ملنگخان، باشندهٔ ولایت ننگرهار است. او میگوید دست راستش معلول است و سرپرستی یک خانوادهٔ دهنفره را به عهده دارد. ملنگخان میگوید از یکسو نگران سردشدن هوا است و از سوی دیگر، بیکار است و با مشکلات شدید اقتصادی دستوپنجه نرم میکند.
او در ادامه به رادیو آزادی گفت: «ما معلولیت داریم، اما توان کارکردن را داریم؛ با این حال، کسی به ما کار نمیدهد. از طرف دیگر، این روزها مشکلات اقتصادی ما بسیار زیاد شده است. وضعیت افراد دارای معلولیت خیلی خراب است، چون نه کسی و نه هیچ نهادی به ما کمک نمیکند. دولت یک امتیاز بسیار کم، یعنی سه هزار افغانی در ماه، برای ما میدهد؛ آن هم در سال فقط برای نُه ماه این پول را پرداخت میکند و سه ماه باقیمانده را نمیدهد. با همین پول هم هیچ کاری را پیش برده نمیتوانیم.»
محمد ابراهیم میاخېل، باشندهٔ دیگر این ولایت که ۳۵ سال عمر دارد و خودش نیز دارای معلولیت است، سرپرستی یک خانوادهٔ هشتنفره را به عهده دارد و با مشکلات مشابهی روبهرو است.
ابراهیم به رادیو آزادی گفت که نه تنها با مشکلات شدید اقتصادی روبهرو است، بلکه سرپناهی هم ندارد.
«خودم نمیتوانم کار کنم و کس دیگری را هم ندارم که نانآور خانواده باشد. با همین سختیها زندگی خود را میگذرانیم. در نظام جمهوری پیشین، زمینهای رهایشی به نام ما در جدول ثبت شده بود. از امارت اسلامی (طالبان) میخواهیم که همان نمرههای زمین را به ما بدهند؛ چون از یکسو سرپناه نداریم، از سوی دیگر نمیتوانیم کار کنیم و درآمدی داشته باشیم و در عین حال، خودمان هم دارای معلولیت هستیم.»
به گفتهٔ این افراد دارای معلولیت، آنان در گذشته نیز با مشکلات اقتصادی زیادی زندگی میکردند، اما اکنون به دلیل کاهش کمکهای مالی دولتی، وضعیتشان بدتر شده است.
ما معلولیت داریم، اما توان کارکردن را داریم؛ با این حال، کسی به ما کار نمیدهد.ملنگخان، باشندهٔ ولایت ننگرهار
در همین حال، شماری از فعالان حقوق افراد دارای معلولیت نیز وضعیت اقتصادی این افراد را نگرانکننده میدانند.
امینالله توخی، رئیس شورای افراد دارای معلولیت در کابل، به رادیو آزادی گفت که هزاران فرد دارای معلولیت و خانوادههایشان در وضعیت تکاندهندهای زندگی میکنند.
او گفت در میان آنان کسانی هم هستند که نمیدانند وعدهٔ غذایی بعدی خود را از کجا پیدا کنند.
«ما از سال ۱۹۹۲ به اینسو در بخش افراد دارای معلولیت کار میکنیم. در گذشته دستاوردهایی داشتیم، اما در دورهٔ کنونی به صفر رسیدهایم. چندین بار به سازمان ملل متحد و ادارههای دولتی مراجعه کردیم، اما هیچکس به ما کمک نکرد. تا هنوز هیچکس معاش ربع دوم سال را نگرفته است. از ولایتها هم وقتی افراد دارای معلولیت به ما زنگ میزنند، میگویم که تا هنوز هیچ خبری از پرداختها نیست. بسیاری از آنان خانه هم ندارند و سرپرستی فرزندانشان را به عهده دارند. هیچکس صدایشان را نمیشنود و نمیدانیم خواستههای خود را به کجا مطرح کنیم.»
او تأکید میکند که افراد دارای معلولیت تنها به همدردی نیاز ندارند، بلکه به گفتهٔ او، باید زمینهٔ کار، کمکهای مالی منظم، خدمات صحی و فرصتهای برابر برای مشارکت در بخشهای مختلف زندگی نیز برایشان فراهم شود.
تلاش کردیم دیدگاه وزارت امور شهدا و معلولین حکومت طالبان را در مورد نگرانیها، خواستهها، ادعاها و شکایتهای افرادی که در این گزارش با آنان مصاحبه شده است، داشته باشیم؛ اما فیصل خاموش، سخنگوی این وزارت، تا زمان نشر گزارش به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ نداد.
با این حال، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، پیش از این در اوایل ماه سپتمبر سال جاری میلادی به رسانههای داخلی گفته بود که در سال گذشته، در مجموع ۶۵۰ هزار فرد دارای معلولیت، به شمول بیوهزنان و یتیمان، ۱۲٫۶ میلیارد افغانی را از طریق سیستم بانکی دریافت کردهاند.
هرچند وزارت امور شهدا و معلولین حکومت طالبان در ماه دسمبر سال ۲۰۲۵ اعلام کرده بود که در سراسر افغانستان ۱۸۳ هزار فرد دارای معلولیت نزد این وزارت ثبت شدهاند، اما سازمان جهانی صحت و سازمان ملل متحد این رقم را چندین برابر بیشتر دانستهاند.
سازمان جهانی صحت (WHO) در گزارشهای خود شمار افراد دارای معلولیت در افغانستان را ۸۰۰ هزار نفر اعلام کرده، در حالی که نهادهای مختلف سازمان ملل متحد این رقم را یکونیم میلیون نفر گفتهاند.