چهار سال بی‌خبری، انتظار و نگرانی؛ روایت مادری که هنوز چشم‌به‌راه سرنوشت پسرش است

آرشیف: محمود شاه حبیبی

رقیه حبیبی، مادر ۷۰ سالهٔ محمود شاه حبیبی، می‌گوید که چهار سال است از سرنوشت پسرش که به گفته ایالات متحده توسط طالبان در کابل بازداشت شده، اطلاعی ندارد.

مقامات امریکایی می‌گویند که حبیبی در دهم اسد ۱۴۰۰ (اوایل آگست ۲۰۲۱) همراه با شماری از همکارانش توسط استخبارات طالبان در کابل بازداشت شد. او پیش از بازداشت در شرکت مخابراتی «گروه مشاوره آسیا» کار می‌کرد و پس از بازگشت طالبان به قدرت نیز در افغانستان باقی مانده بود.

حبیبی در زمان جمهوریت مخلوع رئیس اداره هوانوردی ملکی افغانستان بود.

مادرش می‌گوید که حبیبی سه ماه پیش از بازداشت به سفر خارجی رفته و چهار روز پس از بازگشت به کابل بازداشت شده است.

خانواده حبیبی پیش از این مدعی شده‌اند که طالبان او را متهم کرده‌اند در شناسایی محل اختفای ایمن‌الظواهری، رهبر پیشین القاعده، با استخبارات امریکا همکاری داشته است؛ ادعایی که به‌گونه مستقل قابل تأیید نیست. الظواهری اندکی پیش از بازداشت حبیبی در ۳۱ جولای ۲۰۲۲ در حملهٔ امریکا در کابل کشته شد.

در این چهار سال هیچ خبری از سرنوشتش نداریم

رقیه حبیبی می‌گوید پسرش در این مدت بدون محاکمه و بدون صدور حکم رسمی در بازداشت نگهداری شده است.

او با صدای لرزان به رادیو آزادی می‌گوید:"در این چهار سال هیچ خبری از سرنوشتش نداریم. نمی‌دانیم زنده است یا نه، فقط می‌دانیم که نزد همین‌ها (طالبان) است، اما آنان انکار می‌کنند. باور کنید، من و پدرش هر شب تا صبح از نگرانی خواب نداریم."

او افزود که برای یافتن اطلاعات درباره وضعیت حبیبی، پنج ماه را در افغانستان سپری کرده‌، از جمله سه ماه در قندهار، اما موفق به دیدار با او یا مقام‌های طالبان نشده‌است.

من همرای خانم و دخترک حبیبی و پسر بزرگم که از لندن آمده بود همه قندهار رفتیم چرا که برای پسر بزرگم گفته شده بود که حبیبی در مهمانخانه خود هبت الله اخندزاده در قندهار نگهداری میشود

"گفته بودند فقط مادرش می‌تواند ملاقات کند، اما حتی این هم عملی نشد من همرای خانم و دخترک حبیبی و پسر بزرگم که از لندن آمده بود همه قندهار رفتیم چرا که برای پسر بزرگم گفته شده بود که حبیبی در مهمانخانه خود هبت الله اخندزاده در قندهار نگهداری میشود."

او می‌گوید دختر حبیبی که هنگام بازداشت او ۱۱ ماهه بود، اکنون بیش از چهار سال دارد و همواره سراغ پدرش را می‌گیرد.

در همین حال، یک منبع در طالبان که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، گفت که حبیبی در بازداشت طالبان نیست و آنان از سرنوشت او اطلاعی ندارند. این اظهارات پیش از این نیز توسط ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، مطرح شده بود.

مقام‌های طالبان به درخواست‌های رادیو آزادی برای توضیح بیشتر در این باره پاسخ نداده‌اند.

در مقابل، ایالات متحده برای دریافت اطلاعات درباره محل نگهداری حبیبی، جایزهٔ ۵ میلیون دالری تعیین کرده است. برنامه «پاداش برای عدالت» وزارت خارجه امریکا اعلام کرده که این مبلغ در بدل اطلاعاتی پرداخت می‌شود که به یافتن و بازگشت او کمک کند.

بیشتر در این باره:

جایزه ۵ میلیون دالری امریکا برای اطلاعات درباره محمود شاه حبیبی

طرح دوباره این موضوع در حالی صورت می‌گیرد که طالبان در ماه‌های اخیر چند شهروند خارجی، از جمله دنیس کویل، شهروند ۶۴ ساله امریکایی را آزاد کرده‌اند.

براساس گزارش‌ها مادر دنیس کویل نامهٔ شخصی به رهبر طالبان نوشته و از خواسته بود که فرزندش را رها کند که ملا هبت الله آخندزاده از آن متأثر شده و به مناسب عید فطر دستور آزادی آقای کویل را صادر کرد.

باید محاکمه‌اش کنند؛ اگر مجرم شناخته شد، بعداً در بند نگهداری شود

دنیس کویل در حالی از زندان طالبان آزاد شد که پیش از این مقام‌های امریکایی به شمول دونالد ترمپ رئیس جمهور ایالات متحده در مورد آزادی زندانیان امریکایی از زندان طالبان هشدار داده بود.

طالبان در چهار سال گذشته در کنار دنیس کویل، دست‌کم پنج شهروند دیگر امریکایی را از بند آزاد کرده‌اند. راین کوربت و ویلیام والاس مک‌کینتی در بدل خان محمد، که در امریکا به اتهام مواد مخدر زندانی بود، آزاد شدند.

خان محمد، عضو طالبان که با دو شهروند امریکایی تبادله و از زندان آزاد شد در ایالات متحده به حبس ابد محکوم شده بود. او در ۲۲ دسامبر ۲۰۰۸ در محکمۀ منطقه‌ای کلمبیا به اتهام جرایم مرتبط با «مواد مخدر و تروریسم مواد مخدر» به دو دوره حبس ابد محکوم شد.

پیش از این، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در دهم ماه مارچ امسال گفته بود که افغانستان تحت حاکمیت طالبان در فهرست کشورهایی قرار دارد که در «بازداشت‌های ناعادلانه» دست دارند.

مقامات طالبان این اظهارات را «تأسف‌بار» خوانده و گفته اند که اختلافات باید از طریق گفت‌وگو حل‌وفصل شود.

اما روبیو طالبان را متهم کرد که با استفاده از «تاکتیک‌های تروریستی» در پی کسب امتیاز هستند.

رقیه حبیبی، مادر محمود شاه حبیبی حبیبی می‌گوید:"باید محاکمه‌اش کنند؛ اگر مجرم شناخته شد، بعداً در بند نگهداری شود. اما حالا بدون اثبات جرم، زندانی است.."