در دست برخی پاسپورت، اسناد صحی و فورمهای درخواست ویزه دیده میشود.
«به دلیل مشکلات اقتصادی و نبود کار در کشور مجبور شدم که به ویزه ایران درخواست بدهم.»
محمد اشرف مجبور، باشنده ولایت کابل، میگوید که پس از ماهها جستوجوی نامؤفق برای کار در افغانستان، تصمیم گرفت برای یافتن فرصتهای شغلی به ایران سفر کند.
چند بار اپلای کردم که ویزه ایران را دریافت کنم، اما تا کنون نتوانسته ام که ویزه ایران را دریافت کنم و مؤفق نشده ام
او میافزاید:
«چند بار اپلای کردم که ویزه ایران را دریافت کنم، اما تا کنون نتوانسته ام که ویزه ایران را دریافت کنم و مؤفق نشده ام، در عین حال به نامهای مختلف از من درخواست پول صورت گرفته است، اما تا کنون نیز ویزه بدست نیاورده ام، نمیدانم دلیلاش چیست و چرا داده نمیشود.»
بهگفته محمد اشرف، توان پرداخت مبالغی خواسته شده را نداشته است.
برخی ازین متقاضیان از ولایتهای همجوار و حتی دوردست آمدهاند و شماری دیگر هفتههاست در تلاش اند تا برای سفر به ایران ویزه دریافت کنند.
اما بسیاری از آنان دست خالی برمیگردند.
شماری از متقاضیان ویزه ایران میگویند دریافت ویزه از مجاری رسمی دشوارتر از گذشته شده و در عین حال بازار غیررسمی خرید و فروش ویزه رونق گرفته است.
بهگفته آنان، ویزهها به گونه غیررسمی و با قیمتهای ۱،۰۰۰ تا ۱،۶۰۰ دالر به فروش میرسند، رقمیکه برای بسیاری از خانوادههای افغان در شرایط دشوار اقتصادی کنونی دستنیافتنی است.
این ادعاها نگرانیهایی را درباره احتمال فساد و نبود شفافیت در روند صدور ویزه به وجود آورده و فشار مضاعفی را بر شهروندانی وارد کرده که برای کار، تداوی، تحصیل یا دیدار با اعضای خانواده خود نیازمند سفر به ایران هستند.
روایتهای مشابهی در ولایتهای دیگر نیز شنیده میشود.
وحیدالله مهمند، باشنده ولسوالی شیگل ولایت کنر نیز میگوید که با پرداختن صدها دالر و ماهها انتظار تا کنون نیز نتوانسته است ویزه ایران را بدست آورد.
او تأکید میکند که سفر به ایران برای او یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است.
وحیدالله در صحبت با رادیو آزادی در این مورد افزود:
در مورد ویزه ایران میتوانم بگویم که فعلاً بدست آوردن آن بسیار مشکل شدهاست، از یک سو در وقت مناسبی نمیآید و از سوی دیگر قیمتاش بسیار بلند شدهاست
«در مورد ویزه ایران میتوانم بگویم که فعلاً بدست آوردن آن بسیار مشکل شدهاست، از یک سو در وقت مناسبی نمیآید و از سوی دیگر قیمتاش بسیار بلند شدهاست، چون قبلاً یک ویزه ایران تا صد دالر بود، اما اکنون قیمتاش تا ۶۰۰ دالر افزایش یافته است. من نزدیک به شش ماه میشود که درخواست ویزه دادهام و ثبت نام کردهام، با آنکه ۶۵۰ دالر مصرف کردهام، اما تا کنون نیز ویزه دریافت نکرده ام.»
برخی مسئولان شرکتهای سیاحتی نیز این موضوع را تأیید کرده میگویند که آنان نیز هر روز با پرسشها و شکایتهای متقاضیان مواجه اند.
یکی از کارمندان یک شرکت سیاحتی در کابل که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نام و صدایش نشر شود، به رادیو آزادی گفت که بسیاری از مراجعه کنندهگان از شرکتها میپرسند که چرا بعضی افراد مؤفق به دریافت ویزه میشوند و برخی دیگر ماهها در انتظار باقی میمانند.
بهگفته او، همین ابهامها زمینه را برای بازار سیاه فراهم کرده و این روزها قیمتهای ویزههای ایران تا بیش از ۱،۵۰۰ دالر رسیدهاست.
او دلیلاش را اخلال و توقف صدور روند ویزه ایران پس از آغاز جنگ در این کشور میداند.
برای بسیاری از افغانها، سفر به ایران تنها به دلایل اقتصادی محدود نمیشود.
در طول دهههای گذشته میلیونها افغان در ایران زندهگی کردهاند و هنوز شمار زیادی از خانوادهها در دو سوی مرز پراکندهاند.
شرکتهای سیاحتی میگویند که اخیراً تقاضا برای دریافت ویزه ایران، به خصوص پس از بسته شدن گذرگاهها بین افغانستان و پاکستان، افزایش یافته است.
پیش ازین، بسیاری از افغانها از دشواریهای روزافزون در روند دریافت ویزهی پاکستان و قیمت هزاران دالری آن در بازار سیاه نیز شکایت داشته اند.
متقاضیان گفته اند که این روند پیچیدهتر شده و شامل زمانهای طولانی انتظار، محدودیت در نوبتدهی و نبود شفافیت در معیارهای پذیرش بودهاست.
پاکستان نیز سالها یکی از مقاصد اصلی شهروندان افغان بودهاست.
با آنکه ایران و پاکستان رویکرد جدی را در برابر مهاجرین افغان در این کشورها در پیش گرفته و روزانه هزاران افغان را اخراج میکند، اما این کشورها هنوز هم برای بسیاری از شهروندان افغان همچنان یکی از مهمترین مقاصد برای کار، تجارت، تداوی و دیدار با بستهگان محسوب میشود.
هرچند مسئولان و نمایندهگان نهادهای دخیل در روند صدور ویزههای ایران و پاکستان تا کنون در این مورد چیزی نگفته اند، اما متقاضیان و شرکتهای سیاحتی خواستار شفافیت بیشتر در روند صدور ویزه هستند.