در بیشتر موردها پایوازان بیماران در افغانستان در بیرون از ساختمان شفاخانه و در فضای باز شبها و روزها را سپری میکنند.
بیرون از ساختمانهای شماری شفاخانههای دولتی و خصوصی در کابل و برخی ولایات، همراهان بیماران ساعتها در فضای باز منتظر میمانند تا از وضعیت بیماران خود باخبر شوند و برخی نیازهای ضروری آنان را فراهم کنند.
آنان از نبود مکان مشخص برای انتظار شکایت دارند و میگویند که این شرایط باعث سرگردانی آنان شده است.
مومنخان، باشنده شهر کابل به رادیو آزادی گفت که نبود مکان مناسب در شفاخانهها برای همراهان بیماران، یک مشکل اساسی و فراگیر است.
"در زمستان گذشته بیماری در یک شفاخانه دولتی داشتم، آنجا یک محل کوچک را بهعنوان مسجد ساخته بودند، اما به دلیل زیاد بودن بیماران و همراهان، همه در آن جا نمیشدند و بسیاری با کمپل در بیرون میخوابیدند. مردم با مشکلات زیادی روبهرو هستند. خواست ما این است که در شفاخانهها برای همراهان بیماران مکانهای مناسب ساخته شود."
حکمت، باشنده ولسوالی سپینغر ولایت ننگرهار میگوید که همچنان به دلیل نبود امکانات در شفاخانهها، همراهان بیماران مجبور به تهیه نیازها از بیرون شده و با هزینههای سنگین روبهرو میشوند.
"در افغانستان حضور همراه برای بیمار ضروری است، اما برای همراهان هیچگونه امکاناتی وجود ندارد. این مشکلات هم برای بیمار و هم برای همراهان دردسر ایجاد میکند و از نظر اقتصادی نیز فشار زیادی وارد میسازد. خواست ما این است که شفاخانهها مجهز شوند تا نیازی به تهیه دوا و انجام آزمایشها در بیرون نباشد. در آن صورت اگر همراه هم وجود نداشته باشد، مشکل چندانی ایجاد نمیشود."
در این حال لطیفه، باشنده ولایت کنر میگوید خواهرزادهاش نزدیک به یک هفته است که در شفاخانه ولایتی بستری است و نه تنها برای مردان، بلکه برای زنان همراه بیماران نیز مکان و امکانات مناسبی وجود ندارد.
"در شفاخانههای دولتی برای بیمار مقدار اندکی غذا و تنها یک تخت فراهم میشود، اما برای همراه بیمار هیچگونه امکاناتی برای اقامت، خواب، غذا یا حتی محل ادای نماز وجود ندارد. اگر بیمار به دوا نیاز داشته باشد، همراه مجبور است آن را از بیرون تهیه کند. زنان همراه معمولاً کمپلی را که از خانه آوردهاند زیر تخت بیمار پهن میکنند و همانجا میمانند و مردان نیز در بیرون شفاخانه منتظر مینشینند."
در میان این افراد، همراهانی نیز هستند که بیماران خود را از ولایتها به شهرهای بزرگ مانند کابل، هرات، مزارشریف، کندهار و دیگر شهرها منتقل کردهاند.
شفیعالله، باشنده ولایت ارزگان که دختر خردسال بیمار خود را برای درمان به شهر کندهار منتقل کرده به رادیو آزادی گفت که همراهان بیماران که از ولایتهای دور به شهرها میآیند، به دلیل نبود امکانات، ناچارند شرایط دشواری را در اطراف شفاخانهها تحمل کنند.
"چه هوا سرد باشد و چه گرم، مجبوریم بیرون بمانیم. اکنون که کودک ما بستری است، یک زن از خانواده در داخل نزد او مانده و ما بیرون هستیم. اگر به دوا نیاز داشته باشد، نسخه را به ما میدهند و من از شهر دوا تهیه میکنم و دوباره برمیگردم."
این افراد میگویند که نبود امکانات سبب شده که بسیار خسته و کمخواب شوند و در نتیجه نتوانند بهدرستی از بیماران خود مراقبت کنند. آنان تاکید میکنند که ایجاد مکانهای مشخص برای ماندن و فراهم شدن خدمات مورد نیاز در داخل شفاخانهها میتواند بخشی از مشکلات آنان را کاهش دهد.
رادیو آزادی تلاش کرد پاسخ وزارت صحت عامه حکومت طالبان را در این مورد دریافت کند، اما شرافت زمان، سخنگوی این وزارت، تا زمان تهیه گزارش به پرسشها پاسخ نداد.
لوگوی وزارت صحت عامه افغانستان
او اما پیش از این به برخی رسانههای داخلی گفته که برای رسیدگی به وضعیت همراهان بیماران یک کمیته ویژه ایجاد شده که وظیفه دارد در شفاخانههای پرمراجعه کابل و ولایتها اتاقهای انتظار ایجاد کند.
در این حال مسئولان برخی از شفاخانههای دولتی میگویند که برای همراهان بیماران اتاقهای جداگانه برای زنان و مردان در نظر گرفته شده، اما به دلیل زیاد بودن تعداد همراهان هر بیمار، فراهم کردن امکانات کافی دشوار است.
داکتر سفیر ځدران، سرپرست شفاخانه دولتی ابنسینا در کابل، به رادیو آزادی گفت:
"ما امسال یک اتاق برای زنان ساختیم و یک اتاق دیگر هم برای مردان از قبل آماده بود، اما مشکل این است که همراهان هر بیمار چهار تا پنج نفر هستند. برای یک بیمار یک همراه مشکل نیست، بهویژه برای زنان که هم در داخل وارد و هم در اتاق همراهان جا داده میشوند، اما وقتی همراهان به پنج نفر برسند، فراهم کردن چنین امکاناتی دشوار میشود، زیرا مسائل پاککاری، جلوگیری از سرقت و امنیت نیز باید در نظر گرفته شود."
در شماری از شفاخانههای خصوصی نیز وضعیت مشابه گزارش شده. مسئولان این شفاخانهها برای صحبت قابل دسترس نبودند، اما برخی از این مراکز پیشتر چنین مشکلاتی را رد کرده بودند.
این درحالیست که کمیته بینالمللی صلیب سرخ (ICRC) پیش از این گفته که در شفاخانههای افغانستان بیماران در برخی موارد مجبور میشوند منتظر بمانند تا همراهانشان دواهای مورد نیاز را از بیرون شفاخانه تهیه کنند، زیرا امکانات لازم در داخل شفاخانهها موجود نیست.
سازمان جهانی صحت (دبلیو اچ او )نیز بیش از یکسال قبل گزارش داده بود که درشماری از شفاخانهها در افغانستان بیماران و همراهان آنان ناچار میشوند در برخی موارد روزها بیرون از شفاخانه و بدون سرپناه منتظر بمانند.