یک زن باشنده ننگرهار که مادر چهار دختر و سه پسر است، می‌گوید پسر ۱۸ ساله‌اش به مصرف زیکپ و سایر تابلیت‌های نشه‌آور معتاد شده است.
او که به دلیل مشکلات اجتماعی نمی‌خواست نامش در گزارش نشر شود، می‌گوید پسرش را دو بار در شفاخانه معتادان بستری کرده، اما تلاش‌های درمانی تا هنوز نتیجه نداده است. «تابلیت‌هایی به نام زیکپ است. شیشه و پودر مصرف نمی‌کند، این تابلیت‌ها را در کابل پیدا کرده بود. بعد او را به شفاخانه معتادان بردیم. وقتی خوب شد، از شفاخانه به ما تیلفون کردند. من به دنبالش رفتم و او را به خانه آوردیم. از او خواهش و زاری کردیم، خواهرانش برایش گریه کردند و گفتند: نه زندگی ما را تباه کن و نه زندگی خودت را؛ اما او قبول نمی‌کند.»
این زن که به گفته خودش شوهرش نیز به هیروئین معتاد است، می‌گوید اعتیاد پدر و پسر، خانواده‌اش را با مشکلات روانی و اقتصادی روبه‌رو ساخته و او به‌ویژه درباره آینده چهار دخترش نگران است.
او همچنان درباره دسترسی جوانان به این تابلیت‌ها در شهر جلال‌آباد ابراز نگرانی کرده و ادعا می‌کند که این داروها به‌آسانی از دواخانه‌ها به دست می‌آیند. «برادرم، دیگر چه بگویم؛ همه جوانان به آن مبتلا شده‌اند. همین تابلیت‌های زیکپ در شهر جلال‌آباد پیدا می‌شوند. وقتی آن را می‌خورند، تمام شب بیدار می‌مانند؛ بعد که خواب‌شان ببرد، ساعت‌ها می‌خوابند و از خود خبر ندارند. این تابلیت‌ها در هر دواخانه پیدا می‌شوند.»
اما این‌ها اظهارات شخصی این زن است. میزان دقیق مصرف این تابلیت‌ها در جلال‌آباد معلوم نیست و رادیو آزادی نیز نمی‌تواند ادعای فروش زیکپ در تمام دواخانه‌ها را به‌گونه مستقل تأیید کند.
زیکپ که ماده دارویی آن پریگابالین است، در اصل برای درمان برخی دردهای عصبی و تشنج‌ها استفاده می‌شود؛ اما مصرف نادرست آن خطر وابستگی و اعتیاد را به همراه دارد.
رادیو آزادی نتوانست با مسئولان صحت عامه طالبان و مالکان دواخانه‌ها درباره این موضوع صحبت کند که آیا این دوا در ننگرهار بدون نسخه داکتر به فروش می‌رسد یا خیر.
در همین حال، یک باشنده دیگر ننگرهار که او نیز به دلیل مشکلات احتمالی اجتماعی نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به شرط تغییر صدا به رادیو آزادی گفت که یکی از برادرانش به مصرف تابلیت‌های نشه‌آور، به‌ویژه «تابلیت کا»، معتاد شده بود؛ اما اکنون وضعیت صحی او بهتر شده است. «یکی از برادرانم به تابلیت کا معتاد شده بود. او را بستری کردیم؛ اما وقتی از شفاخانه بیرون شد، دوباره به مصرف آن رو آورد. برای بار دوم او را در شفاخانه معتادان بستری کردیم. اکنون شکر، خوب است. جوانان زیادی به این تابلیت‌ها معتاد شده‌اند. این تابلیت‌ها در همه‌جا پیدا می‌شوند و افراد مشخصی آن‌ها را می‌فروشند. هرچند حکومت در پی فروشندگان آن است و وقتی آن‌ها را پیدا می‌کند، مجازات‌شان می‌کند، اما با آن هم این تابلیت‌ها هنوز پیدا می‌شوند.»
تابلیت کا نام یک دوای مشخص نیست؛ بلکه بر اساس گزارش‌ها، در افغانستان و منطقه به‌عنوان یک نام بازاری برای تابلیت‌های نشه‌آور مصنوعی استفاده می‌شود. بر اساس بررسی‌های دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد، در این تابلیت‌ها موادی چون میتامفتامین یا شیشه، ام‌دی‌ام‌ای (MDMA) و سایر مواد نشه‌آور نیز یافت شده‌اند.
