کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندهگان (یو ان اچ سی آر) میگوید که کودکان مهاجران افغان در پاکستان به دلیل نداشتن اسناد قانونی و ترس از اخراج اجباری با محرومیتهای شدید روبهرو هستند.
سباوون ۱۳ ساله که با خانوادهاش در منطقهٔ «بی-۱۷» اسلامآباد زندهگی میکند، میگوید به دلیل نداشتن ویزه و ترس از بازداشت توسط پولیس، در نزدیک به یک ماه گذشته به مکتب نرفته است.
تقریباً یک ماه میشود که به مکتب نرفته ام، چون پولیس میآید، قبلاً هم به مکتب ما هجوم آورده بودند و شاگردان را گرفته بودند، حالا از خانه هم نمیتوانیم بیرون شویمسباوون ۱۳ ساله
او که در یک مکتب خصوصی در همان منطقه در صنف هشتم درس میخواند، روز چهارشنبه ۱۶ ثور به رادیو آزادی گفت که حتی نمیتواند از خانه بیرون شود: "تقریباً یک ماه میشود که به مکتب نرفته ام، چون پولیس میآید، قبلاً هم به مکتب ما هجوم آورده بودند و شاگردان را گرفته بودند، حالا از خانه هم نمیتوانیم بیرون شویم، همهجا پولیس است، به پارک نمیتوانیم برویم و در خانه مثل زندانیها هستیم."
یک پناهجوی افغان دیگر که در شهر پشاور، مرکز ایالت خیبرپختونخوا زندهگی میکند و نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت که سه فرزندش را به دلیل ترس از بازداشت توسط پولیس از رفتن به مکتب بازداشته است.
او گفت: "حالا از آموزش باز ماندهاند، چون از ترس بازداشت نمیتوانند از خانه بیرون شوند، پولیس به مکتبها هم هجوم میبرند و افغانها را میگیرد، به همین دلیل من آنها را از مکتب بیرون کردم و حالا در خانه نشسته اند. قبلاً به کورسهای زبان انگلیسی هم میرفتند، اما حالا به آنجا هم نمیروند تا بازداشت نشوند. این هم یک دردسر بزرگ برای ما و برای آیندهٔ فرزندان ما است، چون درسهایشان نیمهتمام مانده است."
در همین حال، مسئولان شورای مهاجران افغان در خیبرپختونخوا نیز میگویند که ادامهٔ آموزش فرزندان مهاجران تقریباً ناممکن شدهاست.
بریالی میاخیل، یکی از مسئولان این شورا، به رادیو آزادی گفت: "تعداد زیادی از مهاجران در مکتبها، کالجها و پوهنتونها مصروف آموزش هستند. کسانیکه مراکز آموزشی به آنها نزدیک است، میتوانند به درسهایشان ادامه دهند، اما کسانیکه دورتر هستند، نمیتوانند، چون در راهها پوستههای پولیس است و آنها را میگیرند، از آنها پول میگیرند و زندانی میکنند."
او از حکومت پاکستان خواست که برای ادامهٔ آموزش کودکان مهاجر افغان، یک میکانیزم ویژه ایجاد کند تا این کودکان بتوانند درسهای نیمهتمام خود را تکمیل کنند.
این درحالیست که کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندهگان (یواناچسیآر) میگوید کودکان پناهجوی افغان در پاکستان به دلیل نداشتن اسناد قانونی و ترس از اخراج اجباری با محرومیتهای شدید روبهرو هستند.
گزارش مشترک مرکز مهاجرت مختلط و «یواناچسیآر» با عنوان «زندهگی در سایهها – کودکان و جوانان افغان در پاکستان» که روز سه شنبه ۱۵ ثور منتشر شده، نیازهای حفاظتی کودکان و نوجوانان افغان در پاکستان را بررسی کردهاست.
در این گزارش آمده که پناهجویان افغان، بهویژه کودکان و جوانان، با تهدیدهای جدی امنیتی روبهرو هستند و از خدمات اساسی محروم اند.
همچنین تأکید شده که نبود اسناد قانونی و ترس مداوم از بازداشت و اخراج، آنان را وادار کرده تا بهگونه پنهانی زندهگی کنند.
بر بنیاد یافتههای این گزارش، عدم دسترسی کودکان پناهجو به آموزش، بزرگترین مشکل است و حدود ۷۷ درصد کودکان سروی شده به مکتبها و مراکز آموزشهای مسلکی دسترسی ندارند.
در گزارش آمده که شمار زیادی از کودکان به خدمات صحی نیز دسترسی ندارند که این موضوع آسیبپذیری آنان را بیشتر ساخته است.
در این گزارش وضعیت کودکان بیسرپرست نگرانکنندهتر توصیف شده و گفته شده که ۷۳ درصد آنان برای تأمین مصارف زندهگی مجبور به کار هستند، درحالیکه این رقم در میان کودکانی که سرپرست دارند ۳۳ درصد است.
بر اساس گزارش، بهویژه دختران بیسرپرست بیشتر آسیب دیدهاند و شمار زیادی از آنان در شرایط نامناسب زندهگی میکنند.
بر بنیاد یافتهها، فشارهای مهاجرت، فقر و ترس از اخراج تأثیرات جدی بر صحت روانی کودکان افغان گذاشته است، بهگونهی که ۷۰ درصد احساس افسردهگی دارند و ۴۴ درصد با مشکل ترس روبهرو هستند.
گفتنی است که پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت در افغانستان، شمار زیادی از شهروندان این کشور به دلیل مشکلات مختلف، بهویژه برای ادامه آموزش دختران خود، به کشورهای همسایه بهویژه پاکستان پناه بردهاند، اما اکنون به دلیل نداشتن اسناد قانونی با خطر اخراج اجباری روبهرو هستند.
هرچند پاکستان در سال ۲۰۲۳ روند اخراج پناهجویان بدون اسناد را آغاز کرد، اما در ماههای اخیر روند بازداشت، زندانیسازی و اخراج آنان را تشدید کردهاست.
سازمان دیدبان حقوق بشر در دوم ثور، اعلام کرده بود که پس از افزایش دوباره تنشها در امتداد خط دیورند میان حکومت طالبان و پاکستان، این کشور عملیاتهای تلاشی، بازداشتهای خودسرانه و اخراج اجباری پناهجویان افغان را بهگونه بیسابقه افزایش دادهاست.
بر بنیاد معلومات کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهندهگان، از سپتمبر ۲۰۲۳ تا جنوری ۲۰۲۶ بیش از دو میلیون پناهجوی افغان از پاکستان به افغانستان بازگشتهاند و نزدیک به دو میلیون تن دیگر هنوز در آن کشور زندهگی میکنند.