مسئولان این مکاتب میگویند که از چند سال به اینسو، شمار شاگردان آنان بهگونهٔ تدریجی کاهش یافته که به گفتهٔ آنان، دلیل اصلی این وضعیت مشکلات اقتصادی مردم است.
یکی از مسئولان یک مکتب خصوصی که نخواست نام خودش و مکتبش در گزارش نشر شود، به رادیو آزادی گفت که پس از بازگشت دوبارهٔ طالبان به قدرت در افغانستان، مشکلات اقتصادی مردم افزایش یافته و بسیاری از خانوادهها دیگر توان پرداخت هزینههای آموزش در مکاتب خصوصی را ندارند.
مشکلات اقتصادی افزایش یافته، والدین دیگر توان ثبتنام فرزندانشان را در مکاتب خصوصی ندارند
او به رادیو آزادی گفت: «قبلاً تعداد شاگردان زیاد بود و ما نیز امکانات و سهولتهای خوبی برای آنان فراهم میکردیم؛ اما اکنون که مشکلات اقتصادی افزایش یافته، والدین دیگر توان ثبتنام فرزندانشان را در مکاتب خصوصی ندارند و به همین دلیل شمار شاگردان بسیار کاهش یافته است.»
مدیر یکی دیگر از مکاتب خصوصی در کابل نیز سخنان مشابهی با رادیو آزادی در میان گذاشت.
او گفت که هرچند آنان نسبت به گذشته میزان فیس ماهانهٔ شاگردان را نیز کاهش دادهاند، اما باز هم شمار شاگردان کم است.
او که به شرط افشا نشدن نامش و تغییر صدا با رادیو آزادی صحبت کرد، گفت: «هرچند در زمان جمهوری فیسهای ما بیشتر بود، اما تعداد شاگردان نیز زیاد بود. اکنون بسیاری از شاگردان به دلیل ناتوانی مالی از آموزش بازماندهاند و آنهایی هم که میآیند، توان پرداخت فیس را ندارند. این وضعیت بر کیفیت آموزش نیز تأثیر منفی گذاشته است.»
به گفتهٔ مسئولان مکاتب خصوصی در کابل، در زمان حکومت جمهوری پیشین، فیس ماهانهٔ مکاتب، بسته به صنف، از یکونیم هزار تا سه هزار افغانی بود؛ اما اکنون آن را بین ۲۰ تا ۴۰ درصد کاهش دادهاند، با این حال، به گفتهٔ آنان بسیاری از والدین حتی توان پرداخت همین مبلغ را نیز ندارند.
آنان میگویند با کاهش شمار شاگردان، درآمد مکاتب بهگونهٔ چشمگیری کاهش یافته و گاهی برای پرداخت معاش معلمان با مشکلات جدی مالی روبهرو میشوند.
به باور آنان، این وضعیت تأثیر منفی بر کیفیت آموزش نیز گذاشته است.
ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم نیز عامل دیگری است که به گفتهٔ مسئولان برخی مکاتب خصوصی، باعث کاهش چشمگیر شمار شاگردان آنان شده است.
از زمان بازگشت دوبارهٔ طالبان به قدرت در افغانستان، در پنج سال گذشته دختران بالاتر از صنف ششم از هرگونه آموزش عصری محروم شدهاند.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) اعلام کرده که در پنج سال گذشته دستکم یک میلیون دختر بهطور مستقیم از محدودیتهای اعمالشده بر آموزش متوسطه متأثر شدهاند و اگر این محدودیتها ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ شمار آنان از دو میلیون نفر فراتر خواهد رفت.
یکی از مسئولان یک مکتب خصوصی در کابل در پیامی به رادیو آزادی نوشته که محرومیت نیمی از جامعه از آموزش، باعث شده شمار شاگردان این مکتب بیش از ۵۰ درصد کاهش یابد؛ بهگونهای که تعداد شاگردان آن از حدود ۷۰۰ نفر به حدود ۲۰۰ نفر رسیده است.
در همین حال، شماری از باشندگان پایتخت میگویند که در شرایط کنونی اقتصادی، تأمین نیازهای اولیهٔ خانواده برای آنان در اولویت قرار دارد.
از پرداخت فیس مکتب تا ، هزینهٔ کتابها، مصارف ترانسپورت، تهیه قرطاسیه و یونیفورم همه بسیار دشوار است
محمد نبی، یکی از باشندگان ناحیهٔ شانزدهم شهر کابل، به رادیو آزادی گفت: «از پرداخت فیس مکتب تا ، هزینهٔ کتابها، مصارف ترانسپورت، تهیه قرطاسیه و یونیفورم همه بسیار دشوار است؛ که به آن رسیدگی شود.»
یکی دیگر از باشندگان منطقهٔ کمپنی شهر کابل گفت که در زمان حکومت جمهوری شغل مناسبی داشت و سه فرزندش در مکاتب خصوصی درس میخواندند؛ اما اکنون که بیکار است، به سختی میتواند تنها نیازهای غذایی خانوادهاش را تأمین کند.
«آن زمان شغل خوبی داشتم، پول بود و میتوانستم تمام هزینهها را بپردازم؛ اما اکنون نهتنها بیکاری بسیار زیاد شده، بلکه با مشکلات شدید اقتصادی نیز روبهرو هستیم، به همین دلیل فرزندان خود را از مکاتب خصوصی بیرون کرده و در مکاتب دولتی ثبتنام کردهام.»
آنان از حکومت طالبان میخواهند که برای بهبود کیفیت روند آموزشی در مکاتب دولتی توجه بیشتری داشته باشد.
در مورد وضعیت مکاتب خصوصی و نیز خواستههای مردم برای بهبود روند آموزشی در مکاتب دولتی، منصور احمد حمزه، سخنگوی وزارت معارف حکومت طالبان، به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ نداد؛ اما پیش از این مقامهای طالبان بارها گفتهاند که آموزش نوین برای آنان اهمیت دارد و تلاش میکنند در این بخش کار بیشتری انجام دهند.
هرچند آمار دقیق مکاتب خصوصی در کابل در حال حاضر مشخص نیست، اما در سال ۲۰۲۴ اتحادیهٔ مکاتب خصوصی افغانستان اعلام کرده بود که از میان یکهزار و ۳۰۰ مکتب خصوصی در پایتخت، حدود ۳۰۰ مکتب تعطیل شدهاند و شمار زیادی دیگر نیز با خطر بسته شدن روبهرو هستند.
مسئولان این اتحادیه هشدار داده بودند که با بسته شدن هر مکتب خصوصی، بهطور متوسط ۲۰ معلم بیکار میشوند.
اتحادیهٔ مکاتب خصوصی از جامعهٔ جهانی خواسته بود که از این مکاتب حمایت کند تا از تعطیلی بیشتر مکاتب خصوصی در افغانستان جلوگیری شود.
این در حالی است که بر اساس گزارشها، پس از بازگشت دوبارهٔ طالبان به قدرت در افغانستان، فقر و بیکاری در این کشور افزایش یافته و زندگی مردم را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.