برخی افراد از این تابلیت‌ها برای نشه، احساس خوشی موقت، افزایش انرژی و بیدار ماندن استفاده می‌کنند؛ اما مصرف آن‌ها خطر اعتیاد و مشکلات جدی صحی را به همراه دارد.
هرچند دفتر مطبوعاتی اداره ولایتی طالبان در ننگرهار به پرسش‌های رادیو آزادی پاسخ نداد، قوماندانی امنیه این ولایت در اعلامیه‌ای به تاریخ ۲۸ اکتوبر گفته است که در جریان عملیاتی در یک خانه شخصی در مربوطات ولسوالی غنی‌خیل، بیش از ۲۵ هزار تابلیت زیکپ یا پریگابالین را ضبط کرده است.
مهم‌تر از همه، گاباپنتین و پریگابالین هستند که برای تسکین دردهای عصبی استفاده می‌شوند و در دوره اخیر خریدوفروش آن‌ها در بازار بسیار افزایش یافته است.داکتر اسدالله حسین‌زی، استاد پوهنځی طب ننگرهار
بر اساس این اعلامیه، دو نفر نیز در پیوند به این قضیه بازداشت شده‌اند.
در همین حال، داکتر اسدالله حسین‌زی، استاد پوهنځی طب ننگرهار، می‌گوید که انواع مختلف داروهایی که برای درمان دردها و برخی بیماری‌های عصبی و روانی استفاده می‌شوند، از سوی شماری از افراد برای نشه نیز مصرف می‌شوند و در دوره اخیر خریدوفروش آن‌ها افزایش یافته است.
او می‌گوید:
«به‌ویژه برخی داروهای مسکن که در طبابت به خانواده اوپیویدها معروف‌اند، بر بخش مرکزی اعصاب تأثیر می‌گذارند و حالت نشه‌آور ایجاد می‌کنند. در کنار آن، برخی داروهای مورد استفاده برای جلوگیری از افسردگی، به‌ویژه کلونازپام و آلپرازولام، نیز داروهای آرام‌بخش‌اند. مهم‌تر از همه، گاباپنتین و پریگابالین هستند که برای تسکین دردهای عصبی استفاده می‌شوند و در دوره اخیر خریدوفروش آن‌ها در بازار بسیار افزایش یافته است.»
او خواهان جلوگیری از فروش خودسرانه این داروها است.
متخصصان صحی هشدار می‌دهند که مصرف نادرست پریگابالین می‌تواند سبب وابستگی، سرگیچی و خواب‌آلودگی شدید شود. همچنان، مصرف هم‌زمان آن با برخی داروهای آرام‌بخش یا مواد نشه‌آور، خطر مشکلات تنفسی را افزایش می‌دهد.
این نگرانی‌ها در حالی مطرح می‌شوند که دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد (UNODC) در گزارشی در ماه فبروری سال جاری میلادی، ۲۰۲۶، درباره مصرف نادرست داروها در برخی مناطق افغانستان ابراز نگرانی کرده است.
بر اساس این بررسی، ۶.۱ درصد از مردان اشتراک‌کننده در سروی، پریگابالین یا زیکپ را از جمله مواد نشه‌آور رایج در منطقه خود نام برده‌اند.
اما این رقم میزان واقعی مصرف زیکپ را نشان نمی‌دهد، بلکه دیدگاه اشتراک‌کنندگان سروی را بازتاب می‌دهد. در ارزیابی سازمان ملل متحد، بیکاری، مشکلات اقتصادی و فشارهای روانی نیز از جمله عواملی دانسته شده‌اند که با ادامه مصرف مواد نشه‌آور ارتباط دارند.
خانواده‌هایی در ننگرهار که جوانان‌شان به تابلیت‌های نشه‌آور معتاد شده‌اند، از مسئولان می‌خواهند که در کنار جلوگیری از فروش خودسرانه این دواها، به درمان جوانان معتاد و حمایت از آنان پس از تکمیل دوره درمان نیز توجه کنند.
برای این خانواده‌ها، یکی از نگرانی‌های عمده این است که جوانان‌شان پس از درمان دوباره به مصرف تابلیت‌های نشه‌آور رو نیاورند و فرصت ساختن زندگی و آینده خود را از دست ندهند.