شماری از کشورهای اروپایی از جمله جرمنی در هفتههای اخیر روند بازگرداندن شهروندان افغان را آغاز کردهاند، اقدامیکه نگرانیهای جدی را در میان آن دسته از افغانهایی که درخواست پناهندهگیشان رد شده، به وجود آوردهاست.
چند تن از این افراد به رادیو آزادی گفته اند که با وجود سالها انتظار، هنوز مؤفق به دریافت اسناد اقامت نشدهاند و بیم دارند که در چارچوب روند اخراج مهاجران افغان، به افغانستان بازگردانده شوند.
یک شهروند افغان مقیم غرب جرمنی میگوید با وجود نزدیک به یک سال اقامت در این کشور، هنوز هیچ نوع سند اقامت دریافت نکرده و درخواست پناهندهگیاش نیز مدتی پیش رد شدهاست.
او میگوید تسریع روند بازگرداندن مهاجران افغان به افغانستان از سوی دولت جرمنی، بیش از هر زمان دیگری او را نگران ساخته است.
درخواست پناهندهگی من رد شدهاست. تنها من نیستم، بلکه صدها جوان افغان دیگر نیز قربانی این سیاستها شدهاند. تصمیمهای اخیر دولت جرمنی ما را نگران کرده، زیرا بازگرداندن ما به افغانستان جان ما را در معرض خطر قرار میدهد.
این فرد که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نام و محل اقامتش در گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت: "درخواست پناهندهگی من رد شدهاست. تنها من نیستم، بلکه صدها جوان افغان دیگر نیز قربانی این سیاستها شدهاند. تصمیمهای اخیر دولت جرمنی ما را نگران کرده، زیرا بازگرداندن ما به افغانستان جان ما را در معرض خطر قرار میدهد. با توجه به وضعیت کنونی افغانستان از لحاظ امنیتی، سیاسی و اقتصادی، این تصمیمها عادلانه نیستند."
یک مهاجر افغان دیگر که در کمپ مهاجران شهر هامبورگ جرمنی زندهگی میکند و هنوز مؤفق به دریافت اسناد قانونی اقامت نشده، نیز با شرط فاش نشدن نامش نگرانی مشابهی را مطرح میکند: "من اکنون در کمپ زندهگی میکنم. در اینجا افغانهای زیادی هستند که از راههای بسیار دشوار خود را به اروپا رساندهاند. سیاست کنونی دولت جرمنی باعث شده بسیاری از پروندههای افغانهای مجرد رد شود. شرایط آنقدر سخت شده که حتی شنیدن کوچکترین خبر درباره اخراج افغانها همه را میترساند. اکنون جوانانیکه خانوادهی در جرمنی ندارند بیشتر هدف قرار گرفته اند. من هم بسیار نگرانم، اگر فردا مرا به افغانستان بفرستند، جانم در خطر خواهد بود و در رژیم طالبان اصلاً نمیتوانم زندهگی کنم."
این وضعیت تنها به جرمنی محدود نمیشود، بلکه شماری از مهاجران افغان در کشورهای مختلف اروپایی نیز با نگرانیهای مشابه روبهرو هستند.
صادق، یک مهاجر افغان ساکن شهر لیل فرانسه، میگوید پنج سال پیش با دشواریهای فراوان و از راههای غیرقانونی خود را به این کشور رساند، اما پس از سالها انتظار، درخواست پناهندهگیاش رد شده و اکنون از بازگردانده شدن به افغانستان هراس دارد: "پنج سال است که اینجا زندهگی میکنم و تقریباً شش یا هفت بار پاسخ منفی گرفتهام. نمیخواستم به این شکل و غیرقانونی بیایم، اما مجبور شدم این سفر سخت را تحمل کنم. حالا بسیار میترسم، ما چه کنیم؟ راه دیگری نداریم."
در هالند نیز یک مهاجر افغان به نام امید که حدود سه ماه پیش پروندهاش رد شده و به دلیل حساسیت موضوع نخواست صدایش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت که به وی اطلاع دادهاند ممکن است اخراج شود، اما هنوز امیدوار است بتواند اداره مهاجرت هالند را قانع سازد که بازگشت به افغانستان برایش خطرناک است و اجازه اقامت دریافت کند.
