شرط محرم؛ محدودیتی که سفر و زندگی روزمره زنان در افغانستان را تحت تأثیر قرار داده است

به گفته مریم این موضوع رفت‌وآمدش را با دشواری روبه‌رو کرده است.

بارها برایش می گویم که به خدا قسم پسرم است، اما تاکید می کند که تذکره اش را بده من گفتم مولوی صاحب در تذکره نام پدر می باشد نه مادر و آیا در تذکره شما نام مادر تان درج است، اما می گوید بس کن و اصلاً حرف را نمی شنود."

مریم می‌گوید پس از آن‌که همراهی پسرش به‌عنوان محرم نیز نتوانست مانع پرسش‌ها و محدودیت‌ها در مسیر سفر شود، تصمیم گرفت برای رفت‌وآمدهای کاری‌اش برادرش را همراه خود ببرد؛ اما به گفته او، همراهی برادرش نیز مشکلاتش را برطرف نکرد.

"وقتی از آن طرف(ایران) مال می خرم می‌ آورم به گمرک پسرم را اجازه نمی دهد وقتی با برادرم برای گرفتن امر به گمرک رفتم،کارمند امر به معروف طالبان از من پرسید که برادرت است؟ گفتم بلی ما خواهر و برادریم و در تذکره های ما هم نام پدر ما است، اما مامور طالبان روی خود را به طرف برادرم دور داد گفت تو بی غیرت ننگ نداری که خواهرت را با خود آوردی، من گفتم گناهم چیست که این حرف را می زنی، دندان هایش را رویم فشار داد و حدود ده سیلی به پس گردن برادرم زد."

مریم؛ اما می افزاید که الزام داشتن محرم، علاوه بر این مشکلات، هزینه‌های سفر او را نیز دوبرابر کرده است.

در کنار این روایت، شماری از زنان می گویند که الزام همراه داشتن محرم از سوی حکومت طالبان در برخی موارد فراتر از سفرهای طولانی نیز اجرا می‌شود و زندگی روزمره آنان را با دشواری‌های فراوان روبه‌رو کرده است.

یک معلم مکتب خصوصی در شهر کابل که نخواست نامش در گزارش ذکر شود به رادیو آزادی گفت که زنان برای رفتن به محل کار، آموزشگاه یا حتی استفاده از وسایط نقلیه نیز نگران برخورد مأموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان هستند که گاهی از آنان محرم مطالبه می‌کنند؛ موضوعی که به گفته او، آزادی رفت‌وآمد و فرصت‌های آموزشی و کاری زنان را محدودتر کرده است.

اگر در یک جای کاری پیش آمد برایتان و دید که این قسم یک مورد است هم، در هر جای اینها تقاضای داشتن محرم را می‌کنند، مثلاً اینها می‌گویند که حد اقل محرم‌تان شما را تا مکتب برساند، پس از مکتب ببرد، این مشکلات خیلی زیاد است و همه را محدود کرده است."

همچنان یکی از باشندگان شهر کابل که نخواست نام و صدایش در این گزارش منتشر شود، در پیامی به رادیو آزادی نوشته که چندی پیش همراه با همسرش در یکی از مناطق شهر کابل از سوی نیروهای امر به معروف حکومت طالبان متوقف شد، به گفته او، این نیروها برای اثبات ازدواج شان از آنان سند نکاح‌خط خواستند.

او می‌گوید از اینکه این سند را با خود نداشتند، با مشکلاتی روبه‌رو شدند و هر دو به‌گونه جداگانه در همان محل درباره هویت و جزئیات خانوادگی‌شان مورد پرسش قرار گرفتند و پس از آن اجازه یافتند به راه خود ادامه دهند.

سیف الاسلام خیبر سخنگوی وزارت امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان به تماس های رادیوآزادی در مورد این شکایت ها پاسخ نداد.

بر اساس فرمان حکومت طالبان در دسمبر ۲۰۲۱، زنان و دختران اجازه ندارند بدون همراهی محرم، در مسیرهای بیش از ۷۲ کیلومتر به‌تنهایی سفر کنند، سپس در مارچ ۲۰۲۲، سفر انفرادی زنان در پروازهای داخلی و بین‌المللی نیز ممنوع اعلام شد.

پیش از این نیز شماری از زنان و دختران، به‌ویژه زنان خانواده‌هایی که سرپرست مرد ندارند، گفته بودند که اجرای محدودیت طالبان درباره داشتن محرم برای آنان با دشواری‌ها همراه است.

با آنکه حکومت طالبان می گوید حقوق زنان در چهارچوب شریعت اسلام در افغانستان تامین است؛ اما سازمان ملل متحد و نهادهای مدافع حقوق بشر بارها هشدار داده‌اند که محدودیت‌های اعمال‌شده بر رفت‌وآمد زنان، دسترسی آنان به آموزش، اشتغال، خدمات صحی، دریافت کمک و زندگی عادی را به شدت محدود کرده است.