فصل برداشت حاصلات سیب، انار و سایر میوه‌های تازه در افغانستان، امسال برای باغدارانی که انتظار دارند از فروش میوه‌های خود درآمد خوبی به دست آورند، با نگرانی‌های اقتصادی همراه شده است.
شماری از باغداران در ولایت‌های میدان وردک، کندهار و غزنی می‌گویند که عرضهٔ مقدار زیاد میوه به بازار در زمان برداشت حاصلات و کمبود سردخانه برای نگهداری آن‌ها، سبب شده است که محصولات خود را به بهای پایین بفروشند.
گل‌محمد، یکی از باغداران در ولسوالی نرخ ولایت میدان وردک، می‌گوید که امسال حاصلات سیب او خوب بوده، اما بازار فروش مناسبی وجود ندارد.
گل‌محمد به رادیو آزادی گفت: «مشکل بزرگ مردم این است که نه سردخانه وجود دارد و نه بازار مناسب. سیبی که قیمت آن ۲۰۰ افغانی است، به ۸۰ یا ۹۰ افغانی فروخته می‌شود و سیبی که قیمت آن ۱۰۰ افغانی است، به ۲۰ یا ۳۰ افغانی به فروش می‌رسد. دلیل این وضعیت نبود سردخانه است. باغداران مجبورند محصولات خود را به بازار عرضه کنند. قیمت استفاده از سردخانه‌های موجود نیز بسیار بلند است و باغداران توان پرداخت آن را ندارند.»
کمبود سردخانه در بخش زراعت افغانستان، از مدت‌ها به این‌سو یکی از مشکلات اساسی به شمار می‌رود. سردخانه‌ها این امکان را برای باغداران فراهم می‌کنند تا میوه‌های تازه خود را پس از پایان فصل برداشت نیز نگهداری کنند و در زمانی به بازار عرضه کنند که تقاضا و قیمت‌ها بلندتر باشد.
اما ظرفیت محدود سردخانه‌ها در افغانستان، کمبود برق و هزینه‌های بلند نگهداری میوه‌ها سبب شده است که شمار زیادی از باغداران از این امکانات محروم بمانند.
در کندهار که یکی از ولایت‌های مهم تولیدکنندهٔ انار در افغانستان است، شماری از باغداران نیز از مشکلات مشابه شکایت دارند. گل‌ولی، باشندهٔ کندهار، می‌گوید که امکانات لازم برای نگهداری انارهایش را ندارد و مجبور است حاصلات خود را به هر قیمتی که تاجران پیشنهاد می‌کنند، بفروشد.
او می‌گوید: «ما در این‌جا امکانات نگهداری انارها را نداریم. دولت باید با ما همکاری کند و برای ما سردخانه بسازد تا بتوانیم انارهای خود را در آن نگهداری کنیم. در حال حاضر مجبوریم محصولات خود را به هر قیمتی که تاجران می‌خرند، به آنان بفروشیم.»
سیبی که قیمت آن ۲۰۰ افغانی است، به ۸۰ یا ۹۰ افغانی فروخته می‌شود.گل‌محمد، باغدار در میدان وردک
محمد ایاز، باشندهٔ غزنی، می‌گوید که اگر باغداران امکانات نگهداری میوه‌های خود را داشته باشند، می‌توانند پس از پایان فصل برداشت، آن‌ها را به بهای مناسب‌تری بفروشند.
او به رادیو آزادی گفت: «اگر سردخانه وجود داشته باشد و ما بتوانیم میوه‌های تازه خود را در آن نگهداری کنیم و زمانی آن‌ها را بیرون کنیم که قیمت‌شان بلند شده باشد، این کار نه تنها برای ما، بلکه برای تاجران نیز سود زیادی خواهد داشت.»
اما پرسش این است که چرا در افغانستان، با وجود تولید گسترده میوه‌ها و سبزیجات، شمار و ظرفیت سردخانه‌ها نمی‌تواند نیازهای باغداران را برآورده سازد؟
کمبود برق، سرمایه‌گذاری و نیروی متخصص از مشکلات مهم در این بخش دانسته می‌شوند. با این حال، شماری از متخصصان بخش زراعت می‌گویند که ایجاد سردخانه‌های مجهز به سیستم مناسب تأمین انرژی در مناطقی که محصولات زراعتی در مقیاس تجارتی تولید می‌شوند، می‌تواند از نظر اقتصادی سودآور باشد.
ذکرالله صافی، یکی از این متخصصان، به رادیو آزادی گفت: «در مناطق دوردست، دولت باید با همکاری مردم برای ایجاد این امکانات اقدام کند و اگر توانایی آن را ندارد، مؤسسات کمک‌رسان نیز می‌توانند همکاری کنند تا زیربناهای لازم ایجاد شود و محصولات در زمان مناسب و به شکل درست به بازار عرضه شوند. اما در مناطقی که تولید به‌گونهٔ تجارتی صورت می‌گیرد، ایجاد محل‌های ذخیره و سردخانه‌های مجهز که به انرژی نیاز دارند، برای تولیدکنندگان هزینهٔ اضافی به شمار نمی‌رود؛ زیرا هزینه‌های آن از طریق فروش بهتر حاصلات جبران می‌شود.»
مسئولان وزارت زراعت، آبیاری و مالداری حکومت طالبان به پرسش‌های رادیو آزادی در مورد این‌که در حال حاضر چه تعداد سردخانه معیاری در افغانستان فعال است، ظرفیت آن‌ها چقدر است و برای برآورده ساختن نیازهای باغداران چه اقدامات تازه‌ای روی دست گرفته شده، پاسخ ندادند.
اما این وزارت پیش از این، در ماه جنوری سال جاری میلادی، از موجودیت حدود ۴۵۰ سردخانه بزرگ و کوچک در کشور خبر داده بود که از سوی اداره‌های دولتی، سکتور خصوصی و دهقانان ساخته شده‌اند.
با این حال، شمار سردخانه‌ها تنها بخشی از مشکل است؛ ظرفیت آن‌ها، موقعیت جغرافیایی، هزینهٔ نگهداری محصولات و میزان دسترسی باغداران به این امکانات نیز اهمیت دارد.
کارشناسان بخش زراعت می‌گویند که در کنار ایجاد سردخانه‌ها، بسته‌بندی معیاری میوه‌ها، فراهم‌سازی ترانسپورت مناسب و تأمین برق قابل اعتماد نیز می‌تواند در کاهش ضایعات محصولات و افزایش درآمد باغداران نقش داشته باشد.