نفیسه، باشنده شهر کابل و کارمند دولت، میگوید که هر روز هنگام رفتن به وظیفه، مجبور است دهها افغانی کرایه موترهای شهری را بپردازد: «روزانه بیست تا سی افغانی کرایه موتر میدهم. معاش یک مامور دولت است؛ شما فکر کنید که چه مقدار پول برایم باقی میماند؟»
باشندگان کابل میگویند که ترانسپورت عمومی دولتی یکی از نیازهای اساسی آنان است، اما بسهای ملی وجود ندارند. در زمان نظام جمهوری پیشین، در برخی مسیرهای پرتردد شهر بسهای شهری فعالیت داشتند، اما اکنون بهندرت دیده میشوند.
بر اساس آمار سازمان «ورلد پاپولیشن ریویو» (World Population Review)، جمعیت کابل که در سال ۱۹۷۹ میلادی نزدیک به یک میلیون نفر تخمین شده بود، اکنون به حدود پنج میلیون نفر رسیده است.
رادیو آزادی از مسئولان شرکت ملی بس تحت کنترول حکومت طالبان پرسید که اکنون برای چنین جمعیتی چه تعداد بس ملی فعالیت دارند، اما آنان پاسخ ندادند.
معاش یک مامور دولت است؛ شما فکر کنید که چه مقدار پول برایم باقی میماند؟نفیسه، کارمند دولت
مسئولان این شرکت در سال ۱۴۰۴ خورشیدی (۲۰۲۵ میلادی) گفته بودند که ۱۳۲ عراده بس ملی را ترمیم کردهاند که قرار است در کابل، هرات، بلخ، ننگرهار، لغمان، پروان و پکتیا فعالیت کنند.
عزتالله، یکی دیگر از باشندگان کابل و کارمند دولت، به رادیو آزادی گفت: «سالها پیش، تصدی ملی بس در این بخش بسیار فعال بود. برای مسیرهای طولانی کرایه کمتری میگرفت... اما اکنون مشکلاتی وجود دارد. چه ماموران دولتی باشند، چه دانشآموزان و چه کارگران روزمزد، بخش زیادی از پولشان صرف کرایه موتر میشود.»
مشکل نگهداری
به گفته شماری دیگر از باشندگان کابل، در گذشته نیز از بسهای ملی بهدرستی نگهداری نمیشد.
معصومه، باشنده ۷۵ ساله کابل، میگوید که در دهههای گذشته هند و شماری دیگر از کشورها چندین بار به افغانستان بسهای ملی کمک کرده بودند، اما به گفته او، از این بسها بهدرستی نگهداری نشد و به همین دلیل امروز باشندگان کابل با چنین وضعیتی روبهرو هستند.
او به رادیو آزادی گفت: «در بسهای ملی بهدرستی بزکشی میشد، دروازهها و چوکیهای آن را خراب میکردند و به نظافت توجه نمیشد. خود مردم مقصر هستند. اگر از آنها بهدرستی نگهداری میکردند، چرا امروز باید محتاج میبودیم؟»
گفتوگو با چین
ریاست عمومی شرکتهای دولتی حکومت طالبان به تاریخ ۲۰ عقرب (۱۱ نوامبر) در صفحه ایکس خود نوشته بود که هدف از سفر مسئولان شرکت ملی بس به چین، «گفتوگو با شرکتهای چینی در زمینه خریداری و واردات مترو، بسهای مدرن ملی و بسهای سریعالسیر (BRT)، ارزیابی امکانات تخنیکی و فراهمسازی زمینه برای عقد توافقنامههای همکاری» بوده است.
محمدنبی بهار، سخنگوی این ریاست، به تاریخ ۲۵ عقرب (۱۶ نوامبر) نوشته است که هیأت اعزامشده در شهر سوژو چین با مسئولان شرکت بسسازی هایگر (Higer) دیدار کرده است.
به گفته بهار، در این دیدار درباره تولید و خریداری بسهای مدرن ملی گفتوگو شده و این شرکت چینی اطمینان همکاری داده است.
امیدوارم به نگهداری آنها توجه شود. این مسئولیت و وظیفه همه استمطیعالله روفی، کارشناس امور اجتماعی
شماری از کارشناسان امور اجتماعی میگویند که اگر بسهای جدید خریداری میشوند، امیدوارند مانند گذشته با آنها برخورد نشود.
از این میان، مطیعالله روفی به رادیو آزادی گفت: «ترانسپورت عمومی ما با رکود روبهرو است و با مشکلاتی مواجه میباشد... میگویند هر وسیله جدیدی اگر بهدرستی نگهداری نشود، بهزودی از بین میرود... امیدوارم به نگهداری آنها توجه شود. این مسئولیت و وظیفه همه است.»
در زمان نظام جمهوری پیشین، بارها از فعالشدن بسهای مترو سخن گفته شده بود و گفته میشد که تا پایان سال ۱۳۹۷ خورشیدی (۲۰۱۹ میلادی) کابل صاحب دو خط بس مترو خواهد شد، اما این طرح تا هنوز عملی نشده است.
افراد مصاحبهشده در این گزارش میگویند که اگر در بخش ترانسپورت عمومی سهولتهایی فراهم شود، ازدحام موترها در کابل و مشکلات ترافیکی ناشی از آن تا اندازه زیادی کاهش خواهد یافت.