شماری از آنان که به تازهگی از پاکستان به افغانستان بازگشته اند، میگویند در این زمینه با مشکلات زیادی مواجه هستند.
نثار احمد، باشنده ولایت غزنی، به رادیو آزادی میگوید که ادامه آموزش در افغانستان برای آنان دشوار است، زیرا در پاکستان متولد و بزرگ شده و به زبانهای اردو و انگلیسی درس خوانده است.
مشکل اصلی ما زبان است. درسهای ما در پاکستان به زبانهای اردو و انگلیسی بود، اما در افغانستان آموزش به زبانهای پشتو و دری است
او گفت: "مشکل اصلی ما زبان است. درسهای ما در پاکستان به زبانهای اردو و انگلیسی بود، اما در افغانستان آموزش به زبانهای پشتو و دری است. از حکومت میخواهیم که در مکاتب، کورسهای آموزش زبان، به وِیژه زبانهای پشتو و دری را برای ما فراهم کند."
نیلم، دختر دانشآموز صنف دهم که او نیز از پاکستان بازگشته است، میگوید به دلیل ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم در افغانستان، اکنون آموزش خود را از طریق یک مکتب آنلاین افغان ادامه میدهد، اما او نیز با مشکلات مشابه روبهرو است.
او در این مورد بیشتر به رادیو آزادی گفت: "تلاش میکنم مانند مردم اینجا به زبان پشتو درست صحبت کنم و واژههای اردو یا انگلیسی را به کار نبرم، اما هنگام صحبت، جملههایم ناخودآگاه مخلوط میشوند، یک کلمه انگلیسی است، دو کلمه اردو و دو کلمه پشتو، به همین دلیل بسیاری از مردم اینجا پشتوی مرا بهخوبی متوجه نمیشوند."
نیلم نیز از وزارت معارف حکومت طالبان خواست تا برای آموزش خواندن و نوشتن به زبان مادری، برنامههای حمایتی و تقویتی را ایجاد کند.
شماری از فعالان بخش آموزش نیز بر این باورند که وزارت معارف حکومت طالبان و مکاتب باید برای این دانشآموزان برنامههای ویژهی آموزش زبان برگزار کنند.
زارت معارف و مکاتب باید برای آنان تسهیلات و برنامههای ویژه فراهم کنند
فضلالهادی وزین، یکی از فعالان این بخش، به رادیو آزادی گفت: "مشکلات وجود دارد، اما تجربه ما نشان میدهد که این مشکل در مدت نسبتاً کوتاهی، حدود یک تا یکونیم سال، قابل حل است و بسیاری از دانشآموزان میتوانند حتی در همان صنفی که شامل شدهاند، پس از شش ماه همسطح سایر شاگردان پیشرفت کنند. وزارت معارف و مکاتب باید برای آنان تسهیلات و برنامههای ویژه فراهم کنند. راهحل این نیست که دوباره آنان را به صنف اول برگردانند."
او میافزاید که دانشآموزان بازگشته نیز باید با کمک همصنفیها، دوستان و اعضای خانواده و همچنین از طریق مطالعه و تمرین بیشتر، بهتدریج این مشکلات را برطرف کنند.
قاری منصور احمد حمزه، سخنگوی وزارت معارف حکومت طالبان، تا زمان نشر این گزارش به پرسشهای رادیو آزادی در این مورد پاسخ نداد.
اما تلویزیون ملی افغانستان که زیر کنترل طالبان فعالیت میکند، روز ۲۴ جون در وبسایت خود نوشت که مسئولان وزارت امور مهاجرین و عودت کنندهگان و وزارت معارف درباره مشکلات موجود بر سر راه ادامه آموزش مهاجران بازگشته گفتوگو کردهاند.
بر اساس این گزارش، بیشتر بازگشت کنندهگان با کمبود اسناد و مدارک تحصیلی روبهرو هستند و برای جذب آنان در نظام آموزشی و ادامه تحصیل، باید تسهیلات لازم فراهم شود.
پاکستان از سال ۲۰۲۳ روند اخراج مهاجران افغان را آغاز کرده که همچنان ادامه دارد.
شهباز شریف، صدراعظم پاکستان، در پیامی به مناسبت روز جهانی پناهندهگان در ۲۰ جون اعلام کرد که از آن زمان تاکنون حدود دو میلیون و چهارصد هزار مهاجر افغان به افغانستان بازگشت داده شدهاند.
هرچند آقای شریف ادعا کردهاست که این روند بهگونه منظم و عادلانه انجام شده، اما مهاجران افغان و شماری از سازمانهای بینالمللی آن را روندی غیر تدریجی و اخراج اجباری میدانند.