درحالیکه افغانها سومین و آخرین روز عید قربان را تجلیل میکنند، هزاران خانواده بیجا شده در افغانستان امسال عید را در خیمهها و زیر آسمان، دور از خانههایشان سپری میکنند.
خانوادههایی که برخی در نتیجه درگیریهای اخیر میان حکومت طالبان و نیروهای پاکستانی بیجا شدهاند و شماری دیگر در اثر سیلابها و زلزلههای مرگبار، همه چیزشان را از دست دادهاند.
یکی از باشندهگان شهرک تورخم ولایت ننگرهار که نخواست نامش در گزارش گرفته شود و در پی درگیریها در امتداد خط دیورند مجبور به ترک خانهاش شده بود، میگوید به تازهگی دوباره به منطقهاش برگشته، اما سایر اعضای خانوادهاش هنوز در زیر خیمهها بهسر میبرند.
این عید نسبت به عیدهای گذشته خاموش است و در میان مردم احساس خوشی وجود ندارد، چون تقریباً از سه چهار ماه به اینطرف جنگ جریان داشته و مردم هر روز به این فکر اند که شاید دوباره شروع شود.
او میگوید عید امسال نسبت به سالهای گذشته خاموش و بدون خوشی است، زیرا جنگ و ناامنی در ماههای اخیر مردم را نگران و بیسرپناه ساخته است: "این عید نسبت به عیدهای گذشته خاموش است و در میان مردم احساس خوشی وجود ندارد، چون تقریباً از سه چهار ماه به اینطرف جنگ جریان داشته و مردم هر روز به این فکر اند که شاید دوباره شروع شود. خانوادههای بیجا شده روزهای عید را در خیمههایی که کنار جاده زدهاند، سپری کردند."
درگیریهای اخیر میان حکومت طالبان و نیروهای پاکستانی که از اواخر ماه فبروری در امتداد بخشهایی از خط دیورند شدت گرفت، افزون بر تلفات جانی و خسارات مالی، هزاران خانواده را در ولایتهای ننگرهار، خوست، پکتیکا و کنر بیجا ساخته است.
با آنکه شماری از این خانوادهها بهگفته خودشان با آرام شدن نسبی اوضاع دوباره به مناطقشان برگشته اند، اما بسیاری دیگر که اکنون در خیمهها، مناطق باز و یا سرپناههای مؤقت زندهگی میکنند، به امکانات اولیه زندهگی دسترسی محدود دارند.
در کنار ناامنیها، حوادث طبیعی بهویژه سیلابهای اخیر نیز بحران انسانی را در بخشهای مختلف کشور عمیقتر ساخته و بر تجلیل از عید سایه افگنده است.
نورالله، یکی از باشندهگان بغلان مرکزی که خانهاش در سیلابها تخریب شده و بهگفته خودش اکنون در شهر پلخمری در خیمه زندهگی میکند، میگوید عید امسال را در حالی سپری میکنند که هنوز سرپناه مناسبی ندارند: "از خانه ما هیچ چیزی نمانده، فقط همان زمین باقی مانده است. ما در شهر پلخمری، در کرکر، یک خیمه زدهایم. هوا گرم است و زیر این خیمه پنج بزرگسال و چهار طفل زندهگی میکنیم."
موج تازه سیلابها که از ششم حمل سال روان آغاز شد، براساس معلومات اداره ملی مبارزه با حوادث حکومت طالبان، صدها کشته و زخمی برجا گذاشته، نزدیک به ۹ هزار خانه را تخریب کرده و بیش از ۱۸ هزار خانواده را متضرر ساخته است.
شماری از قربانیان زلزله مرگبار در شرق افغانستان نیز میگویند با وجود سپری شدن چندین ماه از این رویداد، هنوز کمک کافی دریافت نکردهاند و عید را در شرایط دشوار سپری میکنند.
مزه و لذت عید نبود، فقط آمد و گذشت. زندهگی ما زندهگی ترپال است، به رضای خداوند نشستهایم، چی کنیم؟
دلاور، یکی از زلزلهزدهگان دره دیوهگل ولسوالی چوکی ولایت کنر که در این رویداد ۱۲ عضو خانوادهاش را از دست داده، میگوید بدون خانه و سرپناه، عید امسال برایش معنایی ندارد: "مزه و لذت عید نبود، فقط آمد و گذشت. زندهگی ما زندهگی ترپال است، به رضای خداوند نشستهایم، چی کنیم؟ فقط همین خیمه را داریم، آن را هم باد و طوفان خراب کردهاست. توان نداریم دوباره خانه بسازیم و یا جای دیگری برویم. در همین خیمهها ماندهایم و دیگر سرپناه نداریم."
زلزله مرگبار کنر که در ماه سپتامبر سال ۲۰۲۵ رخ داد، صدها کشته و زخمی برجا گذاشت و هزاران خانه را ویران کرد.
با گذشت حدود ۹ ماه از آن رویداد، هنوز هم شماری از خانوادههای آسیبدیده در خیمهها و خانههای مؤقت زندهگی میکنند و از کمبود امکانات اولیه شکایت دارند.
درحالیکه بسیاری از خانوادهها در افغانستان روزهای عید را با دید و بازدید، خوشی و تجلیل سپری میکنند، برای هزاران خانواده بیجا شده، عید امسال بیشتر یادآور از دستدادن خانه، عزیزان و زندهگی عادیشان است، خانوادههایی که زیر سایه جنگ، سیلاب و زلزله، هنوز در انتظار کمک و سرپناه اند.