از کمپ تا مزار؛ فریاد رحمت‌ و زینب برای سرپناه و کار

مهاجران افغان در حال بازگشت به افغانستان از ایران

رحمت الله ۲۶ ساله، افغان متولد پاکستان که حدود دو هفته قبل از آن کشور به افغانستان اخراج شده می‌گوید که پس از بازگشت به کشور، بدون سرپناه مانده و اکنون در جستجوی یک مکان امن برای زندگی و فرصتی برای کار است.
تمام دارایی ما، خانه، مال و جایداد ما را حکومت پاکستان از ما گرفت.

«همین قدر که یک سرپناه پیدا کنم که کودکانم را در آن محفوظ نگهدارم، نه خیمه‌ای است، نه هیچ چیزی در دسترس. فقط چند کمپل داریم و بس.»

او که در حال حاضر با خانواده ۱۴ نفره‌اش در کمپ عمری تورخم بسر می برد دوشنبه، ۳۱ حمل به رادیو آزادی گفت که یگانه سرپرست خانواده‌اش است.

«تمام دارایی ما، خانه، مال و جایداد ما را حکومت پاکستان از ما گرفت. ما که به این طرف آمدیم و حالا پانزده روز می‌شود که در کمپ عمری هستیم، حالا برای ما گفته‌اند که از اینجا به جای دیگری بروید، اما ما هیچ جایی نداریم، در افغانستان هیچ سرپناهی نداریم. می‌خواهم اول یک جای سرپناه پیدا کنم تا در آن زندگی کنیم و خانواده‌ام را در آنجا محفوظ نگهدارم. درخانه مریض هم دارم تازه به افغانستان آمده‌ام و اصلاً نمی‌دانم چه کار کنم. اینجا هم هیچکس پاسخگو نیست، من تعلیم یافته هستم، اما حالا نمی‌دانم چه کار کنم.»

صفا کاری هم باشد از آن خودداری نمی‌کنم با افتخار انجام می‌دهم.

زینب حسینی که نزدیک به سه هفته قبل از ایران اخراج شده و در شهر مزارشریف ولایت بلخ زندگی می‌کند نیز می‌گوید سرپرستی دو کودکش بر عهده اوست و پس از بازگشت در شرایط بسیار دشوار قرار دارد و یکی از خواسته‌های اساسی‌اش پیدا کردن کار است.

او به رادیو آزادی گفت: «اگر بتوانم مثلاً یک کاری پیدا کنم که خودم زندگی‌ام را بدون هیچ ناراحتی، جگرخونی و گریه بگذرانم دو طفلم را زیر بال و پرم بگیرم همینطور زندگی‌ام را مثل ایران ادامه بدهم خیلی خوشحال می شوم. شاید خیلی راحت شوم و کودکانم هم راحت شوند. از اینقدر زجر و درد و عذاب. چون واقعاً زندگی برایم فعلاً خیلی سخت است در حالت بسیار دشوار قرار دارم. صفا کاری هم باشد از آن خودداری نمی‌کنم با افتخار انجام می‌دهم. اما در شرایط فعلی حتی همان هم پیدا نمی‌شود.»

این افغان‌های بازگشته از کشورهای همسایه در حالی از بی سرپناهی و بیکاری شاکی‌اند که به تازگی سازمان بین المللی مهاجرت، آی‌اوام گزارش داده که در هفته های اخیر شمار بازگشت‌کنندگان افغان از ایران و پاکستان به‌گونه چشمگیری افزایش یافته است.

این گزارش که یک‌شنبه ۳۰ حمل منتشر شده نشان می‌دهد که در دو هفته گذشته، شمار بازگشت‌کنندگان از پاکستان تقریباً هفده برابر شده و در این مقطع زمانی گزارش دهی بین ۲۹ مارچ تا ۱۱ اپریل ۴۲۴۵۲ تن به افغانستان بازگشته‌اند.

آی‌اوام افزوده که این افزایش عمدتاً به بازگشایی گذرگاه‌های عمده از جمله تورخم در ننگرهار و سپین‌بولدک در کندهار نسبت داده می‌شود که پس از تنش‌ها و درگیری‌هایی که در ۲۶ فبروری تشدید یافته بود، به‌گونه موقت بسته شده بودند.

بر اساس این گزارش در مجموع، تعداد کل بازگشت‌کنندگان از پاکستان در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶، پانزده برابر بیشتر از زمان مشابه در سال ۲۰۲۵ گزارش شده که بیانگر تغییر قابل توجه در رفت‌وآمدهای مرزی است.

همچنان در ادامه آمده که بازگشت‌ها از ایران نیز به‌گونه چشمگیر افزایش یافته و بین ۲۹ مارچ تا ۱۱ اپریل سال جاری ۵۶ درصد افزایش یافته و در این مقطع ۷۶۱۹ تن به افغانستان برگشته‌اند.

بر اساس گزارش سازمان بین المللی مهاجرت این رقم به‌گونه اوسط روزانه بازگشت ۱۵۲۳ تن را نشان می‌دهد که در میان گذرگاه‌های مهم، پل ابریشم (میلک) بیشترین افزایش را داشته و پس از آن بیشترین تعداد از طریق مرز اسلام‌قلعه وارد افغانستان می شوند.

آی‌اوام گفته که با وجود این افزایش اخیر، مجموع بازگشت‌ها از ایران در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶ نسبت به زمان مشابه در سال ۲۰۲۵، ۳۰ درصد کمتر بوده که نشان‌دهنده یک روند کلی نزولی در درازمدت است.

این سازمان در فاصله ۲۹ مارچ تا ۱۱ اپریل ۲۰۲۶، مجموعاً ۶۳۷۷۴ بازگشت‌کننده را ثبت کرده که شامل ۷۶۶۳ خانواده نیز می‌شود.

به گفته آی‌اوام، این رقم بزرگی از بازگشت‌ها را نشان می‌دهد و احتمال فشار بر جوامعی را که این افراد را در داخل افغانستان می‌پذیرند، برجسته می‌سازد.

درعین حال کمیسیون رسیدگی به مشکلات مهاجران حکومت طالبان گفته که تنها روزشنبه ۲۹ حمل بیش از ۵ هزار مهاجر افغان از پاکستان اخراج و به افغانستان بازگشتانده شده‌اند.