فرار از حاکمیت طالبان؛ افغان‌ها هنوز در مسیر بالکان گیر مانده‌اند

(تصویر آرشیف) مهاجرت در مسیر راه ترکیه

پنج سال پس از بازگشت دوبارهٔ طالبان به قدرت، شمار زیادی از افغان‌ها هنوز هم در تلاش‌اند تا در جست‌وجوی زندگی امن، از افغانستان خارج شوند.

بخشی از آنان از مسیر بالکان به سوی اروپا عبور می‌کنند و در سربیا برای مرحلهٔ بعدی سفرشان انتظار می‌کشند.

رضا همراه با همسرش، مادر، خواهر و برادر کم‌سن‌وسال همسرش، در یک خیمه در جنگلی در حومهٔ بلگراد بسر می برد.

او می‌گوید خانواده‌اش در سال ۲۰۲۲ از افغانستان خارج شد و از مزارشریف به ایران و ترکیه سپس به سربیا رسیدند.

پدر، مادر و خواهر رضا در افغانستان باقی ماندند

پس از به قدرت رسیدن طالبان، او تصمیم گرفت آنها را ترک کند؛ به گفتهٔ او، بزرگ‌ترین نگرانی خانواده‌اش خواهرش است که حتی اجازهٔ رفتن به مکتب را ندارد.

بر اساس معلومات یک نهاد امدادرسان به نام «کلیک‌اکتیف» (KlikAktiv)، در محلات اقامت موقت در جنگل‌ها روزانه بین ۲۰ تا ۵۰ نفر حضور دارند.

این گروه‌ها هر روز تغییر می‌کنند؛ عده‌ای می‌رسند و عده‌ای به سوی مرزهای خروجی می‌روند. «کلیک‌اکتیف» افزوده است که افغان‌ها حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد افراد تحت پوشش خدمات این نهاد را تشکیل می‌دهند.

میلیسا شواپیچ ، Milica Svabic نمایندهٔ این نهاد، می‌گوید بیشتر افغان‌ها پول بسیار کمی به همراه دارند و توان پرداخت هزینهٔ محل بودوباش خصوصی را ندارند؛ به همین دلیل در این محلات اقامت غیررسمی در جنگل ها باقی می‌مانند.

به گفتهٔ او، شمار افغان‌های کم‌سن‌وسال نیز در مسیر بالکان رو به افزایش است و بیشتر آنان به تنهایی سفر می‌کنند.

او می‌گوید این کودکان بسیار آسیب‌پذیر هستند و اغلب از سوی قاچاقبران و شبکه‌های جنایتکار که در طول مسیر با آن‌ها روبه‌رو می‌شوند، مورد استثمار قرار می‌گیرند.

بر اساس معلومات کمیشنری دولتی امور مهاجران صربیا، در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰ هزار نفر ثبت شده‌اند که بیشتر آنان شهروندان افغانستان، مصر، ترکیه، مراکش و سوریه بودند.

این رقم در مقایسه با سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۵۰ درصد کاهش یافته است.

با وجود این‌که اقدامات شدید امنیتی در مرزها و سیم‌های خاردار در مسیر بالکان، رفت‌وآمد گروه‌های بزرگ را محدود کرده است، مهاجران هنوز هم با کمک شبکه‌های قاچاقبران به سفر خود ادامه می‌دهند.

بر اساس معلومات ادارهٔ امور پناهندگان سازمان ملل متحد، در ماه جولای سال جاری، حدود ۱۰۰ نفر در سه مرکز فعال ترانزیتی صربیا بسر می بردند که بیشتر آنان افغان بودند.

خروج بیش از ۱.۶ میلیون نفر از افغانستان

رضا و خانواده‌اش چندین بار در مرزهای شمالی صربیا از سوی پولیس به عقب رانده شده‌اند. آنان دو بار تلاش کرده‌اند از مرز به هنگری و چهار بار به کروشیا عبور کنند، اما موفق نشده‌اند.

رضا می‌گوید آنان به تلاش خود ادامه خواهند داد و نمی‌خواهند به افغانستان بازگردند

بر اساس معلومات شورای پناهندگان و تبعیدیان اروپا، پس از بازگشت دوبارهٔ طالبان به قدرت، بیش از ۱.۶ میلیون افغان از افغانستان خارج شده‌اند. افغان‌ها پس از سوریه‌ای‌ها، دومین گروه بزرگ پناه‌جویان در اروپا را تشکیل می‌دهند.

وضعیت کنونی افغانستان

روسیه تنها کشوری است که حکومت طالبان را به رسمیت شناخته است.

شماری دیگر از کشورها، از جمله چین، با طالبان روابط سیاسی و اقتصادی دارند، اما حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته‌اند.

سازمان ملل متحد در آستانهٔ پنجمین سال حاکمیت طالبان گفته که در افغانستان یک سیستم تبعیض اساسی در برابر زنان ایجاد شده و ممکن است این وضعیت جنایت علیه بشریت دانسته شود.

بر اساس معلومات سازمان ملل متحد، حدود ۳.۸ میلیون دختر بین سنین ۷ تا ۱۸ سال از رفتن به مکتب محروم هستند.

سازمان بین‌المللی ناظر بر حقوق خبرنگاران، «گزارشگران بدون مرز»، نیز می‌گوید که ۴۳ درصد رسانه‌ها در افغانستان بسته شده‌اند و از سال ۲۰۲۱ به اینسو، بیش از ۱۶۵تن از کارمندان رسانه ها در این کشور بازداشت شده‌اند.