این زنان میگویند که در نخستین نمایشگاه بینالمللی زراعت و مالداری افغانستان که از ۲۰ تا ۲۵ اسد در کابل برگزار شد، با وجود دعوت اولیه، اجازه اشتراک در نمایشگاه را نیافتند.
«این نمایشگاه نهتنها برایم نتیجهای نداشت، بلکه باعث شد قرضدار هم شوم.»
این بخشی از روایت یک زن متشبث در هرات است که میگوید ابتدا برای اشتراک در نخستین نمایشگاه بینالمللی زراعت و مالداری افغانستان به کابل دعوت شده بود، اما بعداً به او اطلاع داده شد که اجازه حضور در نمایشگاه را ندارد.
او که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت که در پی آن، برادرش را به کابل فرستاد تا محصولاتی را که برای نمایشگاه آماده کرده بود، عرضه کند، او امیدوار بود از این طریق مشتری پیدا کند و سفارش بگیرد؛ اما در نهایت نهتنها به این هدف نرسید، بلکه قرضدار نیز شد.
میخواستم که خودم بروم گفتند که هیچ زنی اجازه ندارد که به نمایشگاه برود
«مرا به نمایشگاه بین المللی به کابل دعوت کرده بودند من جنس جور کردم میخواستم که خودم بروم گفتند که هیچ زنی اجازه ندارد که به نمایشگاه برود من ، یک برادر را روان کردم وضعیت اقتصادیام هم خراب است، حتی او از اینجا با موتر های لینی به کابل رفت و شب را هم هوتل نگرفته و به خانه اقارب بوده و همان جنسها را فروخته ،اما من ۱۳۵۰ افغانی از او قرضدار هم شدم. »
نخستین نمایشگاه بینالمللی زراعت و مالداری افغانستان از ۲۰ تا ۲۵ اسد در کابل برگزار شد .
وزارت زراعت، آبیاری و مالداری حکومت طالبان در اعلامیهای گفته که در جریان این نمایشگاه، ۷۴ تفاهمنامه به ارزش بیش از ۲۰۰ میلیون دالر میان شرکتها و سرمایهگذاران داخلی و خارجی به امضا رسیده است.
در عین حال، در اعلامیه وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان آمده که در این نمایشگاه حدود ۵۰۰ شرکت از کشورهای مختلف، از جمله ایران، ازبکستان، ترکیه و هند، محصولات و تولیدات خود را به نمایش گذاشته بودند.
شیرمحمدحاتمی سخنگوی وزراعت زراعت،آبیاری و مالداری و آخندزاده عبدالسلام جواد سخنگوی وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان به تماس های رادیو آزادی در مورد حضور یا عدم حضور زنان در این نمایشگاه پاسخ ندادند.
در اعلامیههای این وزارتها، درباره حضور و میزان مشارکت زنان متشبث در این نمایشگاه اشارهای نشده است.
حکومت طالبان مدعی است که حقوق زنان در چارچوب شریعت اسلامی تأمین است؛ اما برخی زنان متشبث میگویند محدودیتهای موجود، حضور و دسترسی آنان به فرصتهای تجاری را با موانع جدی روبهرو کرده است.
یک زن متشبث از ولایت سمنگان که نخواست نامش در گزارش گرفته شود و سال گذشته در یکی از نمایشگاه ها در کابل اشتراک کرده بود، میگوید با همراهی برادرش بهعنوان محرم توانسته بود در آن نمایشگاه اشتراک کند.
در همان یک هفتهای که ما در نمایشگاه بودیم برای من و برادرم که محرمم بود کارت داده بودند
من محرم با خود برادرم را برده بودم، در همان یک هفتهای که ما در نمایشگاه بودیم برای من و برادرم که محرمم بود کارت داده بودند ، نیروهای امر به معروف طالبان ساعت یک ظهر که میشد به خاطر نماز میآمدند، مردان را با خود می بردند میگفتند نماز بخوانید وسپس کارت های ما را کنترول میکردند و میپرسیدند که آیا محرم دارید یا نه؟ و ما می گفتیم که بلی ما محرم داریم.
