شمسیه، باشنده ولایت تخار، میگوید: «من هر باری که کلینیک مراجعه می کنم دست خالی بر می گردم،کاملا از رفتن به کلینیک دلسرد شده ام.»
او میافزاید، هر بار که برای دریافت خدمات صحی به کلینیک مراجعه میکند، با دستان خالی به خانه برمیگردد؛ تجربهای که او را از مراجعه دوباره به مرکز صحی دلسرد کرده است.
او همچنان میگوید، که در بیشتر موارد کمبود ادویه و امکانات صحی باعث شده که مراجعه او به مرکز صحی، به دریافت درمان مورد نیاز منجر نشود.
او میافزاید: «در کلینیک برای تمام بیماریها فقط پراستامول 'تابلیت ضد درد' تجویز میکنند؛ آن هم در صورتی که در کلینیک موجود باشد، در غیر داکتران نسخه مینویسند و میگویند بروید از شهر آن را بخرید.»
در بادغیس نیز وضعیت مشابهی گزارش میشود، ملکه باشنده یک منطقه دورست این ولایت میگوید خدمات کلینیک در منطقه آنان بهشدت محدود شده است. او به رادیو آزادی گفت: «در منطقه ما کلینیک دیگر کمک و خدمتی خاصی برای ما ارائه نمیکند، کسی را بستری نمیکند، فقط داکتر یک بار میبیند، یک نسخه مینویسد و میگوید برو از بیرون کلینیک بخر، دیگر دوای رایگان هم نمیدهد.»
از سوی هم شاه فیصل، باشنده ولایت بغلان، میگوید پس از پیمودن مسافتهای طولانی برای رسیدن به مراکز صحی، در نهایت با کمبود یا نبود ادویه مورد نیاز روبهرو میشوند. او به رادیو آزادی افزود: «از آنجایی که ما در یک منطقه دورافتاده ولایت بغلان
در منطقه ما هیچ کلینیک صحی وجود ندارد.شاه فیصل، باشنده ولایت بغلان
زندگی میکنیم، در منطقه ما هیچ کلینیک صحی وجود ندارد. یک کلینیک در فاصله دور قرار دارد که آنهم نمیتواند به نیازهای زنان و کودکان رسیدگی کند. ایجاد یک کلینیک صحی در منطقه ما اشد ضرورت است.»
شرافت زمان، سخنگوی وزارت صحت عامه حکومت طالبان به پرسشهای رادیو آزادی در باره این نگرانیها پاسخ نداد.
اما ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، به تاریخ ۱۸ سنبله ۱۴۰۵ در برنامه «حکومت در آئینه مطبوعات» گفت که وزارت صحت عامه آنان برای تقویت نظام صحی، پلان پنجساله ستراتیژیک و مجموعه جدید خدمات صحی را ترتیب کرده است.
او افزود که در یک سال گذشته، ۹۲.۷ میلیون خدمات سراپا و بیش از ۲.۱ میلیون خدمات بستر به شهروندان ارائه شده و ۶۰ پروژه صحی نیز تکمیل شده و به هدف توسعه خدمات صحی، ۳۵۰ تفاهمنامه با شرکایی ملی و بینالمللی به امضا رسیده است.
در این حال سازمان جهانی صحت و کلستر صحی در جون ۲۰۲۶ گفتند، که کاهش کمکهای بشردوستانه و کمبود بودجه در سال ۲۰۲۵ در افغانستان باعث بستهشدن یا توقف فعالیت صدها مرکز صحی شده است.
بر اساس گزارش سازمان جهانی صحت، تا ۲۰ دسمبر ۲۰۲۵ میلادی، ۴۴۵ مرکز صحی به دلیل محدودیتهای مالی متوقف یا بسته شده بود و این وضعیت دسترسی بیش از سه میلیون نفر را در ۳۰ ولایت افغانستان متاثر کرده است.
همچنان سازمان جهانی صحت «WHO» در تحلیل وضعیت صحی افغانستان در۴ مارچ سال ۲۰۲۶ گفت که کمبود ادویه و تجهیزات طبی همچنان در این کشور جدی است. این سازمان افزوده که تولید داخلی دوا در افغانستان بسیار محدود بوده و نظام صحی کشور به واردات وابسته است؛ در حالی که اختلالات مرزی بر زنجیره تأمین تأثیر گذاشته است.
در همین حال یک کارمند صحی در ولایت غور که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، میگوید کمبود ادویه و محدودیت بودجه، ارائه خدمات صحی را دشوار کرده و در برخی موارد فعالیت مراکز صحی نیز متوقف شده است.
او به رادیو آزادی افزود: «در مرکز صحی که ما کار میکنیم همین حالا به کمبود ادویه مواجه هستیم، اصلا ادویه کافی به دسترس ما قرار ندارد؛ وقتی مراجعین ما به مرکز صحی مراجعه میکنند، ما حداقل بتوانیم به خاطر رفع بخشی از مشکلاتشان یک پاکت تابلت پاراستامول 'دوای ضد درد' به آنان اهدا کنیم، پنج مرکز صحی مربوط به موسسهای که من در آن کار میکنم، فعلا به سبب نبود امکان و بودجه در ولایت غور بسته شدهاند.»
او افزود که بستهبودن برخی مسیرهای مرزی و اختلال در انتقال اقلام طبی از خارج کشور نیز این وضعیت را تشدید کرده است. در پی افزایش تنشها میان حکومت طالبان و پاکستان و بستهشدن گذرگاهها از جمله تورخم، در نوامبر ۲۰۲۵ انتقال کالا و ادویه میان دو کشور با اختلال روبهرو شده است. همزمان، حکومت طالبان اعلام کرد که واردات دوا از پاکستان را متوقف میکند و به واردکنندگان سه ماه فرصت داد تا برای تأمین دوا از مسیرهای بدیل اقدام کنند، این تصمیم از نهم فبروری ۲۰۲۶ در گمرکهای افغانستان اجرایی شد.
بر اساس گزارش سازمان جهانی صحت، در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۴.۴ میلیون نفر در افغانستان به کمکهای صحی نیاز دارند؛ اما کمبود ادویه، بستهشدن شماری از مراکز صحی، کاهش بودجه و دشواری دسترسی به خدمات درمانی، از چالشهای عمده نظام صحی افغانستان به شمار میرود.
در کنار این مشکلات، ناتوانی مالی نیز دریافت درمان را برای شماری از بیماران دشوارتر کرده است. شمسیه، باشنده تخار، از تجربه خود در این زمینه میگوید: «غریبان اگر طالع داشتند پاراستامول برایشان می رسد اگر نه همان هم نیست، داکتران کلنیک به ما میگویند ما دوا نداریم و میپرسند که آیا میخواهی برایت نسخه بنویسیم تا از بیرون بخری، اگر کسی پول داشت میگوید بنویس و اگر مانند ما پول نداشت میگوید خودتان دوا بدهید، ما از بیپولی اینجا آمده ایم.»