شماری از ساکنان ولایتهای مختلف افغانستان میگویند که اخیراً موارد بیماریهایی مانند تب دنگی، ملاریا، اسهال و برخی بیماریهای دیگر در مناطقشان افزایش یافته و آنان و فرزندانشان نیز به برخی از این بیماریها مبتلا شدهاند.
اسماعیل، ساکن ولسوالی کامه در ولایت ننگرهار، میگوید که حدود ۲۰ روز پیش، ناگهان دچار تب شدیدی شد که قبلاً هرگز آن را تجربه نکرده بود، او میگوید زمانی که به داکتر مراجعه کرد و آزمایش خون داد، به او گفته شد که به تب دنگی مبتلا شده است.
او روز سهشنبه ۲۹ ثور، به رادیو آزادی گفت که اکنون وضعیتش بهتر شده، اما هنوز به حالت عادی برنگشته است:
به دنگی مبتلا شده بودم، تب بسیار شدید دارد، دردهایش طوری است که فکر میکنی کسی آدم را شدید لتوکوب کرده باشد.
«به دنگی مبتلا شده بودم، تب بسیار شدید دارد، دردهایش طوری است که فکر میکنی کسی آدم را شدید لتوکوب کرده باشد، آدم حیران میماند که این چه بلا است. از سوی دیگر، تداوی درست هم وجود ندارد.»
محمد جعفر، یکی از ساکنان ولایت لغمان نیز به رادیو آزادی گفت که به بیماری ملاریا مبتلا شده است:
«سه روز میشود که درد مفاصل داشتم و هر روز تبم بیشتر میشد. وقتی آزمایش خون دادم، داکتر گفت ملاریا است. حالا دوا را شروع کردهام، کمی بهتر هستم، اما ضعیف شدهام. در خانهام مادرم هم به ملاریا مبتلا است و او هم دوا استفاده میکند. هوا ناگهان گرم شد و ملاریا هم زیاد شد.»
همچنان عبدالمالک، ساکن ده سبز کابل، گفت که موارد اسهال در بین کودکان منطقه آنها افزایش یافته است:
«پسر هفتسالهام تقریباً یک هفته میشود که پیهم اسهال دارد، بسیار ضعیف شده و درست غذا هم خورده نمیتواند. دو بار او را نزد داکتر بردیم، دوا داد، دفعه آخر حتی برایش کنول هم وصل کردند و صبح و شام برایش پیچکاری میکنیم، اما هنوز هم اسهالش کنترول نشده است. از یک طرف بیکاری است و از طرف دیگر مریضی در خانه، واقعاً سخت است.»
در همین حال، سازمان جهانی صحت «دبلیو اچ او» نیز گزارش داده که در ماه اپریل سال روان، حداقل ۲۱۵ نفر در افغانستان بر اثر بیماریهای مختلف ساری جان باختهاند.
بر اساس این گزارش که روز دوشنبه ۲۸ ثور منتشر شد، موارد بیماریهایی چون اسهال شدید، سینهبغل، تب دنگی، ملاریا و سرخکان در این کشور افزایش یافته و شماری نیز بر اثر این بیماریها جان دادهاند.
«دبلیو اچ او» گفته که در ماه اپریل نزدیک به ۱۱ هزار مورد اسهال شدید، ۱۳۱ هزار مورد سینهبغل و مشکلات تنفسی، ۲۸۳ مورد تب دنگی، نزدیک به ۲۹۰۰ مورد ملاریا، ۳۱۸۱ مورد سرخکان، ۱۵۲ مورد تب کانگو و ۷۸ مورد مثبت کووید-۱۹ ثبت شده که در مقایسه با ماه مارچ افزایش چشمگیری را نشان میدهد.
بر اساس این گزارش، در ماه اپریل ۴ مورد مرگ ناشی از اسهال، ۱۹۸ مورد مرگ ناشی از سینهبغل، ۷ مورد مرگ ناشی از سرخکان و ۶ مورد مرگ ناشی از تب کانگو نیز ثبت شده است.
سازمان جهانی صحت گفته که موارد اسهال در اپریل نسبت به مارچ ۷۰ درصد، ۲۵۰درصد سینهبغل و ۲۸۸درصد ملاریا افزایش یافته است.
کارشناسان بخش صحت میگویند تغییرات اقلیمی، بیجا شدن مردم و وضعیت نامناسب حفظالصحه از عوامل اصلی افزایش این بیماریها است.
بهخصوص در ولایتهای گرم و شرقی، موارد مثبت ملاریا و تب دنگی افزایش یافته است. یکی از عوامل مهم، بارندگیهای زیاد و تغییر ناگهانی هوا است که زمینه مناسب را برای رشد عوامل انتانی فراهم میکند.
داکتر اسدالله حسینزی، استاد فاکولته طب ولایت ننگرهار، به رادیو آزادی گفت که بسیاری از این بیماریها قابل پیشگیریاند، اما دسترسی محدود به خدمات صحی باعث شده مردم بیشتر آسیب ببینند:
«بهخصوص در ولایتهای گرم و شرقی، موارد مثبت ملاریا و تب دنگی افزایش یافته است. یکی از عوامل مهم، بارندگیهای زیاد و تغییر ناگهانی هوا است که زمینه مناسب را برای رشد عوامل انتانی فراهم میکند. همچنان حفظالصحه ضعیف، آبهای ایستاده، ضعیف شدن برنامههای وقایوی و دسترسی محدود به خدمات صحی از عواملی اند که باعث افزایش بیماریها در افغانستان شده است.»
او از مردم خواست برای جلوگیری از بیماریها، آبهای ایستاده اطراف خانههایشان را از بین ببرند، هنگام شب از پشهخانه استفاده کنند و در صورت نیاز به نزدیکترین مرکز صحی مراجعه کنند.
سازمان جهانی صحت در حالی از افزایش بیماریهای موسمی در افغانستان خبر میدهد که از ششم ماه حمل به اینسو، بارندگیها و سیلابهای پیهم در افغانستان خسارات گستردهای به مردم وارد کرده و صدها خانواده را بیجا ساخته است.
«دبلیو اچ او» برای جلوگیری از مرگومیر ناشی از بیماریهای موسمی، خواهان ادامه کمکها و حمایتهای صحی شده است.
این سازمان پیش از این در ماه دسمبر سال گذشته گفته بود که به دلیل کمبود شدید بودجه در سال ۲۰۲۵، فعالیت ۴۴۵ مرکز صحی در ۳۳ ولایت افغانستان تعلیق یا کاملاً متوقف شده و در نتیجه دستکم ۳.۷۹ میلیون نفر از آن متأثر شدهاند.