در افغانستان سیستم کیموتراپی بهگونهی که نیاز است وجود نداردعبدالستار، باشندۀ ولایت کنر
عبدالستار، باشندۀ ولایت کنر، میگوید که مادرش از یک سال به اینسو به سرطان خون مبتلا است، اما امکانات تداوی این بیماری در افغانستان تقریباً وجود ندارد:
"امکانات رفتن به پاکستان را نداریم و در افغانستان هم آنگونه که لازم است، تداوی انجام نشده است.»
او به رادیو آزادی گفت که پس از مدتها تلاش و سرگردانی در داخل کشور، سرانجام درمان مادرش را در پاکستان آغاز کرد، اما بهگفتۀ او، از نزدیک به نه ماه به اینسو آن راه تداوی نیز به روی آنان بسته شدهاست. عبدالستار می افزاید:
"مادرم که ۵۲ سال عمر دارد، به سرطان خون مبتلا است. تا حالا حدود سه میلیون و پنجصد هزار افغانی برای تداویاش مصرف کردهایم. در افغانستان سیستم کیموتراپی بهگونهی که نیاز است وجود ندارد و رفتن به خارج و گرفتن ویزه که برای هر نفر حدود یک تا یکونیم هزار دالر هزینه دارد، از توان ما خارج است. همچنان پسر عمهام محمدالدین که عملیات قلب باز انجام داده، پس از جراحی با مشکلات زیادی روبهرو است. او هر هفته برای تداوی به کابل و جلالآباد رفتوآمد میکند، اما وضعیت صحیاش همچنان بسیار نگرانکننده است."
بیشتر در این باره:
بنیاد مبارزه با سرطان در افغانستان از افزایش سرطان و مرگ و میرناشی از آن، ابراز نگرانی کرداینجا نه خون پیدا میشود و نه امکانات دیگربلال، باشندۀ ولایت فراه
بلال، باشندۀ ولایت فراه، نیز میگوید که خسر سالخوردهاش به سرطان مبتلا است و حدود هشت ماه میشود که او را در بخشهای تداوی بیماریهای سرطانی چندین شفاخانۀ کابل بستری کردهاند، اما بهگفتۀ او، وضعیت مریض روزبهروز بدتر میشود و هیچ پیشرفتی در تداوی به وجود نیامده است. او گفت:
"مریض من به سرطان مثانه مبتلا است. او را به بخش سرطان شفاخانۀ استقلال کابل بردیم، آنجا گفتند که سرطان دارد. بعد او را در شفاخانۀ جمهوریت بستری کردیم. آنجا گفتند که پیش از این فقط مثانه درگیر بود، اما اکنون گردههایش نیز از کار افتاده است. مریض هنوز بستری است، دواهایش در اینجا پیدا نمیشود. حتی زمین خود را فروختیم و برای گردههایش پایپ گذاشتند. اکنون دوباره او را به شفاخانۀ حوزوی فراه منتقل کردهایم، اما اینجا نه خون پیدا میشود و نه امکانات دیگر."
الفتالله، باشندۀ ولایت ننگرهار، نیز میگوید یکی از اقارب و همسایههایش به نام قوت خان که به سرطان مبتلا بود، چند روز پیش به دلیل نبود امکانات تداوی جان باخته است. او گفت:
"قوت خان سرپرست یک خانواده ۱۲ نفری بود. او درگذشت. در کابل به شفاخانههای زیادی مراجعه کرد، اما تداوی نشد. هزینههای بلند کیموتراپی و دواها، کمبود دستگاههای مراکز رادیوتراپی یا درمان با اشعه، محدود بودن تجهیزات پیشرفتۀ تشخیص سرطان و لابراتوارها و همچنان کمبود متخصصان سرطان، رادیولوژیستان، انکلوژستان و سایر کارکنان صحی مرتبط از مشکلات اساسی است."
بیشتر در این باره:
نگرانی برخی بیماران افغان از بسته شدن گذرگاه تورخم به روی بیماران بدون ویزای پاکستاناین خانوادهها میگویند که دواهای ضد سرطان یا به آسانی پیدا نمیشود و یا به دلیل قیمتهای بلند، بسیاری از خانوادهها توان خرید آن را ندارند.
بهگفتۀ آنان، بیمارانیکه برای تکمیل روند درمان نیاز دارند به کشورهای دیگر سفر کنند، به دلیل مشکلات اقتصادی و ناتوانی در دریافت ویزه، قادر به انجام این سفر نیستند.
او هر هفته برای تداوی به کابل و جلالآباد رفتوآمد میکندعبدالستار، باشندۀ ولایت کنر
بر اساس معلومات سازمان جهانی صحت، رادیوتراپی یکی از روشهای تداوی سرطان است که در آن از اشعۀ با انرژی بالا برای از بین بردن سلولهای سرطانی یا کند کردن رشد و گسترش آنها استفاده میشود.
در این روش، اشعه با دقت به بخش مبتلا به سرطان تابانده میشود تا سلولهای سرطانی آسیب ببینند و تا حد امکان سلولهای سالم حفظ شوند.
همچنین کیموتراپی یکی دیگر از روشهای سرطان است که در آن با استفاده از دواهای ویژه، رشد سلولهای سرطانی متوقف یا این سلولها از بین برده میشوند. این دواها از طریق خون به بخشهای مختلف بدن منتقل شده و سلولهای سرطانی را که به سرعت رشد میکنند، هدف قرار میدهند.
رادیو آزادی تلاش کرد در این مورد معلومات وزارت صحت عامۀ حکومت طالبان را نیز به دست آورد، اما شرافت زمان، سخنگوی این وزارت، تا زمان نشر این گزارش به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ نداد.
با این حال، بر اساس معلومات پیشین این وزارت، برنامۀ ملی کنترول سرطان در افغانستان فعال است و خدمات تشخیص و تداوی این بیماری در کابل و شماری از ولایتهای دیگر، در سطح محدودی ارائه میشود.
پیش از این نیز سازمان جهانی صحت (دبلیو اچ او) گفته بود که بیماران سرطانی در افغانستان با چالشهای جدی تداوی روبهرو هستند و با وجود محدود بودن دواها، بسترها و امکانات تخصصی، شمار بیماران بسیار بیشتر از ظرفیت موجود است.
بر اساس برآوردهای سال ۲۰۲۲ ادارۀ بینالمللی تحقیقات سرطان (آیایآرسی)، همه ساله حدود ۲۴ هزار و ۲۷۵ مورد جدید سرطان در افغانستان ثبت میشود و نزدیک به ۱۶ هزار و ۹۲۳ نفر بر اثر این بیماری جان خود را از دست میدهند.
بر اساس گزارشهای سازمان جهانی صحت و سایر نهادهای صحی، سرطانهای سینه، معده، مری، ریه و دهان از شایعترین انواع سرطان در افغانستان به شمار میروند.