این مهاجران میگویند که هیچ جرمی مرتکب نشدهاند، اما نگران اند که اقامت غیرقانونیشان سبب اخراج آنان شود.
این درحالیست که وزارت داخله جرمنی بار دیگر از گسترش و تسریع روند اخراج آن دسته از پناهجویان افغان سخن گفته که بهگفته این وزارت، در جرایم مختلف دخیل بودهاند.
آژانس خبری جرمنی (دیپیای) به تاریخ اول ماه سرطان به نقل از یکی از سخنگویان این وزارت در برلین گزارش داد که در آینده برای بازگرداندن مهاجران افغان متهم به جرایم، ماهانه سه پرواز چارتر به افغانستان انجام خواهد شد.
این مقام افزوده است که "علاوه بر این، بازگرداندن افراد به صورت انفرادی از طریق پروازهای عادی تجاری نیز در هر زمان ممکن است".
همچنین جرمنی صبح روز سهشنبه هفته گذشته، ۳۲ شهروند افغان را از شهر لایپزیگ با یک پرواز چارتر به افغانستان بازگرداند.
وزارت داخله جرمنی اعلام کرده که در میان این افراد، مردانی حضور داشتند که به جرایمی چون قتل، تجاوز جنسی، سوء استفاده جنسی، آزار کودکان، قاچاق مواد مخدر و اخاذی محکوم شده بودند.
بر اساس گزارش رسانههای جرمنی، این کشور از سال ۲۰۲۴ تاکنون نزدیک به یکصد مرد افغان متهم به جرایم را به افغانستان اخراج کردهاست.
از میان ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا، حدود ۲۰ کشور نیز تمایل خود را برای بازگرداندن برخی از افغانهایی که حق قانونی اقامت ندارند یا مرتکب جرم شدهاند، اعلام کردهاند.
اما پیش از این، سازمانهای مختلف حقوق بشری از جمله سازمان ملل متحد این تصمیم کشورهای اروپایی را محکوم کرده و هشدار دادهاند که افراد بازگردانده شده ممکن است در افغانستان با شکنجه و بدرفتاری از سوی طالبان روبهرو شوند.
من از اظهارات ولکر ترک حمایت میکنم، او نسبت به مقررات جدید اتحادیه اروپا که زمینه اخراج سریعتر پناهجویان را فراهم میسازد، ابراز نگرانی کردهاست.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، روز دوشنبه ۲۲ جون در صفحه اکس خود نوشت که "من از اظهارات ولکر ترک حمایت میکنم، او نسبت به مقررات جدید اتحادیه اروپا که زمینه اخراج سریعتر پناهجویان را فراهم میسازد، ابراز نگرانی کردهاست".
دفتر کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز در اعلامیهی گفته است که هیچ فردی نباید به جایی فرستاده شود که در آنجا با خطر جدی نقض حقوق بشر یا آسیبهای جبرانناپذیر روبهرو باشد.
آقای بنت افزوده است که احترام به حقوق بشر و قوانین بینالمللی پناهندهگان ضروری است و افغانها نباید به شرایط ناامن بازگردانده شوند.
او همچنین نوشته است که "شکنجه و بدرفتاری در افغانستان یک خطر جدی است و تضمینهای ارائهشده از سوی وزارت خارجه طالبان نمیتواند این خطر را برطرف کند. من از کشورهای عضو اتحادیه اروپا میخواهم افغانها را در معرض خطر قرار ندهند".
گفتنیست که کمیسیون اتحادیه اروپا نیز روز سهشنبه هفته جاری میزبان یک هیئت پنج نفره طالبان در بروکسل بود و درباره بازگرداندن افغانهای متهم به جرایم از کشورهای اروپایی به افغانستان گفتوگوهای انجام شد.
بر اساس آمار اداره احصائیه اتحادیه اروپا، در فاصله سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ حدود یک میلیون شهروند افغان در کشورهای اروپایی درخواست پناهندهگی دادهاند که نزدیک به نیمی از این درخواستها پذیرفته شدهاست.