یک زن سالخورده در کنار یکی از جادههای عمومی کابل نشسته، چادرش را پهن کرده و از موترهای عبوری برای تأمین یک لقمه نان برای فرزندانش درخواست کمک میکند. رادیو آزادی تلاش کرد با این زن بیشتر صحبت کند، اما او گریه میکرد و حاضر به صحبت بیشتر نشد.
اما در یکی دیگر از جادههای پایتخت، یک مرد سالخورده که خود را گلمحمد معرفی کرد، در کنار بیان مشکلاتش به رادیو آزادی گفت که اگر حکومت طالبان آنان را هنگام گدایی ببیند، بازداشت و زندانی میکند.
او گفت: «دیشب طفل هایم گرسنه ماندند. در دشت در هده مزار خیمه زده ام، کودکان و خانمم با من هستند،اگر بیبنند ما را زندانی میکنند.»
حکومت طالبان گفته است که در نهم ماه سنبله، مرحله جدید روند جمعآوری افرادی را که دست به گدایی میزنند، در کابل آغاز کرده است.
عبدالرحمان منیر، معاون مبارزه با مواد مخدر وزارت امور داخله حکومت طالبان، به رسانههای داخلی گفته است که از زمان روی کار آمدن این حکومت، در جریان کمپاینهای جمعآوری این افراد ، حدود ۱۱۰ هزار نفر جمعآوری شدهاند.
منیر افزوده است که از این میان، ۳۵ هزار نفر مستحق دریافت کمک تشخیص داده شدهاند و سایر افراد، گدا های حرفهای شناخته شدهاند.
این در حالی است که شماری از افرادی که در این گزارش با آنان صحبت شده است، میگویند به دلیل فقر و مشکلات اقتصادی ناگزیر شدهاند دست به گدایی بزنند و مدعی اند که هیچگونه کمک دریافت نکرده اند.
در قانون جمعآوری گداها و جلوگیری از گدایی حکومت طالبان که در یک مقدمه، سه فصل و ۲۷ ماده در ماه ثور سال ۱۴۰۳ از سوی وزارت عدلیه آنان در جریده رسمی منتشر شده، آمده است که افرادی که توان کار دارند، سالم هستند و غذای یک روز خود را در اختیار دارند، از گدایی منع شدهاند.
بر اساس این قانون، گدایی به عنوان یک حرفه و همچنین سازماندهی گدایی ممنوع است و برای مرتکبان آن مجازات حبس در نظر گرفته شده است.
این قانون میگوید که گداها توسط کمیسیونی متشکل از ۱۵ اداره جمعآوری میشوند که ریاست آن را معاونیت مبارزه با مواد مخدر وزارت امور داخله حکومت طالبان بر عهده دارد.
شناسایی گدا های نیازمند، ارزیابی عوامل گدایی، جلب کمکهای مؤسسات داخلی و خارجی، نهادهای خیریه و افراد، نظارت بر محلات اقامت گداهای نیازمند و اجرای برخی اقدامات دیگر، از مسئولیتهای این کمیسیون عنوان شده است.
با این حال، شماری از باشندگان کابل میگویند که روند جمعآوری گداها از سوی حکومت طالبان موفق نبوده و هنوز هم تعداد زیادی از گداها در جادهها، بازارها و کوچههای پایتخت دیده میشوند.
حبیب غزن، یک دکاندار در مندوی شهر کابل، به رادیو آزادی گفت: «متأسفانه در شهر کابل گداها بسیار زیاد شدهاند. در میانشان افراد سالخورده، کودکان، جوانان و زنان هم هستند. به دکانهای ما میآیند؛ در یک روز تقریباً ۱۵ تا ۲۰ نفر مراجعه میکنند. دکانداران هم نمیتوانند به همه کمک کنند.»
خالد، یکی از باشندگان ناحیه چهارم شهر کابل، نیز به رادیو آزادی گفت: «گدا بیش از حد زیاد شدهاند. اگر وارد رستورانت شوید، پنج یا شش نفر دنبال تان میآیند. اگر برای خرید نان بروید، در مقابل نانوایی هم تا ۱۰ نفر ایستادهاند. زنان با کودکانشان هم هستند. واقعاً بسیار زیاد شدهاند.»
شماری از کارشناسان اقتصادی، از جمله محمدابراهیم مومند، میگوید که برای رسیدگی به این مشکل، پیش از هر چیز باید عوامل روی آوردن شماری از مردم به گدایی شناسایی شود. «اول از همه باید عوامل آن بررسی شود که چرا مردم به گدایی روی میآورند. سپس باید روی همان عوامل کار شود. مثلاً اگر این افراد به دلیل فقر گدایی میکنند، باید به آنان مهارت آموزش داده شود، زمینه کار برایشان فراهم شود و در مشاغل گماشته شوند. اما اگر دلایل دیگری داشته باشند، باید برای هر کدام راهحل مناسب پیدا شود. اگر مشکل اجتماعی، میراثی یا معلولیت باشد، باید به آن رسیدگی شود. دولت باید یک صندوق ویژه اختصاص دهد تا این افراد بتوانند از طریق آن وارد فعالیتهای اقتصادی شوند و زندگی خود را پیش ببرند.»
بر اساس گزارش برنامه توسعهای سازمان ملل متحد (UNDP)، در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۴ درصد افغانها، که نزدیک به ۲۸ میلیون نفر میشوند، توانایی تأمین نیازهای اساسی زندگی خود را نداشتهاند. این نهاد میگوید محدودیت فرصتهای کاری، قرضها و کاهش منابع درآمدی، آسیبپذیری خانوادهها را بیشتر کرده است.
پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت در افغانستان، شمار زیادی از مردم بیکار شدهاند و کمکهای خارجی نیز کاهش یافته است. در هشتم سنبله سال ۱۴۰۵، سازمان ملل متحد اعلام کرد که به دلیل کمبود بودجه برای کمکهای بشردوستانه در افغانستان، بیش از ۱۰۰ مرکز صحی در این کشور بسته شدهاند. این سازمان تأکید کرده بود که میلیونها افغان، بهویژه کودکان، زنان باردار و خانوادههای بیجاشده، هنوز برای دسترسی به خدمات اولیه صحی و مواد غذایی به کمکهای بشردوستانه وابستهاند.