بر اساس پیشبینی سازمان ملل متحد، در هشت ماه آینده حدود یک میلیون و هفتصد هزار مهاجر از ایران و حدود یک میلیون مهاجر از پاکستان به افغانستان بازخواهند گشت.
این درحالی است که مهاجران که در سال روان از کشور های همسایه برگشتند در شرایط خوبی به سر نمیبرند.
یک زن در کابل که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش ذکر شود، به رادیو آزادی می گوید که در ماه فبروری مجبور به بازگشت به افغانستان شده، او میگوید زندگی در شرایطی که فرصتهای کاری محدود است و هیچگونه کمک در اختیارشان قرار نگرفته بسیار دشوار شده است.
«خانواده من از ایران و من از پاکستان به اینجا آمدیم. هیچ نوع خدمات یا کمکی برای ما صورت نگرفته است، نه برای من و نه برای دیگر اعضای خانواده. آنها برای پیدا کردن راه بهتر و رفتن به کشورهای اروپایی به ایران رفته بودند، اما تمام وسایل خانه و پولی که داشتیم مصرف شد
«خانواده من از ایران و من از پاکستان به اینجا آمدیم. هیچ نوع خدمات یا کمکی برای ما صورت نگرفته است، نه برای من و نه برای دیگر اعضای خانواده. آنها برای پیدا کردن راه بهتر و رفتن به کشورهای اروپایی به ایران رفته بودند، اما تمام وسایل خانه و پولی که داشتیم مصرف شد و حالا دوباره برگشتهایم و از صفر شروع کردهایم. مثل کسانی زندگی میکنیم که مجبور هستند زندگی می کنیم.»
این درحالیست که روز گذشته روند اجرای برنامه کمکرسانی به مهاجران بازگشتی به افغانستان برای سال ۲۰۲۶ از سوی سازمان ملل و شماری از نهادهای غیردولتی ملی و بینالمللی، طی نشستی در کابل آغاز شد.
هزینه این برنامه ۵۲۹ میلیون دالر است و به گفته هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) قرار است به حدود دو میلیون و هفتصد هزار مهاجر کمک شود. بیش از صد میلیون دالر از این مبلغ در مناطق مرزی برای مهاجران بازگشتی مصرف خواهد شد.
بر اساس این گزارش، به این افراد کمک نقدی نیز ارائه میشود و خدماتی در بخشهای صحت، مواد غذایی و ترانسپورت در اختیارشان قرار خواهد گرفت.
بخش عمده دیگر این برنامه، بیش از ۴۲۸ میلیون دالر است که بیشتر در ولسوالیهایی که از خشکسالی شدید آسیب دیدهاند، برای خدمات اساسی مانند آموزش، صحت و آب آشامیدنی هزینه خواهد شد. همچنین بخشی از این کمکها بر ایجاد فرصتهای اقتصادی برای مردم متمرکز خواهد بود.
مهاجرانی که در سه سال اخیر به افغانستان بازگشتهاند، از نبود کار شکایت دارند. یکی از شنوندگان رادیو آزادی که نخواست نامش ذکر شود، میگوید:
«در افغانستان کارگر زیاد است و کار کم. به همین دلیل صاحبان شرکتها و دکانها کار زیاد میگیرند اما معاش کم میدهند.»
بر اساس آمار ادارههای مربوط به امور مهاجران، از سپتمبر ۲۰۲۳ تاکنون نزدیک به پنج میلیون و ششصد هزار افغان به کشور بازگشتهاند. این رقم از مهاجران، مشکل کمبود خانه و سرپناه را نیز بهوجود آورده است.
خانه پیدا نکردهایم. خیمه هم نداریم که استفاده کنیم. خانه کرایی هم پیدا نمیشود.
ثناگل، مهاجری که از پاکستان به چار باغ لغمان بازگشته و در خانه اقوامش زندگی میکند میگوید:
«خانه پیدا نکردهایم. خیمه هم نداریم که استفاده کنیم. خانه کرایی هم پیدا نمیشود، و اگر پیدا شود، کرایهها بسیار بلند است.»
نماینده کمیشنری عالی سازمان ملل در امور پناهندگان برای افغانستان هشدار داده است که بازگشت میلیونها مهاجر میتواند باعث بیثباتی در کشور شود؛ بیثباتیای که به گفته او به سود هیچکس در منطقه نیست.
عرفات جمال در مصاحبهای با تلویزیون الجزیره همچنین گفته است که بازگشت گسترده مهاجران ممکن است به رشد اقتصادی افغانستان کمک کند؛ موضوعی که سازمان ملل از آن حمایت می کند.