بی‌احترامی به نوبت در اماکن عمومی؛ یک مشکل روزمره و گسترده اجتماعی در افغانستان

(آرشیف) متقاضیان پاسپورت در ولایت هرات

مومن‌خان، ۴۵ ساله و باشنده منطقه شاه‌شهید کابل، می‌گوید زمانی که مردم ساعت‌ها در صف انتظار می‌کشند و سپس کسی بدون نوبت پیش می رود، این کار احساسات دیگران را جریحه‌دار می‌کند و به‌ویژه برای زنان و افراد مسن نوعی بی‌احترامی محسوب می‌شود:

"هر جا که مردم زیاد باشند، مثلاً پشت ادارات ازدحام باشد، می‌بینی یک نفر می‌آید و بدون نوبت جلو می‌رود و می‌گوید کار عاجل دارم. در شفاخانه‌ها هم همین‌طور است؛ یک مادر کودک مریض دارد و در صف منتظر است، اما شخص دیگری پیشتر می رود و می‌گوید مریضم عاجل است، در حالی که همه مریضان عاجل هستند، برخی مردم این فرهنگ را رعایت نمی‌کنند."

او می‌گوید این مشکل تنها محدود به دروازه‌های ادارات دولتی نیست، بلکه در شفاخانه‌ها، بانک‌ها، نانوایی‌ها، وسایط نقلیه شهری، بازارها و حتی هنگام توزیع کمک‌ها نیز دیده می‌شود.

شفیع‌الله، باشنده ولایت ارزگان، می‌گوید به دلیل همین بی‌نوبتی و بی‌نظمی، با وجود انتظار چند روزه در این ماه هنوز موفق نشده معاش خود را از بانک دریافت کند:

هیچ‌کس نوبت را رعایت نمی‌کند. سه چهار روز است معاشم به کابل بانک حواله شده، اما به دلیل همین بی‌نوبتی نمی‌توانم آن را بگیرم

همه بی نوبت پیش می روند، خواهشم از مردم این است که نوبت و اصول را رعایت کنند."

او می‌افزاید که به دلیل رعایت نکردن نوبت، بسیاری از اوقات مردم عصبی شده و میان آنان درگیری نیز به وجود می‌آید.

یاسین، باشنده ناحیه ۱۲ کابل نیز به رادیو آزادی گفت:

"در هر جای کابل، چه دکان باشد چه سرک، با مشکلات مواجه هستیم، بی‌نوبتی برای همه سرگردانی ایجاد کرده است. در سرک‌ها هم موترها نوبت را رعایت نمی‌کنند و هر کس تلاش می‌کند برای یک مسافر در وسط سرک توقف کند. این مشکل تقریباً به یک عادت تبدیل شده و مردم حتی فرهنگ نوبت را رعایت نمی‌کنند."

شماری از کارشناسان امور اجتماعی معتقدند که بی‌نوبتی تنها یک مشکل کوچک بی‌نظمی نیست، بلکه به گفته آنان با ضعف نظم اجتماعی و فرهنگ مدنی ارتباط دارد و باعث گسترش بی‌عدالتی در جامعه می‌شود.

از جمله شیر دل پاسون، کارشناس امور اجتماعی، به رادیو آزادی گفت:

"اگر کسی نوبت را رعایت نکند، چند مشکل ایجاد می‌شود، بی‌نظمی به وجود می‌آید و وقتی بی‌نظمی شد، زمینه درگیری فراهم می‌شود. در نتیجه اعتبار هر اداره یا مکان کاهش می‌یابد و اجرای قانون ضعیف به نظر می‌رسد، این وظیفه همه است که فرهنگ رعایت نوبت را در جامعه ترویج کنند."

او می‌افزاید که برنامه‌های آگاهی‌دهی عمومی، سیستم منظم ادارات و تطبیق قانون می‌تواند این مشکل را کاهش دهد.

به گفته او، رعایت نوبت یکی از اصول مهم یک جامعه منظم و بااحترام است؛ اصلی که نشان‌دهنده همکاری، آگاهی، مدنیت و احترام به قانون در جامعه است.

در سال‌های اخیر برخی ادارات سیستم نوبت‌دهی الکترونیکی را فعال کرده‌اند، اما هنوز بسیاری از مردم شکایت دارند که تطبیق عملی آن ضعیف است و در برخی از ادارات دولتی و غیردولتی همچنان بی‌نظمی دیده می‌شود.