شکیلا، باشنده ولایت هرات، یکی از زنانی است که پس از درگذشت شوهرش، بهتنهایی مسئولیت تأمین نیازهای سه فرزندش را بر دوش دارد. او میگوید که به دلیل نداشتن درآمد حتی پرداخت کرایه خانه نیز برایش دشوار است و با رسیدن زمستان، نگرانیهایش بیشتر شده است.
شکیلا به رادیو آزادی گفت: «ماه سه هزار کرایه میدهم. شوهرم خدابیامرز وفات شده. اگر چیزی همسایهها دادند، خوب؛ در غیر آن، روزگار خود را میچلانم. زمستان آمده، هوا سرد است، طفلهایم هیچ چیزی ندارند، خودم هم نمیتوانم کار کنم.»
نگرانی شکیلا یکی از نمونههای مشکلات زنان محروم از حمایت مالی است. بسیاری از زنانی که پیش از این از راه کار در ادارههای دولتی و غیردولتی زندگی خانوادههایشان را تأمین میکردند، پس از بازگشت طالبان به قدرت فرصتهای شغلی خود را از دست دادند.
شماری از زنان هنوز تلاش میکنند از راه تجارتهای کوچک و فعالیتهای شخصی درآمدی به دست آورند، اما محدودیتهای موجود و دشواریهای اقتصادی، فعالیت آنان را نیز با مشکل روبهرو کرده است.
زمستان آمده، هوا سرد است، طفلهایم هیچ چیزی ندارند، خودم هم نمیتوانم کار کنم.شکیلا، باشنده ولایت هرات
صدیقه که به گفتهٔ خودش در نظام جمهوری پیشین کارمند یکی از ادارههای دولتی بود، پس از بازگشت دوبارهٔ طالبان به قدرت وظیفهاش را از دست داد. اکنون بیماری سرطان شوهرش و مسئولیت نگهداری از فرزندان، در کنار نداشتن منبع درآمد، زندگی او را دشوارتر ساخته است.
او به رادیو آزادی گفت: «هوا سرد شده، زمستان شده، امکانات یک کمپل را ندارم که بالای سر طفلهایم بیاندازم. حتی نمیتوانم یک بخاری بگیرم. زمستان است، هوا سرد است، شوهرم هم سرطان دارد. هیچ حمایتگری ندارم، کار هم از من گرفته شده است.»
فقر خانوادههای تحت سرپرستی زنان
گزارشهای نهادهای بینالمللی نیز از گسترش فقر و دشواریهای معیشتی، بهویژه در میان خانوادههای تحت سرپرستی زنان در افغانستان، حکایت دارند.
بخش زنان سازمان ملل متحد و گروه کاری جنسیت در اقدامهای بشردوستانه در گزارشی گفتهاند که بیکاری و فقر از مشکلات اساسی ۸۳ درصد خانوادههای تحت سرپرستی زنان در افغانستان است و حدود ۴۳ درصد این خانوادهها در سال ۲۰۲۵ با بحران معیشتی روبهرو بودهاند.
همچنان، برنامه انکشافی سازمان ملل متحد در گزارش اقتصادی سال ۲۰۲۶ خود گفته است که حدود ۲۸ میلیون نفر در افغانستان در سال ۲۰۲۵ قادر به تأمین نیازهای اساسی زندگیشان نبودهاند.
امکانات یک کمپل را ندارم که بالای سر طفلهایم بیاندازم. حتی نمیتوانم یک بخاری بگیرم.صدیقه، کارمند پیشین دولتی
زنان سرپرست خانواده به دلیل نداشتن درآمد پایدار و دسترسی محدود به فرصتهای اقتصادی، فشار این بحران را بیشتر از دیگران احساس میکنند.
بازار چوب و زغالسنگ
افزایش هزینههای مواد سوختی نیز نگرانی خانوادههای کمدرآمد را بیشتر ساخته است. به گفته شماری از فروشندگان چوب و زغالسنگ در کابل، توان خرید مردم کاهش یافته و بسیاری از خانوادهها ناگزیر شدهاند بهجای چوبهای باکیفیتتر، از انواع ارزانتر استفاده کنند.
یک فروشنده چوب و زغالسنگ در کابل که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش ذکر شود، به رادیو آزادی گفت: «قبلاً مردم توانش را داشتند؛ مردم چوب بلوط میگرفتند، چوب روغنی میگرفتند، ولی حالا مردم روی آوردهاند به چوب توت و زردآلو. ما حتی چوب چهارمغز را به قیمت چوب زردآلو به فروش میرسانیم، ولی باز هم مردم راضی نیستند.»
دو فروشنده چوب در صحبت با رادیو آزادی قیمت هر خروار چوب، از جمله ارچه و بلوط، را بین ۸۵۰۰ تا ۹۰۰۰ افغانی و بهای هر تُن زغالسنگ را ۱۱ هزار و ۵۰۰ افغانی تخمین زدهاند.
نعمتالله بارکزی، سخنگوی شاروالی کابل در حکومت طالبان، به پرسشهای رادیو آزادی درباره افزایش قیمت چوب و زغالسنگ و اقدامهای احتمالی برای کنترول بهای آن پاسخ نداد.
اما ریاست عمومی شرکتهای دولتی حکومت طالبان در اطلاعیهای که ۲۸ اکتوبر در صفحه ایکس خود منتشر کرد، گفته است که امسال چوب مورد نیاز ادارههای دولتی و مردم عام، بهویژه چوب ارچه و بلوط، به بهای ۸۵۰۰ افغانی برای هر خروار عرضه خواهد شد.
به باور آگاهان اقتصادی، پیامدهای فقر برای زنانی که سرپرستی خانواده را بر عهده دارند، تنها به ناتوانی در خرید مواد خوراکی و سوخت محدود نمیشود، بلکه استقلال اقتصادی، کرامت انسانی و جایگاه اجتماعی آنان را نیز آسیبپذیر میسازد.
بشیر دودیال، آگاه اقتصادی، به رادیو آزادی گفت: «خواهران و مادرانی که محتاجاند و در خانواده و جامعه کسی را ندارند که از آنان حمایت مالی کند، برایشان فقر نهتنها یک پریشانی، نبود غذا و نبود امکانات است، بلکه ضربه شدیدی به شخصیت، کرامت انسانی و استقلال اقتصادی زنان نیز وارد میکند.»