حیاتالله، کودک هشتساله و باشندۀ شهرک تورخم در ولایت ننگرهار، میگوید سه روز پیش در مکتب از سوی معلمش لتوکوب شده است.
او به رادیو آزادی گفت: «معلم مرا را پریروز به دستم زد آسیب دیدم.» حیاتالله در ادامه گفت: «مرا لت و کوب کرد با پایپ به دستم زد،دستم درد میکند. به پدرم گفتم که دستم درد میکند.» فرمانشاه فقیرزی، پدر حیاتالله، میگوید پس از این رویداد به مکتب رفته و از معلم خواسته است که دیگر پسرش را لتوکوب نکند.
او به رادیو آزادی گفت: « سه روز قبل وقتی پسرم را به مکتب فرستادم که پس آمد به من گفت: دیگر به مکتب نمیروم. از او پرسیدم چرا پسرم؟ گفت معلم بسیار محکم به دستم زد و مرا افگار کرد ب،بعد به او گفتم که من نزد استادت میروم تا دیگر ترا نزند و به تو درس بدهد؛ اما این مشکلات در اینجا زیاد است.»
در اینجا، بهخصوص در دارالحفاظها، لتوکوب بسیار زیاد استیک باشندۀ ولایت کنر و پدر دو کودک
یک باشندۀ ولایت کنر و پدر دو کودک که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، میگوید لتوکوب بهویژه در برخی دارالحفاظها هنوز هم وجود دارد. او به رادیو آزادی گفت: «در اینجا، بهخصوص در دارالحفاظها، لتوکوب بسیار زیاد است. اگرچه تا حدی میزان لتوکوب در این مراکز کاهش یافته، اما نه به این دلیل که معیارهای آموزشی و تربیتی رعایت میشود؛ بلکه به دلیل ترس از تیلفونهای هوشمند، شبکههای اجتماعی و شکایت والدین شاگردان است. حکومت نیز در برخی جاها توصیههایی برای جلوگیری از لتوکوب کرده، اما متأسفانه موضوع لتوکوب با مراکز آموزشی گره خورده و ذهنیت لتوکوب و تنبیه همچنان پابرجاست.»
او همچنان ادعا میکند که مدتی پیش یکی از پسرانش نیز در مکتب از سوی معلم لتوکوب شده است. شهاب، باشندۀ ولایت هرات و پدر دو کودک، میگوید مجازات بدنی میتواند کودکان را از درس و آموزش دلسرد کند.
او به رادیو آزادی گفت: «ما دیدهایم که کودکان در مکاتب و مدارس لتوکوب میشوند، اما نباید چنین شود؛ زیرا کودکان از درس دلسرد میشوند و دیگر علاقهای به ادامه تحصیل پیدا نمیکنند. »
برخی خانوادهها میپذیرند که لتوکوب کودکان تنها به مراکز آموزشی محدود نیست و در برخی خانوادهها نیز کودکان با مجازات بدنی روبهرو میشوند، اما میگویند تلاش دارند این رفتار را در محیط خانواده کاهش دهند.
این شکایتها در حالی مطرح میشود که هفته گذشته ویدیوهایی در شبکههای اجتماعی نشر شد که در آن، کودکان و نوجوانان دانشآموز در کندهار، بدخشان و برخی مناطق دیگر افغانستان مورد لتوکوب و بدرفتاری قرار گرفتهاند.
نشر این ویدیوها واکنشها و انتقادهای گستردهای را در پی داشت. پس از آن، مقامهای محلی حکومت طالبان در کندهار و بدخشان از بازداشت چند تن به اتهام شکنجه و لتوکوب کودکان خبر دادند.
رادیو آزادی تلاش کرد دیدگاه وزارتهای داخله و عدلیه حکومت طالبان را دربارۀ این موضوع و ادعاهای مطرحشده در این گزارش به دست آورد، اما عبدالمتین قانع و برکتالله رسولی، سخنگویان این وزارتها، تا زمان نشر گزارش به پرسشها پاسخ ندادند.
در قوانین پیشین افغانستان، مجازات بدنی و روانی شاگردان در مکاتب و مدارس منع شده بود، اما روشن نیست که در حال حاضر چه میکانیزمهایی برای جلوگیری از چنین موارد و رسیدگی به شکایتها تطبیق میشود. فهیم فرواک، عضو اتحاد حقوق بشر، میگوید کودکان برای آموزش به محیط امن نیاز دارند.
او به رادیو آزادی گفت: «لتوکوب کودکان در مراکز آموزشی، به هر دلیلی که باشد، قابل قبول نیست. کودک برای آموزش به یک محیط امن و حمایتکننده نیاز دارد، نه محیطی که در آن ترس، مجازات و خشونت وجود داشته باشد. از دید حقوق بشری، مجازات کودکان نقض حق کرامت انسانی و حقوق کودکان است.»
میر عبدالواحد سادات، حقوقدان و رئیس انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان در خارج از کشور، نیز میگوید شکنجه و مجازات کودکان از نگاه حقوقی، دینی و اخلاقی قابل پذیرش نیست. او به رادیو آزادی گفت: «شکنجه کودکان از نظر حقوقی، دینی و اخلاقی بهگونه قطعی محدود و مردود است. بر اساس هیچگونه موازین حقوقی و ارزشهای اسلامی، جواز ندارد که کودکان در مکاتب و مدارس شکنجه یا مجازات شوند. شکنجه کودکان پیامدهای روانی بسیار بدی دارد. بنابراین، هر کسی که این عمل را انجام میدهد، مجرم شناخته میشود و بر اساس قانون و ارزشها باید مجازات شود.»
موضوع لتوکوب و مجازات بدنی کودکان در افغانستان پیشینۀ طولانی دارد. صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد، یونیسف، در سال ۲۰۲۱ در گزارشی گفته بود که بر اساس یک بررسی، دستکم ۳۵.۵ درصد آموزگاران در مناطق مختلف افغانستان گفته بودند که برای حفظ نظم در صنف و وادار کردن کودکان به درسخواندن، از مجازات بدنی استفاده میکنند.
کمیته حقوق کودک سازمان ملل متحد نیز پیش از این درباره گزارشهای لتوکوب، توهین و سایر انواع خشونت علیه کودکان در مراکز آموزشی افغانستان ابراز نگرانی کرده و خواهان جلوگیری از مجازات بدنی و روانی شاگردان شده است.
سازمان جهانی صحت نیز هشدار داده است که لتوکوب و مجازات کودکان، علاوه بر آسیبهای جسمی، میتواند پیامدهای روانی درازمدت داشته باشد و بر علاقۀ آنان به آموزش، زندگی اجتماعی و خلاقیت اثر منفی بگذارد.