سمیعالله، رانندهٔ موتر در مسیر کابل–کندز است. او میگوید که در این اواخر سیستم سوخت موتر شخصیاش را به گاز مایع (الپیجی) تبدیل کرده است.
به گفتهٔ او، افزایش بهای پطرول و دیزل، نهتنها وی، بلکه بسیاری از رانندگان دیگر را واداشته تا برای کاهش هزینههای روزمره به استفاده از گاز روی بیاورند.
او به رادیو آزادی گفت: "یک موتری که میخواهد برود کابل، در تیل رفتوآمد او حدود چهار هزار یا چهار و نیم هزار میشود. خوبی گاز این است که اگر یک موتر کرولا برود کابل و دوباره بیاید، ۱۹۰۰ تا دو هزار یا دونیم هزار هزینۀ گاز میشود."
سمیعالله اما هشدار میدهد که موترهای گازی، بهویژه در گرمای تابستان، خطر منفجر شدن نیز دارند.
گاز "الپیجی" (لیکویفاید پطرولیم گاس) در افغانستان به نام "گاز مایع" شناخته میشود، ترکیبی از پروپان و بوتان بوده که تحت فشار به حالت مایع ذخیره و هنگام استفاده دوباره به گاز تبدیل میشود.
این گاز در اصل یک سوخت فسیلی است، اما در مقایسه با دیزل و پطرول، آلودگی کمتری تولید میکند و به همین دلیل در بسیاری از کشورها بهعنوان سوخت بدیل مورد استفاده قرار میگیرد.
فرهاد یک رانندهٔ دیگر در ولایت جوزجان نیز میگوید که ارزانتر بودن، دسترسی آسان و مصرف کمتر، از مهمترین دلایلی است که او را به استفاده از "الپیجی" در موترش تشویق کرده است: "قبلاً موتر من گازی نبود، در تیل بود، مصارف خیلی زیاد بود. یک لیتر تیل را ۶۵ افغانی میانداختیم. اگر هفتهوار دفتر رفتوآمد میکردیم، ۱۰۰۰ یا ۱۱۰۰ افغانی تیل میانداختیم. حالا که موتر خود را گازی کردیم، خیلی راضی هستیم، مصارف من هفتهوار ۳۵۰ یا ۴۰۰ افغانی میشود، به اندازهٔ یک موترسایکل هم مصرف ندارد."
در حال حاضر، در بازارهای کابل قیمت فی لیتر پطرول و دیزل حدود ۶۰ افغانی و قیمت فی کیلو گاز "الپیجی" حدود ۵۴ افغانی است.
در همین حال، انجنیران بخش تبدیل کردن سیستم سوخت موترها از تیل به گاز نیز تأیید میکنند که نصب غیر حرفهای این سیستم در موترها میتواند خطراتی چون انفجار بالون گاز را در پی داشته باشد.
انجنیر فرید، یکی از آنها که در این بخش بهگفتهٔ خودش بیش از ۱۳ سال تجربه دارد، میگوید: "سیستم گاز "الپیجی" پرزهجات و قطعات مخصوص خود را دارد که ما به شکل اساسی و استندرد به موتر نصب میکنیم. هر نوع موتر که باشد، گازی میشود، حتی موترهای برقی یا هایبرید نیز امکان گازی شدن را دارند. سیستم "الپیجی" ویژگیهای خاص خود را دارد، مثلاً اقتصادی تمام میشود، هوا را آلوده نمیکند و اینجین را به آسانی از بین نمیبرد."
کارشناسان محیط زیست اما میگویند، در صورتیکه این گاز بهگونهٔ درست و حرفهای استفاده شود، میتواند آلودگی هوا را کاهش دهد، اما نصب غیر حرفهای و نشت گاز نهتنها خطر انفجار دارد، بلکه میتواند خود به یک منبع تازهٔ آلودگی و تهدید برای شهروندان تبدیل شود.
رادیو آزادی تلاش کرد تا در مورد نحوهٔ نظارت ریاست ترافیک حکومت طالبان بر موترهای گازی و همچنین شمار حوادث ثبت شدهٔ مرتبط با انفجار بالونهای گاز در این نوع موترها معلومات بهدست آورد، اما با وجود تلاشهای مکرر، مسئولین این ریاست به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ ندادند.
گاز "الپیجی" که در خانهها استفاده میشود از همان نوع گازی است که در این اواخر بهگونهٔ وسیع در وسایل نقلیه مورد استفاده قرار میگیرد، اما ترکیب و کیفیت آن بر اساس چگونگی استفاده فرق میکند.
افغانستان بزرگترین خریدار گاز مایع روسیه در منطقه بهشمار میرود.
بر بنیاد گزارش رسانههای روسی که در اواخر سال ۲۰۲۵ منتشر شده، عرضهٔ گاز مایع روسیه به افغانستان، از جمله از سوی "کازروسگاز"، شرکت مشترک با قزاقستان، در ۱۱ ماه نخست سال گذشته ۱.۵ برابر افزایش یافته و به ۴۱۸ هزار تُن رسیده است.
این افزایش، دسترسی بیشتر و قیمت نسبتاً پایینتر "الپیجی" در بازار افغانستان را فراهم کرده و به گسترش استفاده از آن در موترها کمک کرده است.
