وقتی بیکار باشی، چگونه میتوانی نیازهای زندگیات را برآورده کنی؟
او به رادیو آزادی گفت: «وقتی بیکار باشی، چگونه میتوانی نیازهای زندگیات را برآورده کنی؟ اگر برای یک وقت زحمت بکشیم و نان پیدا کنیم، برای وقت دوم باز هم با مشکلات زیاد بتوانیم نان و چای پیدا کنیم، شخصاً در خانهٔ من همین حالت است و بیکار هستم.»
در همین حال، شماری از زنان و دختران افغان نیز میگویند که محدودیتها و ممنوعیتهای وضعشده از سوی حکومت طالبان بر آنان باعث شده با فشارهای روانی مواجه شوند.
صدیقه ساکن بامیان می گوید: « اکثریت جوانان رو که ما میبینیم افسردگی داره و هیچ آینده روشنی رو در خود نمیبینند و بسیار از جوانان پلان مشخص برای آینده شان ندارند و از درس خواندن و از کار کردن کاملاً ناامید شده اند چون میبینند که وضعیت بسیار خراب است، هر روز خرابتر شده میرود، هر روز یک قانون جدید و این باعث می شودکه آنها ناامید شوند و هیچ برنامهای برای آیندهشان نداشته باشند.»
سحر باشنده کابل نیز به رادیو آزادی گفت: «مشکلات اقتصادی، بیکاری و محدودیتهایی که در سالهای اخیر بر مردم افغانستان به ویژه جوانان و زنان تحمیل شده، فشار روانی بسیار زیادی را ایجاد کرده و این شرایط نه تنها همین زندگی روزمره را دشوار ساخته که بلکه بر روحیه و امید و انگیزه افراد نیز تأثیر عمیق گذاشته و برای بسیاری از ما آیندهای که روزی با امید و برنامهریزی به آن نگاه میکردیم، اکنون با ابهام و نگرانی همراه شده است.»
آنان تأکید میکنند که اگر به این مشکلات بهگونهٔ جدی رسیدگی نشود، ممکن است در درازمدت تأثیرات منفی بر وضعیت عمومی جامعه داشته باشد.
بر بنیاد گزارش های مختلف بینالمللی، پس از بازگشت دوبارهٔ طالبان به قدرت در افغانستان، بیکاری و فقر در این کشور افزایش یافته است. طالبان دختران بالاتر از صنف ششم را از آموزش منع کردهاند، زنان را در بسیاری از ادارات دولتی و غیردولتی از کار بازداشتهاند و از بسیاری فعالیتهای اجتماعی نیز کنار زدهاند.
در این حال شماری از روانشناسان میگویند که این وضعیت، مشکلات و محدودیتها میتواند تأثیر مستقیم بر سلامت روانی مردم داشته باشد.
این متخصصان هشدار میدهند که فشارهای روانی دوامدار میتواند باعث افسردگی، اضطراب و سایر بیماریهای روانی شود.
از این میان، داکتر وحید نورزاد، روانشناس برخی توصیههای کوتاه و ساده را برای بهبود وضعیت روانی چنین افراد با رادیو آزادی چنین شریک ساخت: «کسانی که احساس اضطراب و افسردگی میکنند، ابتدا باید با یک دوست صمیمی، یکی از اعضای خانواده یا فردی نزدیک و قابل اعتماد صحبت کنند تا به آنها در تخلیه روانی کمک کند. اگر این امکان وجود ندارد، بهتر است از یک متخصص یا روانشناس کمک بگیرند تا از مشکلات بیشتر سلامت روان جلوگیری شود. گزینه دیگر ورزش، پیادهروی، استفاده از منابع معنوی و صحبت تیلفونی با دوستان است. جلسات منظمی با دوستان و خانواده داشته باشید. این میتواند به فرد کمک کند.»
همچنین سازمان صحی جهانی(WHO) در ماه می سال ۲۰۲۵ در یک گزارش خود گفت که سالها جنگ و بحران جاری اقتصادی در افغانستان، شهروندان این کشور را از نظر روحی و روانی آسیبپذیر ساخته و به گفتهٔ این نهاد، آنان را با افسردگی شدید، استرس، اضطراب، فشارهای روانی و انواع بیماریهای شدید روانی روبرو کرده است.
سازمان صحی جهانی در این گزارش خود ابراز نگرانی کرده بود که با وجود شدت مشکلات روانی در افغانستان، هنوز هم در بسیاری از شفاخانههای این کشور در تمام ۳۴ ولایت، بخشها و خدمات ویژهٔ صحت روانی وجود ندارد.