رونق بازار سنگ‌های قیمتی افغانستان؛ فرصت‌های تازه و چالش‌های زنان تاجر

جوانان و دخترانی‌که در این عرصه فعالیت دارند، می‌گویند تلاش‌های‌شان امیدوارکننده است و می‌کوشند زمینه اشتغال برای افراد بیشتری را فراهم کنند.

عمران ابراهیمی، باشنده شهر کابل که از یک سال به این‌سو در منطقه شهرنو دکان فروش زیورات ساخته شده از سنگ‌های قیمتی دارد، به رادیو آزادی می‌گوید: "کسانی‌که قرارداد استخراج معادن را دارند، مواد خام را از معادن می‌آورند، سپس ما در این‌جا آن‌ها را صیقل می‌دهیم، در قالب طلا و نقره طراحی کرده و به فروش می‌رسانیم. در حال حاضر همه سنگ‌های قیمتی افغانستان، مانند یاقوت، لاجورد، زمرد و برخی سنگ‌های دیگر نزد ما موجود است. بیشتر کارهای دستی ما را زنان انجام می‌دهند و این محصولات به برگزاری نمایشگاه‌ها نیاز دارند تا به مردم معرفی شوند، اما اکنون نمایشگاهی برگزار نمی‌شود. با این حال، اگر مشتریان سفارش کم یا زیاد داشته باشند، ما از طریق شرکت‌های باربری محصولات را برای‌شان ارسال می‌کنیم."

او می‌افزاید که شماری از دختران نیز به صورت آنلاین در بخش فروش فعالیت می‌کنند، اما می‌گوید اگر در داخل کشور نمایشگاه‌هایی برای بازاریابی سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی برگزار شود، کاروبار آنان بیشتر رونق خواهد گرفت.

عمران می‌گوید که در سال‌های اخیر، افزایش استخراج معادن، تهیه مواد خام را آسان‌تر کرده، اما در زمینه بازاریابی، صادرات و دسترسی به بازارهای جهانی هنوز هم مشکلاتی وجود دارد.

یکی از باشنده‌گان شهر کابل و تاجر سنگ لاجورد که نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت که در حال حاضر از لاجورد خام ولایت بدخشان انواع زیورات را تولید کرده و به فروش می‌رساند و ۱۲ دختر نیز با او کار می‌کنند.

او گفت: "ما فقط در بخش سنگ‌های نیمه‌قیمتی فعالیت می‌کنیم، اما سنگ‌های قیمتی مشتریان خاص خود را دارند. در داخل افغانستان، به‌ویژه در میان زنان، مشتری چندانی برای سفارش زیورات ساخته شده از سنگ‌های قیمتی وجود ندارد. در خارج از افغانستان بازار بسیار خوب است، اما در داخل کشور کار چندانی نیست، زیرا زرگری، صنایع دستی و حکاکی این محصولات با ظرافت بسیار و به‌صورت دستی انجام می‌شود و به همین دلیل قیمت آن‌ها نسبتاً بلند است. از همین رو مشتریان اصلی محصولات ما در خارج از کشور هستند."

معادن سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی افغانستان از مهم‌ترین منابع طبیعی این کشور به شمار می‌روند.

افراد فعال در این بخش می‌گویند تجارت این سنگ‌ها نه‌تنها برای آنان منبع درآمد شده، بلکه به رشد تولیدات داخلی و صنایع دستی افغانستان نیز کمک کرده‌است.

ندیم، باشنده شهر مزارشریف و یکی از تاجران سنگ‌های قیمتی، به رادیو آزادی گفت: "ما در زرگری بیشتر از نقره استفاده می‌کنیم و کار اصلی ما سنگ‌های قیمتی است. معمولاً روی سنگ‌های نیمه‌قیمتی کار نمی‌کنیم که بیشتر یاقوت جگدلک، اسپینل، وارایت و برخی سنگ‌های دیگر اند."

این تاجران می‌گویند که اگرچه به دلیل مشکلات اقتصادی، شمار مشتریان نسبت به گذشته کاهش یافته، اما علاقه مردم به زیورات افغانی نسبت به گذشته بیشتر شده‌است.

آنان تأکید می‌کنند که افغانستان از نظر ذخایر سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی کشور غنی است و اگر این منابع طبیعی به‌گونه معیاری استخراج، پروسس و به بازار عرضه شوند، می‌توانند نقش مهمی در رشد اقتصادی کشور، افزایش فرصت‌های شغلی و توسعه صادرات ایفا کنند.

افغانستان یکی از کشورهای غنی جهان از نظر ذخایر سنگ‌های قیمتی، نیمه‌قیمتی و دیگر منابع معدنی به شمار می‌رود.

در ولایت‌های مختلف این کشور، از جمله پنجشیر، بدخشان، نورستان، کنر و بسیاری مناطق دیگر، ذخایر بزرگ لاجورد، زمرد، یاقوت، اسپینل، تورمالین، اکوامارین و دیگر سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی وجود دارند.

همچنین افغانستان دارای معادن مهمی چون مس، آهن، طلا، لیتیم، کرومایت، زغال سنگ و مرمر است که به‌گفته فعالان این بخش، استخراج، پروسس و مدیریت منظم این منابع طبیعی می‌تواند نقش مهمی در رشد اقتصادی، افزایش اشتغال و توسعه صنعتی کشور داشته باشد و افغانستان را به یکی از مراکز مهم معدنی منطقه تبدیل کند.

این درحالی‌ست که استخراج خودسرانه این منابع طبیعی همچنان ادامه دارد و کارشناسان معادن می‌گویند که حتی در برخی استخراج‌های قراردادی نیز گاهی با شتاب‌زده‌گی عمل می‌شود که در نتیجه، منفعت اندکی به بودجه دولت می‌رسد.