سرنوشت تلخ عاصم در مسیر مهاجرت غیرقانونی؛ قطع هر دو پای او بر اثر یخ‌زدگی

تراژدی مهاجرت، به خصوص مهاجرت‌های غیر قانونی افغان‌ها ظاهراً هیچ پایانی ندارد.

این سفرها، هر روز چهره‌ی خشن‌تر و بی‌رحم‌تری از خود نشان می‌دهد و حتی گاهی اوقات به سرنوشت تلخی مبدل می‌شود.

سرنوشتی‌که می‌توان به ساده‌گی در داستان زنده‌گی عاصم که یکی از قربانیان همین مسیرهای مرگبار است، دید.

نوجوان ۱۴ ساله افغانی‌که هشت ماه پیش در راه رسیدن به سویس، میان برف و سرمای مرز ایران و ترکیه گیر ماند و همان شب سرد، سرنوشتش را برای همیشه تغییر داد.

پس از این رویداد، ویدیویی از عاصم در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد، کودکی‌که در میان برف و یخ، ناتوان و درمانده افتاده بود و بعد توسط مهاجران رهگذر نجات داده شد.

تصاویری‌که از چهره‌ی سیاه مهاجرت غیر قانونی و وضعیت جوانان افغان پرده برداشت و غوغایی را برانگیخت، اما با داستان‌های دیگر مهاجرت و شاید هم بدتر ازین رویداد، به زودی فراموش شد.

این روزها اما حالت عاصم، روایتی بدتر از وضعیت قبلی‌اش را بازگو می‌کند و دردش نیز سنگین‌تر از گذشته است.

هر دو پای این نوجوان قطع شده و زنده‌گی‌اش برای همیشه دگرگون شده‌است.

پاهایی‌که در سرمای مرز ایران و ترکیه یخ زدند و بعد، برای نجات جانش، قطع شدند.

عاصم به رادیو آزادی می‌گوید: "یک پایم را یک‌ونیم ماه می‌شود که قطع کرده‌اند و پای دیگرم را در ماه رمضان قطع کردند. خیلی جگرخون شدم، بسیار گریه کردم، حالا زنده‌گیم خراب شده‌است."

او که باشنده ولسوالی چپرهار ولایت ننگرهار است، درباره آغاز این سفر که به‌گفته خودش حدود چهار ماه طول کشید، چنین گفت: "از افغانستان به ایران رفتم، آن‌جا پولیس ایران ما را گرفت. وقتی ما را رها کردند، به ماکو رفتیم. از آن‌جا گیم (تلاش سفر به مقصد دیگری) زدیم، آن‌جا پولیس ترکیه ما را گرفتند، دو شب با آن‌ها بودیم، ما را بسیار لت‌وکوب کردند و در برف رها کردند."

او در مورد آن شب افزود: "غبار شد، برف شد و باد شدید شد، راه معلوم نمی‌شد، شب بود، تقریباً هفت بجه شب بود. در راه روان بودیم که پاهای ما بی‌حس شد و از حرکت ماند. صبح روز دیگر دو نفر آمدند ما را بلند کردند و به خوابگاه خود بردند. از آن‌جا به قاچاقبران ایران زنگ زدند که این‌ها این‌جا هستند. آن‌ها ما را به ماکو بردند و بعد از آن‌جا به تهران و از تهران به سفارت افغانستان و از سفارت به هرات و بعد به کابل. در یک شفاخانه بردند، آن‌جا یک ماه تداوی کردند، نتیجه نداد و بعد پاهایم را قطع کردند."

داکترانی‌که عاصم را تداوی کرده‌اند به رادیو آزادی می‌گویند، او همراه با شش مهاجر دیگر، با یخ زده‌گی شدید به شفاخانه منتقل شده بود و برای همه آنان آخرین روش‌های درمانی مربوط به «فراست‌بایت» یا یخ زده‌گی تطبیق شد.

به‌گفته آنان، پاهای عاصم پس از آن‌که آسیب دیده‌گی و خشک شدن بافت به مرحله شدید رسید، ناچار قطع شدند.

عاصم حالا نه می‌تواند مانند گذشته راه برود، نه بازی کند و نه حتی مثل یک نوجوان عادی به آینده‌اش فکر کند.

او به جوانانی که می‌خواهند از راه‌های قاچاقی مهاجرت کنند هشدار می‌دهد که فریب وعده‌های قاچاقبران را نخورند.

خانواده عاصم نیز می‌گویند از روزی‌که او معلول شده، مشکلات‌شان چند برابر شده‌است.

رحمت‌الله، پدر عاصم می‌گوید او همراه با سه پسر کاکایش و شماری از افراد دیگر از قریه‌شان یکجا راهی سفر شده بود، اما در مسیر از دیگر همراهانش جدا شد: "آن‌ها پیش رفتند، ولی این بی‌چاره از دیگران جدا شد. آن‌جا انترنت کار نمی‌کرد، ۱۸ روز اصلاً ازش خبری نداشتیم. بسیار جگرخون بودیم، نه شب خواب داشتیم و نه روز. تا حالا هم هیچ کسی حتی پرسان هم نکرده‌است و هنوز هم خوب نیست، بار بار پیش داکتر می‌بریم و بستر می‌کنیم."

چرا مهاجرت غیر قانونی؟

مهاجرت غیر قانونی در سال‌های اخیر به یکی از خطرناک‌ترین مسیرهای زنده‌گی برای افغان‌ها تبدیل شده‌است.

کارشناسان امور مهاجرت می‌گویند فقر، بی‌کاری، محدودیت‌های اجتماعی و ناامیدی از آینده، بسیاری از جوانان را مجبور می‌کند تا راه‌های دشوار و غیرقانونی مهاجرت را انتخاب کنند، راه‌هایی که بسیاری در آن جان می‌دهند، ناپدید می‌شوند یا با آسیب‌های جبران‌ناپذیر بازمی‌گردند.

احمد ذکی خلیل، فعال حقوق مهاجران در اروپا، در صحبت با رادیو آزادی می‌گوید: "مسئولیت دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی تنها این نیست که بگویند راه‌های غیرقانونی خطرناک است. این هشدار زمانی می‌تواند پُرمعنی باشد که در کنار آن، راه‌های قانونی، امن و واقعی برای نجات جوانان ایجاد شود. جوانان و نوجوانان نیز مسئولیت دارند تا در باره خطرات این مسیرها فکر کنند و بعد تصمیم بگیرند و در جست‌وجوی بدیل مناسب‌تری برای زنده‌گی خود باشند."

داستان عاصم، تنها روایت یک نوجوان نیست، روایت هزاران افغانی‌ست که در جست‌وجوی آینده‌ی بهتر، وارد مسیرهای تاریک مهاجرت می‌شوند، مسیرهایی که گاهی نه به رؤیا، بلکه به درد، معلولیت و تراژدی ختم می‌شود.

هرچند روند مهاجرت‌های غیر قانونی از افغانستان از گذشته نیز وجود داشته، اما بر اساس گزارش‌ها، پس از تسلط دوباره طالبان، به دلیل بی‌کاری، فقر و مشکلات امنیتی، شمار مهاجران غیر قانونی افزایش یافته است.

سازمان بین‌المللی مهاجرت (آی‌او‌ام) به تاریخ ۱۱ حمل، در گزارشی گفته بود که در سال ۲۰۲۵ دست‌کم ۱،۴۹۲ شهروند افغان در جریان مهاجرت‌های غیرقانونی بین‌المللی جان باخته یا ناپدید شده‌اند.

این نهاد گفته بود که بیشتر افغان‌های جان‌باخته، پسران نابالغ بوده‌اند.