دسترسی دشوار به پول نقد در افغانستان؛ کمبود و خرابی دستگاه‌های ای‌تی‌ام مشتریان بانک‌ها را سرگردان کرده است

عکس از آرشیف: شماری از مردم در برابر یکی از بانک‌ها مشهور در افغانستان

شماری از مشتریان بانک‌ها در افغانستان می‌گویند که با وجود بهبود نسبی خدمات بانکی، دسترسی به پول نقد هنوز هم با مشکلات همراه است. به گفتۀ آنان، کمبود دستگاه‌های خودپرداز (ATM)، خراب بودن برخی از این دستگاه‌ها و ازدحام در برابر دستگاه‌های فعال، سبب شده است که برداشت پول برای مردم دشوار باشد.

یک تعداد باشندگان کابل و برخی ولایت‌های افغانستان در صحبت با رادیو آزادی گفته‌اند که بارها هنگام برداشت پول با مشکل روبه‌رو شده‌اند؛ زیرا شماری از دستگاه‌ها غیرفعال اند و در برابر برخی دستگاه‌های فعال نیز صف‌های طولانی شکل می‌گیرد که باعث ضایع شدن وقت مردم می‌شود.

سهراب، باشندۀ شهر مزارشریف در ولایت بلخ، به رادیو آزادی گفت: «یک روز به پول نیاز داشتم و رفتم تا از دستگاه ای‌تی‌ام پول بگیرم، اما وقتی کارت را داخل دستگاه گذاشتم، دستگاه خراب بود. به پول خیلی عاجل نیاز داشتم، بنابراین دوباره به بانک رفتم و تقریباً یک ساعت وقتم در آنجا ضایع شد. باید تعداد این دستگاه‌ها را افزایش دهند و دستگاه‌های خراب را نیز ترمیم کنند.»

گاهی ازدحام در برابر آن‌ها بسیار زیاد است و گاهی هم دستگاه‌ها خراب است
امین‌الله، باشندۀ شهر کابل

امین‌الله، باشندۀ ناحیۀ هشتم شهر کابل، نیز می‌گوید: «گاهی ازدحام در برابر آن‌ها بسیار زیاد است و گاهی هم دستگاه‌ها خراب است. بنابراین باید به این موضوع توجه جدی شود؛ هم تعداد دستگاه‌های ای‌تی‌ام در شهر کابل افزایش یابد و هم دستگاه‌های باکیفیت نصب شود تا مردم با مشکل مواجه نشوند.»

خبرگزاری دولتی باختر، تحت کنترول حکومت طالبان، به تاریخ پنجم سپتمبر ۲۰۲۶ به نقل از حسیب نوری، سخنگوی بانک مرکزی افغانستان، گزارش داده است که در سراسر افغانستان حدود ۳۵۰ دستگاه ای‌تی‌ام فعال است.

این در حالی است که بر اساس گزارش ادارۀ ملی احصائیه و معلومات افغانستان در ماه سرطان سال ۱۴۰۵، جمعیت افغانستان در حال حاضر ۳۷.۲ میلیون نفر است. خبرگزاری باختر به نقل از آقای نوری همچنان نوشته بود که تلاش‌ها برای افزایش شمار این دستگاه‌ها ادامه دارد تا، به گفتۀ او، دسترسی مردم به پول نقد و خدمات بانکی آسان‌تر شود.

محمد بشیر دودیال، کارشناس امور اقتصادی، می‌گوید که شمار کنونی دستگاه‌های ای‌تی‌ام برای افغانستان کافی نیست: «در افغانستان، متأسفانه نه‌تنها این صدها دستگاه کافی نیست، بلکه خود این دستگاه‌ها نیز نواقصی دارند و مردم از گذشته هم از آن‌ها شکایت داشته‌اند. سایر ولایت‌ها را که کنار بگذاریم، این تعداد حتی برای کابل نیز کافی نیست. بنابراین، این یک مشکل است. ما باید در تمام ولایت‌ها و در تمام شعبات این دستگاه‌ها را داشته باشیم، باید فعال باشند و هیچ مشکلی در آن‌ها وجود نداشته باشد.»

آقای دودیال می‌گوید که سیستم بانکی افغانستان با مشکلات دیگری نیز روبه‌رو است و برخی خدمات اساسی به مردم به‌گونۀ مناسب ارائه نمی‌شود. به گفتۀ او، این مشکلات هم در بانک‌های خصوصی و هم در بانک‌های دولتی وجود دارد.

پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در سال ۲۰۲۱، مشکلات در بخش بانکی به‌شدت افزایش یافت. در آن زمان، بسیاری از مردم برای دسترسی به پول‌های خود با محدودیت روبه‌رو بودند و تنها می‌توانستند مقدار محدودی از سپرده‌های خود را برداشت کنند. با عادی‌تر شدن نسبی وضعیت، بخش بزرگی از این محدودیت‌ها کاهش یافته است، اما مشتریان می‌گویند مشکلاتی مانند کمبود دستگاه‌های ای‌تی‌ام و دسترسی دشوار به خدمات بانکی هنوز ادامه دارد.

همچنان روابط بانکی افغانستان با کشورهای دیگر با مشکلاتی روبه‌رو است و شماری از بازرگانان افغان نیز بارها در صحبت با رادیو آزادی نگرانی‌های خود را در این زمینه مطرح کرده‌اند.