محصلان افغان در پاکستان به صنف‌ها برگشته‌اند؛ اما نگرانی از اقامت پایان نیافته است

عکس از آرشیف ـ محصلان افغان رشتۀ طب در جریان آموزش عملی در یک مرکز صحی در پاکستان، ۲۰۲۶

محصلان افغان در پاکستان که با خطر اخراج روبه‌رو شده بودند، فعلاً با تصمیم‌های موقت محاکم اجازه یافته‌اند به تحصیلات‌شان ادامه دهند؛ اما وضعیت اقامت و ویزۀ بسیاری از آنان هنوز روشن نیست. به‌ویژه شماری از محصلان دختر می‌گویند که نگرانی از اخراج و احتمال نیمه‌تمام ماندن تحصیلات‌شان همچنان ادامه دارد.

فاطمه افغان، محصل سال سوم فاکولتۀ طب بولان در ایالت بلوچستان پاکستان، از تصمیم موقت محاکم برای جلوگیری از اخراج محصلان افغان استقبال می‌کند، اما می‌گوید هنوز نگران است که به افغانستان فرستاده شود. فاطمه با کارت «پی‌او‌آر» در پاکستان اقامت داشته و اکنون ویزه ندارد. او می‌گوید: " امروز کدام

اگر به آنجا برگردم، همه‌چیز برایم تمام می‌شود و تحصیلاتم نیمه‌تمام می‌ماند، زیرا در افغانستان به ما دختران اجازه تحصیل داده نمی‌شو
فاطمه افغان، محصل سال سوم فاکولتۀ طب بولان

مشکلی برایم پیش نیامده، اما همیشه این ترس را دارم که حکومت هر زمانی می‌تواند مرا اخراج کند و به افغانستان بفرستد. اگر به آنجا برگردم، همه‌چیز برایم تمام می‌شود و تحصیلاتم نیمه‌تمام می‌ماند، زیرا در افغانستان به ما دختران اجازه تحصیل داده نمی‌شود." رادیو آزادی برای دریافت معلومات درباره تأخیر در صدور ویزه برای محصلان افغان چند بار با وزارت داخلۀ پاکستان تماس گرفت، اما پاسخی دریافت نکرد. در همین حال، ۱۷ داکتر افغان که در شفاخانه‌های خیبرپختونخوا مصروف دورۀ تخصص‌اند، نیز با مشکل مشابه روبه‌رو شده‌اند.

آنان به محکمۀ عالی پشاور مراجعه کرده‌اند و محکمه تا تصمیم بعدی، روند اخراج‌شان را متوقف کرده است. طارق افغان، وکیل مدافع این داکتران، به رادیو آزادی گفت که آنان به‌شکل قانونی در پاکستان حضور داشتند و تفاهم‌نامۀ رسمی نیز در موردشان وجود دارد. به گفتۀ او، زمانی که این داکتران برای تمدید ویزه درخواست کردند، کمیسیون تحصیلات عالی پاکستان برای‌شان NOC صادر کرد، اما شورای طب و طب دندان پاکستان پذیرش آنان را لغو و دستور اخراج‌شان را صادر کرد. طارق افغان افزود که پس از مراجعه به محکمۀ عالی پشاور، روند اخراج این داکتران متوقف شد.

در پاکستان بیش از ۳۰۰ محصل دختر افغان در پوهنتون‌های طبی تحصیل می‌کنند. تشکل محصلان افغان در اسلام‌آباد می‌گوید که در مجموع بیش از یک‌هزار محصل دختر و پسر افغان در فاکولته‌های طب پاکستان مصروف تحصیل‌اند. نگرانی این محصلان پس از آن افزایش یافت که شورای طب و طب دندان پاکستان در اوایل آگست تصمیم به اخراج آنان گرفت.

محصلان افغان سپس در اسلام‌آباد و چهار ایالت پاکستان به محاکم مراجعه کردند. محاکم عالی اسلام‌آباد، خیبرپختونخوا، سند، پنجاب و بلوچستان اخراج آنان را تا تصمیم نهایی متوقف کرده‌اند. جنید وزیر، وکیل مدافع محصلان افغان در اسلام‌آباد، به رادیو آزادی گفت که محکمه اعلامیه‌های شورای طب و طب دندان پاکستان را که میان اول جولای و اول سپتمبر صادر شده بود، به حالت تعلیق درآورده است.

به گفتۀ او، قضایای محصلان نیز در محکمه بررسی شده و در دوسیه‌های ثبت‌شده، تصمیم‌های موقت به نفع محصلان صادر شده است.

صدیق شریعتی، رئیس تشکل محصلان افغان در اسلام‌آباد، می‌گوید: «اکنون وضعیت تا اندازه‌ای عادی شده است. محصلان در لیلیه‌ها هستند و درس‌های‌شان ادامه دارد.» در این اواخر، برای حدود ده محصل دورۀ تحصیلات عالی پوهنتون بهاولپور در پنجاب ویزه صادر شده است. شماری از این محصلان قبلاً از پاکستان اخراج شده بودند، اما پس از درخواست از حکومت و وزارت خارجۀ پاکستان، اجازه ورود دوباره دریافت کردند.

داکتر شمس‌الرحمان می‌گوید بر اساس قوانین پاکستان، کسی که از این کشور اخراج شود، تا سه سال اجازه ورود دوباره را ندارد. او می‌گوید حکومت پاکستان برای آنان ویزه صادر کرده و این ممنوعیت را برداشته است.

شماری از احزاب سیاسی و سازمان‌های حقوق بشری پاکستان و حکومت طالبان در افغانستان نیز از حکومت پاکستان خواسته‌اند تا زمینۀ ادامۀ تحصیل محصلان افغان را فراهم کند. وزارت خارجۀ پاکستان گفته است محصلانی که اسناد قانونی دارند، می‌توانند به تحصیلات‌شان ادامه دهند. با این حال، محصلان افغان می‌گویند تا زمانی که درباره وضعیت اقامت، ویزه و ادامۀ تحصیل‌شان تصمیم نهایی گرفته نشود، نگرانی آنان پایان نخواهد یافت.