هشتادمین سالروز عضویت افغانستان در سازمان ملل متحد

ساختمان ملل متحد در نیویارک

روز پنج‌شنبه، ۱۹ نوامبر، هشتاد سال از عضویت افغانستان در سازمان ملل متحد گذشت.

سازمان ملل متحد در ۲۴ اکتوبر ۱۹۴۵ با عضویت ۵۱ کشور تأسیس شد.

افغانستان در ۱۹ نوامبر ۱۹۴۶، در دوران پادشاهی محمد ظاهر شاه، به عضویت این سازمان درآمد و به این ترتیب در جمع نخستین کشورهای عضو این سازمان قرار گرفت.

چرا عضویت در سازمان ملل متحد مهم است؟ نصرالله ستانکزی، استاد پیشین حقوق و علوم سیاسی در پوهنتون کابل می‌گوید که ملل متحد نهادی است که کشورها برای برقراری و حفظ روابط با یکدیگر به آن نیاز جدی دارند.

او به رادیو آزادی گفت: "سازمان ملل متحد یا خانۀ ملت‌ها، نهادی بین‌المللی است که در عصر کنونی که دورۀ جهانی‌شدن به شمار می‌رود، هیچ کشوری نمی‌تواند به‌تنهایی روابط خود را با سایر کشورها حفظ و مدیریت کند. از این رو، عضویت در سازمان ملل اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا کشورها بر اساس منشور این سازمان می‌توانند با یکدیگر همکاری کنند. افزون بر این، سازمان ملل متحد برای حفظ صلح و امنیت جهانی یک نهاد ضروری محسوب می‌شود. با توجه به وضعیت کنونی افغانستان و نیاز گستردۀ کشور به کمک‌های بشردوستانه و بازسازی، ضروری است که افغانستان عضویت کامل و مؤثر خود را در این سازمان حفظ کند."

نخستین نماینده دایمی افغانستان در ملل متحد حسین عزیز بود. او در آن زمان به نمایندگی از دولت شاهی افغانستان در ایالات متحده، سند عضویت افغانستان در سازمان ملل متحد را امضا کرد و به گونه رسمی تعهدات این سازمان را پذیرفت.

در هشت دهه گذشته، یک دیپلومات افغان ریاست مجمع عمومی ملل متحد را بر عهده داشته است.

عضویت افغانستان در سازمان ملل متحد در طول هشت دهه گذشته، با وجود تحولات سیاسی گونه‌گون در این کشور، همچنان ادامه یافته است. این تحولات شامل پایان نظام پادشاهی، تهاجم اتحاد جماهیر شوروی، جنگ‌های داخلی، دو دوره حاکمیت طالبان و فروپاشی نظام جمهوری مورد حمایت ایالات متحده در آگست ۲۰۲۱ می‌شود.

دیپلومات‌های افغان در طول سال‌ها از حکومت‌های مختلف نمایندگی کرده و در بحث‌های جهانی درباره صلح، امنیت، توسعه و حقوق بشر مشارکت داشته‌اند.

در میان این دیپلومات‌ها، عبدالرحمن پژواک از چهره‌های برجسته به شمار می‌رود. او از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۷۹ به عنوان نماینده دایمی افغانستان در ملل متحد ایفای وظیفه کرد.

پژواک در سال ۱۹۶۶ به عنوان رئیس بیست‌ویکمین اجلاس مجمع عمومی ملل متحد انتخاب شد. او همچنین در سال ۱۹۶۷ ریاست نشست‌های ویژه و اضطراری مجمع عمومی ملل متحد را بر عهده داشت.

در سال ۲۰۱۹، عادله راز به عنوان نخستین زن از افغانستان نماینده دایمی این کشور در ملل متحد در نیویارک تعیین شد.

او تا سال ۲۰۲۱ این سمت را حفظ کرد و در دوره‌ای از افغانستان نمایندگی می‌کرد که مذاکرات با طالبان جریان داشت، بحث‌ها درباره آینده سیاسی کشور ادامه داشت و نگرانی‌های جهانی در مورد حقوق زنان افزایش یافته بود.

پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، فصل تازه‌ای از نمایندگی دیپلوماتیک افغانستان در سازمان ملل متحد آغاز شد.

غلام محمد اسحاق‌زی که در نیویارک جانشین عادله راز شده بود، پس از سقوط نظام جمهوری نیز در نخستین ماه‌ها در سمت خود باقی ماند.

نصیر احمد فایق در دسامبر ۲۰۲۱ به عنوان سرپرست این مسئولیت را بر عهده گرفت و اکنون نیز ریاست نمایندگی افغانستان در نیویارک را به عهده دارد.

طالبان تلاش کرده‌اند کنترل کرسی نمایندگی افغانستان در ملل متحد را در اختیار بگیرند. آنان استدلال می‌کنند که مقام‌های حاکم در افغانستان باید کرسی این کشور را در ملل متحد در اختیار داشته باشند.

اما مجمع عمومی سازمان ملل متحد بارها درخواست طالبان را رد کرده و در نتیجه به نمایندگانی که از سوی نظام جمهوری پیشین تعیین شده بودند، اجازه داده است تا به کار خود ادامه دهند.