غلام علی صارم، پدر ابوذر صارم سرپلی، خبرنگار افغان و مسئول آژانس خبری توانا که در بند طالبان بهسر میبرد، روز جمعه (۱۱ ثور) به رادیو آزادی گفت که نگران سرنوشت نامعلوم پسرش است.
کودک چهار ساله هم دارد که هر لحظه میگوید پدرم را پیدا کنید
«ابوذر یک کودک چهار ساله هم دارد که هر لحظه میگوید پدرم را پیدا کنید، این بسیار دردناک است. ما بهویژه در مورد وضعیت صحی ابوذر نگران هستیم. از امارت اسلامی{حکومت طالبان} میخواهیم که هرچه زودتر سرنوشت او را روشن کرده و آزادش کنند."
او افزود که ابوذر ، در دوم اسد سال ۱۴۰۴ از سوی طالبان بازداشت شد و در در زندان بهسر میبرد.
از سوی دیگر، یکی از نزدیکان شکیب نظری، خبرنگار دیگر افغان که در بند طالبان است و بهدلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به روز جمعه به رادیو آزادی گفت که شکیب فعلاً در زندان بگرام است و بیش از ۹ ماه را در زندان ریاست ۴۰ استخبارات طالبان سپری کردهاست.
او بیشتر گفت:
مدت زیادی را در زندان سپری کرده و اکنون باید عفو شود.
«خانوادهاش ماهانه یک بار حق ملاقات دارند. از مقامات امارت اسلامی{حکومت طالبان} میخواهیم که اگر حتی به نظر آنان مجرم هم بوده، مدت زیادی را در زندان سپری کرده و اکنون باید عفو شود. از سازمانهای بینالمللی میخواهیم صدای ما را بشنوند و برای آزادی او اقدام کنند."
بهگفتهٔ این منبع، طالبان برای شکیب نظری دو سال حبس تعیین کردهاند که سه ماه تا پایان آن باقی مانده است.
بر اساس معلومات مسئولان سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو) که با رادیو آزادی شریک ساخته اند، در حال حاضر پنج خبرنگار و کارمند نهادهای حامی رسانهها، بهشمول حمید فرهادی، شکیب نظری، ابوذر صارم سرپلی، بشیر هاتف و عزیز وطنوال در بند طالبان قرار دارند.
ریچارد بنت،گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل متحد برای حقوق بشر افغانستان روز پنجشنبه (۱۰ ثور) در بیانیهی که به مناسبت فرا رسیدن روز جهانی آزادی مطبوعات در وبسایت ملل متحد نشر شده، از حکومت طالبان خواسته است که این خبرنگاران را بدون هیچ قید و شرطی فوراً آزاد کند و اطمینان دهد که کارکنان رسانهها از آزادی بیان برخوردار باشند و بدون ترس از آزار، بازداشت یا انتقامگیری کار کنند.
بنت در این بیانیه افزوده که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، آزادی بیان و مطبوعات در افغانستان بهگونهٔ نگران کنندهی کاهش یافته و بهگفتهٔ او، خبرنگاران اکنون در محیطی بهطور فزاینده محدود و خصمانه کار میکنند که با سانسور، نظارت و محدودیتهای به اصطلاح «قانونی» روبهرو است.
بهگفتهٔ او، حتی گزارشدهی معمول برای خبرنگاران افغان، بهویژه در مورد حقوق زنان و یا انتقاد از طالبان، با خطرات جدی همراه است.
بنت همچنان گفته است که تهدید و ارعاب خبرنگاران به یک امر عادی تبدیل شده و اتهام همکاری با رسانههای خارجی خشم شدید طالبان را برمیانگیزد.
بر اساس بیانیهٔ این مقام ملل متحد، مرکز خبرنگاران افغانستان تنها در سال ۲۰۲۵ دستکم ۳۴ مورد بازداشت خبرنگاران را مستند ساخته است.
بنت افزوده است که وضعیت برای خبرنگاران زن حتی «چالشبرانگیزتر» است؛ آنان با محدودیتهای رفتوآمد، دستورالعملهای اجباری در مورد نوع پوشش و برخورد نابرابر در محل کار روبهرو هستند.
او هشدار داده که این وضعیت، شرایط سختگیرانهی را در رسانههای افغانستان ایجاد کرده و چالشهای جدی در برابر آزادی بیان بهوجود آورده است.
وی همچنین از اقدامات گسترده در زمینۀ محدودسازی آزادی بیان ابراز نگرانی کرده و گفته است که مدافعان حقوق بشر، اعضای جامعهٔ مدنی و هر فردی که از حکومت طالبان انتقاد کند، با خطرات جدی مواجه است.
به گفتهٔ بنت، بر کتابها، محتوای رسانهای و حتی پستهای شبکههای اجتماعی نیز محدودیت و سانسور اعمال میشود.
تلاش کردیم دیدگاه حکومت طالبان را در مورد این ادعاها و گزارشهای منتشر شده نیز داشته باشیم، اما ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، تا زمان تهیه این گزارش به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ نداد.
با این حال، او پیشتر به رادیو آزادی گفته بود که طالبان در چارچوب شریعت اسلامی و منافع ملی، از فعالیت رسانهها و خبرنگاران حمایت میکنند و خبرنگاران بازداشت شده بهدلیل مسائل کاری نه، بلکه مسائل شخصی، بازداشت شدهاند.
شماری از سازمانهای داخلی و بینالمللی قبلاً نیز از افزایش سانسور و محدودیتها بر رسانهها و خبرنگاران پس از بازگشت طالبان به قدرت خبر داده و گفته بودند که دهها خبرنگار بازداشت، شکنجه یا بیکار شدهاند، دهها رسانه بسته شده و بسیاری دیگر تحت نظارت شدید قرار دارند.
سازمان گزارشگران بدون مرز در تازهترین گزارش خود، روز پنجشنبه اعلام کرد که افغانستان بهدلیل محدودیتها و چالشهای موجود، بار دیگر در شاخص آزادی مطبوعات در میان ۱۸۰ کشور، در جایگاه ۱۷۵ قرار گرفته است.