اما داشتن محرم، تنها محدودیتی نبوده که زنان متشبث در نمایشگاهها با آن روبهرو بوده اند.
یک زن متشبث دیگر از هرات میگوید با آنکه با محرم در نمایشگاه اشتراک کرده بود، محدودیت در رفتوآمد مشتریان مرد به بخش فروشات زنان، فرصت فروش محصولاتش را نیز محدود کرده بود.
او میگوید: «تجارت زعفران براه انداختیم گفتند که خرید فروش بین خانم ها و آقایان اجازه نیست، در نمایشگاه هم ورود آقایان به بخش فروشات خانم ها را ممنوع کرده و اجازه خرید و فروش نمی دهند؛ اما در این شرایط کدام خانم پولدار باشد که زعفران خریداری کند این همه را بروی ما بستند.»
یک زن افغان در نمایشگاه صنایع دستی در کابل در ۲۰۲۴
در نمایشگاه هم ورود آقایان به بخش فروشات خانم ها را ممنوع کرده و اجازه خرید و فروش نمی دهند
برای برخی از زنانی که در افغانستان کسبوکار دارند، محدودیت دسترسی به بازار تنها به نمایشگاههای داخل کشور خلاصه نمیشود، فاطمه جعفری، مسئول یک کارگاه قالینبافی در کابل، میگوید این محدودیتها فرصت دسترسی به بازارهای بینالمللی را نیز برای زنان و دخترانی که در این بخش فعالیت دارند،کاهش داده است.
او میگوید این کارگاه برای حدود ۸۰ تن که بیشترشان زنان و دختراناند، زمینه کار فراهم کرده و حضور در نمایشگاههای بینالمللی میتواند به افزایش درآمد زنان فعال در این عرصه کمک کند؛ اما محدودیتهای موجود مانع استفاده از این فُرصت شده است.
«یک مشکل اساسی این است که ما در نمایشگاه های بین المللی در بیرون از کشور با قیودات بر زنان روبرو هستیم. در شرایط فعلی نمیتوانیم همین محصولات تولید شده خود را در بازار بین المللی به قیمت بالاتر و بهتر به فروش برسانیم تا سطح عاید ما بهتر شود.»
این درحالیست که حکومت طالبان پس از رسیدن به قدرت در سال ۲۰۲۱، در کنار اعمال محدودیتهای دیگر بر زنان و دختران، محدودیتهای گستردهای را بر کار زنان در بسیاری از ادارات دولتی وضع کرد.
این حکومت در سال ۲۰۲۲، کار زنان را در تمامی ادارههای غیر دولتی و در سال ۲۰۲۳ کار زنان افغان در ادارههای مربوط به سازمان ملل متحد را نیز ممنوع کرد و سه ماه پس از آن، زنان را از فعالیت در تمامی آرایشگاه های زنانه منع کرد.
فعالیتهای تجارتی و کسب و کارهای کوچک از معدود عرصههایی بوده که زنان همچنان توانستهاند در آن فعالیت کنند؛ هرچند محدودیت های اعمال شده بر حضور اجتماعی و اقتصادی زنان، فعالیت این کسبوکارها را نیز با دشواری روبهرو کرده است.
با این حال، سازمان بینالمللی کار (ILO) در گزارشی که ۱۸ اگست ۲۰۲۶ منتشر کرد، گفته است که بازار کار افغانستان در پنج سال پس از حاکمیت طالبان با تغییرات عمیق ساختاری روبهرو شده است؛ تغییراتی که به گفته این سازمان، با افزایش شکافهای جنسیتی، وابستگی بیشتر به اشتغال مردان و کنار گذاشتهشدن گسترده زنان از فعالیتهای اقتصادی همراه بوده است.
سازمان بینالمللی کار افزوده که میزان مشارکت زنان در نیروی کار افغانستان به ۵.۱ درصد کاهش یافته و افغانستان از این نظر، دومین کشور در جهان با پایینترین میزان مشارکت زنان در نیروی کار است.