از صبح تا شام، در بخش‌های مختلف شهر کابل، بوی غذاهای در حال پخت در کنار جاده‌ها و بخار گرمی که از دیگ‌ها بلند می‌شود، توجه شماری از رهگذران را به خود جلب می‌کند. غذاهای کنار جاده شاید برای افرادی که درآمد اندکی دارند، راهی ارزان و آسان برای تهیه غذا باشد؛ اما ارزانی این غذاها با نگرانی‌های صحی نیز همراه است.
حاجی زراب‌شاه، باشندهٔ ناحیهٔ شانزدهم شهر کابل، می‌گوید که غذاهای کنار جاده‌ها در معرض دود موترها و گرد و خاک قرار دارند و رعایت نکردن اصول پاکی و بهداشت در تهیهٔ آن‌ها می‌تواند به صحت مردم آسیب برساند.
حاجی زراب‌شاه به رادیو آزادی گفت: «این غذاهایی را که در کنار جاده می‌بینید، تمام گرد و خاک شهر روی آن‌ها می‌نشیند. بعد کودکان و کارگران آن‌ها را می‌خورند. این‌ها همه باعث بیماری می‌شوند.»
اما سرورخان، باشندهٔ احمدشاه‌بابا مینه یا ارزان‌قیمت شهر کابل که با ریکشارانی هزینهٔ زندگی خانواده‌اش را تأمین می‌کند، می‌گوید که به دلیل مشکلات اقتصادی ناگزیر است غذاهای ارزان کنار جاده را بخورد.
سرورخان به رادیو آزادی گفت: «من از صبح تا شام دو یا سه صد افغانی کار می‌کنم. اگر به رستورانت بروم و نان چاشت بخورم، تمام پولی که به دست آورده‌ام همان‌جا مصرف می‌شود؛ پس برای خانه چه ببرم؟ می‌دانم که این غذاها از لحاظ صحی شاید چندان خوب نباشند، اما ارزان‌اند. من به قیمت ده یا بیست افغانی نان می‌خرم و با سبزی سی‌افغانی به‌خوبی سیر می‌شوم.»
به گفتهٔ شماری از باشندگان کابل، قیمت یک وعدهٔ غذا در برخی رستورانت‌ها به ۲۰۰ تا ۳۰۰ افغانی می‌رسد، در حالی که از کراچی‌های غذا در کنار جاده‌ها می‌توان با ۲۰ تا ۴۰ افغانی نیز غذا تهیه کرد.
بولانی، برنج، لوبیا، جگر، کباب مرغ، آش، سوپ و انواع سبزیجات از جمله غذاهایی‌اند که در جاده‌ها و بازارهای کابل به فروش می‌رسند. مشتریان این غذاها بیشتر افرادی‌اند که از طریق کار روزمزد، ریکشارانی، باربری و دیگر کارهای کوچک، زندگی خود را پیش می‌برند.
در شهرهای پرجمعیتی مانند کابل، فروش غذا در کنار جاده‌ها نه تنها وسیله‌ای برای برآورده ساختن نیازهای مردم است، بلکه برای شماری از فروشندگان نیز منبع درآمد به شمار می‌رود.
می‌دانم که این غذاها از لحاظ صحی شاید چندان خوب نباشند، اما ارزان‌اند.سرورخان، ریکشاران در کابل
اما پرسش این است که تا چه اندازه به پاکی و مصونیت صحی این غذاها توجه می‌شود؟
ولی‌الله، یکی از فروشندگان غذا در کنار جاده، می‌گوید که تلاش می‌کند غذاهای پاک و مناسب به مردم عرضه کند.
او به رادیو آزادی گفت: «ما بسیار تلاش می‌کنیم که غذای پاک به مردم بدهیم. غذاهای این‌جا هم ارزان‌اند و هم زود آماده می‌شوند. از مردم می‌خواهیم جاهایی را انتخاب کنند که محیط پاک داشته باشند و غذای خوب در اختیارشان قرار دهند.»
متخصصان صحی می‌گویند که محیط پخت و نگهداری غذا، پاکی آب آشامیدنی و آب مورد استفاده برای شست‌وشو، نظافت ظروف و نگهداری غذا در درجهٔ حرارت مناسب، از شرایط مهم مصونیت مواد غذایی به شمار می‌روند.
به گفته آنان، غذاهایی که با آب ناپاک شسته شده‌اند، در درجهٔ حرارت نامناسب نگهداری می‌شوند یا هنگام پخت آن‌ها اصول بهداشتی رعایت نمی‌شود، خطر انتقال بیماری‌ها را افزایش می‌دهند.
داکتر شبیر احمد نوری، متخصص بیماری‌های داخله، به رادیو آزادی گفت: «غذاهای کنار جاده می‌توانند باعث ابتلای انسان‌ها به بیماری‌های مختلف شوند؛ به‌ویژه اسهال و دیگر بیماری‌های عفونی. اگر آب مورد استفاده برای تهیهٔ آن‌ها ناپاک باشد، خطر آن بیشتر می‌شود. مردم باید تلاش کنند در مکان‌های پاک غذا بخورند.»
سازمان جهانی صحت نیز در رهنمودهای خود در زمینهٔ مصونیت مواد غذایی، بر رعایت پاکی و بهداشت، جدا نگه‌داشتن مواد غذایی خام از غذاهای پخته‌شده، پخت کامل غذا، نگهداری آن در درجهٔ حرارت مناسب و استفاده از آب پاک تأکید کرده است.
اما در مورد چگونگی نظارت بر پاکی غذاهایی که در کنار جاده‌های شهر کابل به فروش می‌رسند، نعمت‌الله بارکزی، سخنگوی شاروالی کابل تحت ادارهٔ طالبان، به پرسش‌های رادیو آزادی پاسخ نداد.
او پیش از این گفته بود که ریاست صحت محیطی شاروالی کابل به فروشندگان مواد غذایی در مورد رعایت نظافت شخصی، حفظ‌الصحهٔ محیط و جلوگیری از آلوده‌شدن مواد غذایی آگاهی داده و فعالیت‌های آنان را مطابق مقررات اصلاح کرده است.
این در حالی است که بر اساس گزارش‌های نهادهای بین‌المللی، افغانستان در حال حاضر با مشکلات گستردهٔ اقتصادی و معیشتی روبه‌رو است و شماری از خانواده‌ها به دلیل فقر و بی‌کاری، در تأمین نیازهای اولیه زندگی روزمره خود با دشواری مواجه‌اند. در چنین شرایطی، غذاهای ارزان کنار جاده‌ها برای بسیاری از افراد کم‌درآمد به یک نیاز تبدیل شده است.