غم نان و فکر سلامتی؛ سرنوشت ورزشکارانی که حمایت مالی نمی‌شوند

احمدولی هوتک، ورزشکار در رشته هنرهای رزمی ترکیبی (ام‌ام‌ای)، می‌گوید که در افغانستان هیچ سیستم تقاعد یا حمایت مالی دولتی برای ورزشکاران وجود ندارد و تنها به ورزشکارانی‌که در تیم‌های ملی فعال هستند، ماهانه هزار افغانی پرداخت می‌شود.

او به رادیو آزادی می‌گوید، بسیاری از همکاران ورزشی‌اش که از ورزش کنار رفته اند، با مشکلات شدید اقتصادی روبه‌رو هستند:

"در افغانستان متأسفانه ورزشکاران بسیار خوبی وقتی ورزش را ترک می‌کنند، با وضعیت بسیار بدی روبه‌رو می‌شوند، به‌ویژه ورزشکاران رزمی. همین باعث می‌شود انگیزه جوانان دیگر نیز ضعیف شود. ورزشکارانی‌که افتخار برای کشور آورده‌اند، وقتی ورزش را ترک می‌کنند هیچ توجهی به آن‌ها نمی‌شود. اکثر ورزشکاران ما در فقر و بی‌چار‌گی زندگی می‌کنند و در نهایت در همین وضعیت زند‌گی را از دست می‌دهند."

برخی ورزشکاران تأکید می‌کنند که مانند سایر کشورها باید برای قهرمانان ملی سیستم مشخص تقاعد، بیمه صحی و سایر امتیازات اجتماعی وجود داشته باشد تا پس از ترک ورزش با مشکلات اقتصادی مواجه نشوند.

از جمله مرتضی نجفی، باشنده ولایت بامیان و عضو فعلی تیم ملی کوهنوردی و عضو پیشین تیم اسکی، می‌گوید: "این‌که یک ورزشکار تقاعد و بیمه نداشته باشد یک چالش بزرگ است، به‌ویژه برای اعضای تیم‌های ملی. آن‌ها سال‌ها افتخار می‌آورند، اما در پایان وقتی دیگر نمی‌توانند ادامه دهند، هیچ حمایتی ندارند. برای ورزشکاران هیچ بودجه خاصی وجود ندارد. اگر مسابقات خارجی هم باشد، باید با هزینه شخصی شرکت کنند، درحالی‌که در این شرایط حتی تأمین نیازهای روزمره زندگی نیز دشوار است."

اما برخی ورزشکاران زن تیم‌های ملی که اکنون خانه‌نشین شده‌اند، می‌گویند نبود حمایت مالی برای آنان تأثیر بسیار سنگینی دارد، زیرا نه می‌توانند به‌صورت شخصی از ورزش درآمد داشته باشند و نه به‌طور رسمی اجازه فعالیت ورزشی دارند.

یک ورزشکار تیم ملی هندبال افغانستان و باشنده شهر کابل که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت: "اکنون در افغانستان دختران نه‌تنها از ورزش محروم شده‌اند، بلکه از بسیاری کارها و فرصت‌های شغلی نیز کنار گذاشته شده‌اند که می‌توانستند از آن طریق درآمدی داشته باشند. در مجموع، ورزشکارانی‌که کنار رفته‌اند و هم‌نسلان من که در تیم‌های ملی بودیم، هیچ نوع حمایت مالی نداریم. نه از ورزشکاران زن حمایت می‌شود و نه از مردان."

شماری از ورزشکاران زن افغان (تصویر آرشیف)

حکومت طالبان در کنار محدودیت‌های آموزشی، کاری و دیگر محدودیت‌ها، فعالیت‌های ورزشی زنان را نیز ممنوع کرده‌است.

همچنین سه بازیکن پیشین تیم ملی کریکت افغانستان نیز به شرط عدم نشر نام و صداهای‌شان به رادیو آزادی گفته‌اند که پس از کنار رفتن از بازی‌ها هیچ نوع حمایت مالی از سوی اداره کریکت صورت نمی‌گیرد و هیچ حق تقاعدی نیز ندارند.

آنان می‌گویند که بسیاری از بازیکنان سابق که در جریان بازی‌ها زخمی شده بودند، اکنون با هزینه شخصی درمان می‌شوند.

تلاش کردیم درباره این مشکلات با احمدالله وثیق رئیس اداره المپیک، تربیت بدنی و ورزش تحت کنترل طالبان و اتل مشوانی، سخنگوی این اداره صحبت کنیم، اما تا زمان نشر گزارش به پرسش‌های رادیو آزادی پاسخ ندادند.

با این حال، آقای وثیق پیش‌تر به رادیو آزادی گفته بود که تلاش می‌کنند با همکاری نهادهای بین‌المللی زمینه حمایت مالی و فرصت‌های ورزشی را برای ورزشکاران فراهم کنند.

گفتنی است که در افغانستان طی دهه‌ها، ورزشکاران همواره از نبود تقاعد، بیمه و حمایت مالی شکایت داشته اند.

آنان می‌گویند که بسیاری از ورزشکاران، به‌ویژه در رشته‌های انفرادی، هزینه مسابقات خارجی را نیز خودشان پرداخت می‌کنند.

افغانستان در دو دهه گذشته در رشته‌های مختلف ورزشی مانند تکواندو، مبارزات آزاد، کشتی، بوکس، ووشو، فوتبال و کریکت مدال‌ها و افتخارات بین‌المللی کسب کرده‌ است، اما شماری از ورزشکارانی‌که سال‌ها نمایند‌گی کشور را بر عهده داشته اند، می‌گویند پس از ترک ورزش، هیچ سیستم منظم تقاعدی یا حمایتی برای ادامه زند‌گی آنان وجود ندارد.

آن‌ها می‌افزایند که در بسیاری کشورها، ورزشکاران پیشین ملی از تقاعد، بیمه صحی و سایر امتیازات برخوردار هستند، اما در افغانستان نبود چنین میکانیزمی باعث شده که بسیاری از ورزشکاران سابق با مشکلات جدی اقتصادی روبه‌رو شوند.