آلودگی دریای کابل؛ انباشت زباله محیط زیست و سلامت باشندگان را تهدید می‌کند

دریای کابل

رودخانه‌ها و نهرهای شهری، افزون بر زیبایی طبیعی، در بهبود محیط زیست شهرها نیز نقش دارند؛ اما دریای کابل سال‌هاست که با آلودگی و انباشت زباله روبروست.

از یک‌سو، برخی مردم و به‌ویژه تعدادی از دکانداران محلی زباله‌های خود را به داخل دریای کابل می‌اندازند و از سوی دیگر، شاروالی تاکنون نتوانسته است این دریا را به وضعیت اصلی‌اش بازگرداند. اکنون شاروالی کابل تحت ادارهٔ طالبان بررسی‌های مقدماتی برای پاک‌کاری این دریا را آغاز کرده و گفته است که این کار به یک میلیون دالر هزینه نیاز دارد.

در حالی که فصل زمستان و بارندگی‌ها نزدیک می‌شود و افزایش دوبارهٔ آب در دریای کابل پس از یک دورهٔ کم‌آبی نیز انتظار می‌رود، شماری از باشندگان کابل شکایت دارند که برخی افراد، به‌ویژه تعدادی فروشندگان، زباله‌ها را به داخل دریا می‌اندازند که در نتیجه، هم دریا و هم آب آن آلوده می‌شود.

کبرا، یکی از باشندگان ناحیهٔ دوم شهر کابل، به رادیو آزادی گفت: «اکنون که آب زیادی در دریا وجود ندارد، مردم زباله‌ها را داخل آن می‌اندازند. این کار خوبی نیست، از آن بوی بد بلند می‌شود و حتی همان آب اندک را نیز آلوده می‌کنند. این کار را بیشتر فروشندگان انجام می‌دهند، به‌ویژه کسانی که با کراچی‌های دستی میوه و سبزیجات می‌فروشند.»

صفی‌الله، یکی از باشندگان ناحیهٔ اول شهر کابل، نیز سخنان مشابهی دارد؛ اما می‌افزاید که شاروالی نیز مسئولیت خود را در زمینهٔ پاک‌کاری رودخانه ادا نکرده است. او می‌گوید: «اینکه مردم زباله‌ها را داخل دریا می‌اندازند، اصلاً کار درست نیست، اما شاروالی کابل نیز مسئولیت خود را در این زمینه به‌درستی انجام نداده است. این دریا باید پاک باشد، زیرا در قلب شهر موقعیت دارد. از این رودخانه بوی بد بلند می‌شود، پشه‌ها در آن پیدا می‌شوند و باعث شیوع بیماری‌ها می‌گردد.»

این دریا باید پاک باشد، زیرا در قلب شهر موقعیت دارد
صفی‌الله، باشندهٔ ناحیهٔ اول شهر کابل

اما شاروالی کابل، تحت کنترول حکومت طالبان، می‌گوید که بررسی‌های مقدماتی را برای پاک‌کاری این دریا آغاز کرده است.

نعمت‌الله بارکزی، مشاور فرهنگی این اداره، به رادیو آزادی گفت: «شاروالی کابل کار بررسی دریای کابل را آغاز کرده است. نخست باید مناطق آسیب‌دیده مشخص شوند تا پس از آن، شاروالی کابل حتماً برای پاک‌کاری آن اقدام کند. اما انجام این کار بدون همکاری مردم ناممکن است. خواست ما از باشندگان کابل این است که از کانال‌ها، جوی‌ها یا رودخانه‌ها به‌عنوان محل انداختن زباله استفاده نکنند و زباله‌های خود را در مکان‌هایی بیندازند که شاروالی کابل برای این منظور مشخص کرده است.»

با این حال، نورالدین ترابی، رئیس عمومی ادارهٔ آمادگی مبارزه با حوادث حکومت طالبان، به تاریخ ۲۱ میزان، در نشستی به مناسبت روز جهانی کاهش خطر حوادث گفته است که بررسی‌های مربوط به این رودخانه را انجام داده‌اند و پاک‌کاری آن به یک میلیون دالر هزینه نیاز دارد.

او از کشورهای کمک‌کننده و سازمان‌های بین‌المللی خواسته است که در این زمینه همکاری کنند. به ادعای ترابی، دریای کابل آخرین بار در سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ پاک‌کاری شده است.

دریای کابل که از کوه‌های پغمان سرچشمه می‌گیرد، حدود ۷۰۰ کیلومتر طول دارد. آب رودخانه‌های پغمان، پنجشیر، لوگر و کنر نیز به آن می‌ریزد. این رودخانه از منطقهٔ «دکه/باسول» وارد خیبرپختونخوا می‌شود و سپس در اتک به رود سند می‌پیوندد.

هرچند به دلیل خشکسالی، میزان آب این دریا در مقایسه با گذشته کاهش یافته است، اما در چهار ماه سال، آب آن افزایش می‌یابد. ساحل دوران، کارشناس بخش محیط زیست و زراعت، برخی نکاتی را با رادیو آزادی در میان گذاشت که به باور او، می‌توانند در جلوگیری از آلودگی دریای کابل و آب آن کمک کنند. او گفت: «باید از ورود فاضلاب تصفیه‌نشده به رودخانه جلوگیری شود، از انداختن زباله در آن خودداری گردد و اطراف دریا به‌گونهٔ منظم پاک‌کاری شوند. همچنان، نباید اجازه داده شود که در اطراف دریا خانه ساخته شود؛ بلکه در عوض، مناطق مناسب باید به ساحات سبز تبدیل شوند.»

به گفتهٔ برخی مسافران در شاهراه کابل ـ جلال‌آباد، در امتداد این مسیر، بارها از آب دریای کابل برای وضو گرفتن، شستن ظروف غذاخوری و میوه‌ها و حتی برای نوشیدن استفاده می‌شود. اما داکتران، از جمله وحیدالله حبیبی، متخصص امراض داخله، می‌گوید که استفاده از آب آلوده می‌تواند انسان‌ها را به بیماری‌های گوناگون مبتلا سازد.