نزدیک به دو سال انتظار، امید به پوشیدن چپن سفید داکتری و رؤیای خدمت به مردم؛ اما اکنون همه این امیدها برای شماری از دختران افغان با یک تصمیم تازه در هالهای از ابهام قرار گرفته است. شماری از دختران افغان که نزدیک به دو سال پیش در بورسیه رشته طب در پاکستان پذیرفته شدند و در انتظار جابهجایی در پوهنتونهای طبی این کشور بودند، میگویند دستور تازه شورای طبی و طب دندان پاکستان برای خروج محصلان افغان، آینده تحصیلی آنان را نامعلوم ساخته است.
«اگر قرار باشد من به افغانستان برگردم، دیگر هیچ آیندهای برای خود نمیبینم.»محصل افغان
یکی از این محصلان میگوید: «اگر قرار باشد من به افغانستان برگردم، دیگر هیچ آیندهای برای خود نمیبینم.»
او میگوید که در کنار نگرانی از ترک تحصیل، بازگشت به افغانستان برایش به معنای از دست رفتن آخرین فرصت ادامه آموزش است.
به گفته این محصلان، حدود ۳۵ دختر افغان در سپتمبر ۲۰۲۵ تأییدیه بورسیه رشته طب را دریافت کردند و قرار بود در آغاز سال ۲۰۲۷ در پوهنتونهای طبی پاکستان جابهجا شوند.
اما آنان میگویند شورای طبی و طب دندان پاکستان در ماه جولای امسال به محصلان افغان اطلاع داد که باید این کشور را ترک کنند و سپس با ارسال نامهای به پوهنتونهای طبی دستور داده است که محصلان افغان رشتههای طب و طب دندان از پوهنتونها خارج شوند و پذیرشهای جدید نیز متوقف شود.
یکی از این محصلان که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش گرفته شود و صدایش نیز تغییر داده شده است، میگوید: «ما حدود ۳۵ تن از محصلان هستیم که منتظریم در پوهنتون های طبی جابهجا شویم، اما بعد از اینقدر زحمت، تلاش، استرس و مصارف، نامهای به دست ما میرسد که شما باید به کشور خود برگردید. وقتی از آنها دلیل میخواهیم، هیچ دلیل قانعکنندهای برای ما ندارند. ما از سازمان ملل متحد و همهٔ سازمانهای جهانی میخواهیم که اینبار ساکت نباشند و از ما حمایت کنند»
آنچه نگرانی این محصلان را بیشتر کرده، شیوه اجرای این تصمیم است؛ تصمیمی که به گفته آنان، در برخی موارد فرصت بسیار محدودی برای ترک پوهنتون و لیلیه در اختیارشان گذاشته است.
یکی از محصلان گفت: «زمانی که برای ما نامه آمد و گفته شد که باید در ۲۴ ساعت پوهنتون را ترک کنیم، وقتی دلیل را پرسیدیم، هیچ دلیل قانعکنندهای برای ما داده نشد. ما خیلی ناامید شدیم و اکنون برای آیندهٔ خود بسیار نگران هستم. شما میدانید که برای دختران، درهای تحصیل، بهویژه تحصیلات عالی، بسته است. اگر من به افغانستان برگردم، آیندهای در آنجا ندارم»
محصل دیگری نیز میگوید اگر این فرصت از دست برود، امید آنان برای رسیدن به آرزوی داکتر شدن نیز از میان خواهد رفت.
او گفت: «اگر ما دوباره به افغانستان برگردیم، دیگر هیچ فرصتی برای ما نمیماند. ما محصلان دختر افغان از حکومت پاکستان میخواهیم که از ما حمایت کند و در کنار ما بایستد تا بتوانیم تحصیل کنیم و بعد دوباره به کشور خود برگردیم و به مردم خود خدمت کنیم.»
پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در سال ۲۰۲۱، دختران از آموزش بالاتر از صنف ششم و همچنان از تحصیل در پوهنتونها محروم شدهاند.
این محدودیتها سبب شده است که شماری از دختران افغان برای ادامه تحصیل به کشورهای همسایه، از جمله پاکستان، روی آورند و برخی نیز از طریق بورسیههای تحصیلی در جستوجوی فرصت ادامه آموزش باشند.
فضل هادی وزین، آگاه حق آموزش، به رادیو آزادی میگوید کشوری که یک محصل را برای تحصیل میپذیرد، در برابر ادامه روند آموزشی او نیز مسئولیت دارد.
او گفت: «تصمیم پاکستان، شورای طبی و طب دندان پاکستان مبنی بر اخراج محصلان افغانی از پاکستان کاملاً نادرست است و با موازین بینالمللی همخوانی ندارد؛ چون وقتی یک کشور محصل را میپذیرد و محصل وارد آن پوهنتون میشود، این یک تعهد است. هم محصل قوانین آن پوهنتون را پذیرفته و هم آن کشور باید حق تحصیل او را ضمانت کند.»
نگرانی این محصلان پس از آن بیشتر شد که شورای طبی و طب دندان پاکستان (PMDC) نخست در ماه جولای به محصلان افغان اطلاع داد که باید این کشور را ترک کنند.
سپس در اوایل سپتمبر، این شورا با ارسال نامهای به پوهنتونهای طبی دولتی و خصوصی دستور داد ثبتنام محصلان افغان لغو شود، پذیرشهای جدید متوقف گردد و روند خروج آنان تکمیل شود؛ اقدامی که در برخی پوهنتونها با مهلت ۲۴ ساعته برای ترک لیلیه و پوهنتون همراه بود.
هرچند محکمه عالی لاهور پس از شکایت شماری از محصلان افغان، اجرای تصمیم اخراج آنان را بهگونه موقت متوقف کرده است، اما شماری از دانشجویان افغان روز دوشنبه ۱۴ سپتمبر به رادیو آزادی گفتند که هنوز هم اجازه رفتن به پوهنتون را ندارند و سرنوشت تحصیلیشان همچنان نامعلوم است.
این تصمیم با واکنشهای گسترده روبهرو شده است. سازمان عفو بینالملل آن را اقدامی تبعیضآمیز و خودسرانه خوانده و خواستار لغو آن شده است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، نیز این تصمیم را «غیربشری» و «قابل تأسف» توصیف کرده و گفته است که وزارت تحصیلات عالی طالبان آماده است محصلان بازگشته را در نهادهای آموزشی افغانستان جذب کند.
این در حالی است که حکومت طالبان خود دختران را از تحصیل در پوهنتونهای افغانستان محروم کرده است.