یک مرد افغان که در جریان روند تخلیه همکاران افغان نیروهای امریکایی از کابل بیرون شد، میگوید نزدیک به پنج سال است که از خانوادهاش جدا مانده و هنوز نمیداند سرنوشت پرونده مهاجرتیاش چه خواهد شد.
او که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، میگوید در ۱۸ اکتوبر ۲۰۲۱ به کمپ ابوظبی انتقال یافت و نزدیک به چهار سال را در آنجا در انتظار انتقال به امریکا سپری کرد.
به گفته او، پرونده مهاجرتی پییک (P-1) دارد. پس از تعلیق برخی روندهای مهاجرتی امریکا، به او گفته شد که در صورت انتقال به رواندا، زمینه انتقالش به یک کشور سوم فراهم خواهد شد. او در اگست ۲۰۲۵ همراه با ۲۶ افغان دیگر از کمپ ابوظبی به رواندا انتقال یافت. به گفته او، قرار بود اقامت آنان در رواندا موقتی باشد و پس از سه ماه به کشور دیگری منتقل شوند، اما با گذشت بیش از یک سال هنوز این وعده عملی نشده است.
«سفر ما به افغانستان را از میدان هوایی ابوظبی وزارت خارجه امریکا متوقف ساخت و دوباره به کمپ آورد و به ما وعده داد که شما را به رواندا میبریم و بعد از سه ماه به کشور دیگری منتقل میکنیم، اما حالا یک سال میشود که رواندا هستیم. به تیلفونها و ایمیلهای ما پاسخ نمیدهند.»
او میگوید به آنان گفته شده بود که چند کشور، از جمله کانادا، استرالیا و جرمنی، برای انتقالشان در نظر گرفته شدهاند و قرار است در مدت سه ماه به یکی از این کشورها منتقل شوند. اما به گفته او، در دو ماه گذشته کمکهای مالی و مصارف زندگی آنان نیز قطع شده است. «حال دو ماه میشود که مصارف ما را هم متوقف کردهاند. به ما میگویند ما دیگر کاری کرده نمیتوانیم، خودتان میفهمید و کارتان.»
این مرد افغان میگوید خانوادهاش چند ماه پس از انتقال او از کابل، به کمپ قطر منتقل شد و تا اکنون در آنجا بهسر میبرد. او میگوید نزدیک به پنج سال است که از همسر و چهار کودک زیر ده سالش جدا مانده و بازگشت به افغانستان را نیز برای خود گزینه امنی نمیداند.
«چهار سال و شش ماه میشود که فامیلم در کمپ قطر است و ما پنج سال میشود که از هم جدا هستیم. در چنین شرایطی بسر میبریم و حالا مجبور هستیم که به افغانستان برگردیم، زیرا اینجا مصارف خود را تأمین کرده نمیتوانیم. این کشور جای مناسب برای زندگی نیست. ما را اینگونه بیسرنوشت رها کردند، نمیدانیم که آخر سرنوشت زندگی ما چه خواهد شد.»
پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان در سال ۲۰۲۱، هزاران افغان که در انتظار انتقال به امریکا بودند، برای بررسی پروندههایشان به کشورهای سوم، از جمله امارات متحده عربی، قطر و پاکستان انتقال یافتند.
اما روند رسیدگی به پروندههای شماری از آنان با تأخیرها و محدودیتهای پیهم روبهرو شده است. بر بنیاد گزارشی از رویترز، در جولای ۲۰۲۵ مقامهای امارات متحده عربی به مقامهای امریکایی گفته بودند که قرار است ۲۵ افغان باقیمانده تا ۲۰ جولای به افغانستان بازگردانده شوند.در همان زمان، دونالد ترمپ، رئیسجمهور امریکا، در شبکه اجتماعی «Truth Social» در واکنش به وضعیت افغانهای باقیمانده در ابوظبی نوشت که برای نجات آنان تلاش خواهد کرد.
با تغییر سیاستهای مهاجرتی امریکا، وضعیت افغانهایی که سالها در کشورهای سوم در انتظار انتقال ماندهاند، پیچیدهتر شده است. دولت دونالد ترمپ از جنوری ۲۰۲۵ روند پذیرش پناهندگان را متوقف کرد و در جون همان سال صدور ویزه برای اتباع افغانستان را نیز محدود ساخت.
پس از تیراندازی به دو عضو گارد ملی امریکا در واشنگتن دیسی در نوامبر ۲۰۲۵، که مظنون اصلی آن یک شهروند افغانستان معرفی شد، محدودیتهای مربوط به اتباع افغانستان بار دیگر تشدید شد. دولت امریکا هدف این اقدامات را تأمین امنیت ملی و مصونیت عامه عنوان کرده، اما برای ازسرگیری کامل این روندها زمان مشخصی اعلام نشده است.
یک زن افغان که در کمپ سیلیه قطر بهسر میبرد و او نیز پرونده مهاجرتی پییک دارد، میگوید سالها انتظار و بیسرنوشتی بر وضعیت روانی او تأثیر جدی گذاشته است.
«ما چرا قربانی سیاستها و قدرتها شویم؟ ما مهاجر هستیم، چند سال همکار دولت امریکا بودیم. این واقعاً عادلانه نیست که با ما چنین رفتار شود. اگر ویزه مهاجرت امریکا متوقف شده، ما را به کشورهای مهاجرپذیر دیگر مثل استرالیا، کانادا و کشور های اروپایی بفرستد. تا کی با این وضعیت ادامه بدهیم؟ لطفاً به حال ما رسیدگی کنند.»
کمپ سیلیه قطر پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ برای اسکان شماری از افغانهایی استفاده شد که با نیروهای امریکایی همکاری کرده و در انتظار انتقال به امریکا بودند. به گفته برخی مقامهای امریکایی و افغانهای ساکن این کمپ، حدود ۱۱۰۰ تن هنوز در آن بهسر میبرند.
فعالان حقوق مهاجران میگویند سالها بیسرنوشتی، جدایی از خانواده و نبود چشمانداز روشن، فشارهای روانی، اجتماعی و اقتصادی زیادی بر افغانهای منتظر در کشورهای سوم وارد کرده است. عبدالرازق عدیل، فعال حقوق مهاجران، میگوید علاوه بر پیگیری حقوقی پروندهها، باید راههای بدیل برای انتقال این افراد به کشورهای دیگر نیز جستوجو شود.
«تنها راهکار اساسی برای حل این مشکل، خروج پروندهها از حالت تعلیق سیاسی، دادخواهی حقوقی از سوی وکلا و «آیآرایپی» یا پروژه کمکرسانی بینالمللی به پناهندگان، و همزمان فعالسازی مسیرهای جایگزین در سایر کشورهای مهاجرپذیر است.»
او میافزاید که نهادهای مربوط سازمان ملل متحد و دولتهای میزبان نیز باید تا زمان روشن شدن سرنوشت این افراد، نیازهای اساسی آنان را تأمین کنند. برای شماری از این افغانها، سفر خروج از افغانستان که در سال ۲۰۲۱ آغاز شد، هنوز پایان نیافته است؛ آنان پس از سالها انتظار در کشورهای سوم، همچنان نمیدانند چه زمانی و به کدام کشور منتقل خواهند شد.