همزمان با منحل شدن ادارهٔ سرمفتش ویژهٔ ایالات متحده برای بازسازی افغانستان (سیگار)، شماری از کارشناسان اقتصادی و سیاسی میگویند با وجود مستند و دقیق بودن گزارشهای سیگار، مشخص نبودن راهحلهای عملی در این گزارشها و بیتوجهی حکومتهای وقت امریکا و افغانستان نسبت به یافتههای آن، سبب شد نقش این اداره در مهار و جلوگیری از فساد چندان روشن و مؤثر نباشد.
(سیگار) که روز شنبه ۱۱ دلو بهعنوان یک نهاد مستقل به فعالیتش پایان داد، در جریان نزدیک به هفده سال، گزارشهای متعددی را در بارۀ فساد در پروژههای انکشافی امریکا در افغانستان منتشر کرده، گفته که میلیونها دالر پول مالیهدهندگان امریکایی در افغانستان حیف و میل شده است.
گزارشهای سیگار تا حد زیادی دقیق بود، اما متأسفانه در نهایت در ایجاد شفافیت مؤثر واقع نشد؛ زیرا در گزارشهای خود حتی راهحل ارائه نکرده بود، مشخص نکرده بود که چه کسانی مقصر اند.
استاد بشیر دودیال کارشناس اقتصادی در این مورد اما به رادیو آزادی گفت که مشخص نکردن راهحلها در گزارشهای سیگار، یکی از مشکلات اساسی بود که باعث شد این گزارشها جنبهٔ عملی پیدا نکنند.
«گزارشهای سیگار تا حد زیادی دقیق بود، اما متأسفانه در نهایت در ایجاد شفافیت مؤثر واقع نشد؛ زیرا در گزارشهای خود حتی راهحل ارائه نکرده بود، مشخص نکرده بود که چه کسانی مقصر اند، چه کسانی باید بازداشت شوند، چه کسانی فساد کردهاند و چه کسانی باید محاکمه شوند. به همین دلیل، مؤثریت آنها زیاد نبود.»
شماری از کارشناسان سیاسی نیز دیدگاه مشابه دارند و میگویند که حکومتهای وقت امریکا و افغانستان اساساً به گزارشهای سیگار توجه جدی نمیکردند.
اسدالله ندیم یکی از آگاهان به رادیو آزادی گفت:
«گزارشهای سیگار تا حد زیادی بیطرف، روشن و دقیق بود و جنبهٔ سیاسی نداشت، اما متأسفانه از سوی دولت امریکا بهگونهٔ جدی مورد توجه قرار نمیگرفت و دولت افغانستان نهتنها به آن توجه نمیکرد، بلکه آن را رد هم میکرد. به مسایلی که سیگار به آن اشاره میکرد، توجهی نمیشد؛ زیرا مقامهای وقت خود در بسیاری از این موارد دخیل بودند.»
او میگوید که حکومت جمهوری پیشین افغانستان باید در کنار سیگار، یک ادارهٔ موازی ایجاد میکرد تا روی تمام موارد مستندشده از سوی سیگار تحقیق و بررسی صورت گیرد و از این طریق میشد تا حدی جلو فساد اداری در افغانستان گرفته شود.
ادارهٔ سرمفتش ویژهٔ ایالات متحده برای بازسازی افغانستان (سیگار) در آخرین گزارش خود که ماه گذشته منتشر شد، گفت که کانگرس ایالات متحده از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۱ میلادی، حدود ۱۴۴ اعشاریه ۷ میلیارد دالر را برای بازسازی افغانستان اختصاص داده است.
(سیگار) در سال ۲۰۰۸ میلادی از سوی کانگرس امریکا ایجاد شده بود و میلیاردها دالر مصرفشدهٔ امریکا در برنامههای نظامی، انکشافی و بشردوستانهٔ افغانستان را بررسی و تفتیش میکرد.
هرچند ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، در واکنش به پایان فعالیت سیگار گفته که این نهاد تأثیر خاصی بر افغانستان نداشته، اما سیگار در آخرین گزارش خود اعلام کرده بود که امریکا پس از خروج از افغانستان نیز بزرگترین تمویلکنندهٔ این کشور باقی مانده است.
به گفتهٔ سیگار، امریکا تنها در دوران حاکمیت طالبان، ۳.۸ میلیارد دالر به افغانستان کمک کرده است.
این اداره ادعا کرده که طالبان از این کمکها بهرهبرداری کردهاند، اما طالبان پیش از این چنین ادعاهایی را رد کردهاند.
این در حالی است که در حال حاضر امریکا تمام کمکهای خود به افغانستان را متوقف کرده و وزارت خارجهٔ امریکا گفته که این کمکها به طالبان میرسید.
بهتازگی، کمیتهٔ روابط خارجی مجلس سنای امریکا، لایحهای را برای قطع دسترسی طالبان به پول مالیهدهندگان امریکایی تصویب کرده است.
این لایحه هنوز برای رأیگیری به مجلس سنای امریکا ارائه نشده و برای تصویب آن، رأی سناتورهای دموکرات نیز ضروری است؛ در صورت تصویب در سنا، لایحه برای توشیح به رئیسجمهور آن کشور ارسال خواهد شد.