در فهرستی که با عنوان «فهرست جمعیتهای لغوشده» در وبسایت وزارت عدلیهٔ حکومت طالبان نشر شده، نام دستکم ۱۶۰۰ نهاد مختلف، تاریخ اخذ جواز، نام مسؤولان و شمارههای تماس آنان درج شده است.
در میان این نهادهای لغوشده، نام بنیاد حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان نیز دیده میشود.
هرچند این فهرست، پس از گفتوگوی رادیو آزادی با برکتالله رسولی، سخنگوی وزارت عدلیه طالبان، به روز چهارشنبه ۱۵ دلو، از وبسایت این وزارت حذف شد، اما در آن جواز فعالیت شمار زیادی از شوراهای قومی، نهادهای وابسته به زنان تاجر، انجمنهای محصلان و استادان و اتحادیههای صنفی لغو شده بود.
سخنگوی وزارت عدلیهٔ طالبان در یک پاسخ کتبی به رادیو آزادی ادعا کرده است که این فهرست ده سال پیش و در زمان حکومت پیشین منتشر شده؛ در حالیکه، پس از بازگشت طالبان به قدرت، وزارت عدلیه وبسایت جدیدی ایجاد کرده و وبسایت قبلی را غیرفعال ساخته است.
مسؤولان شماری از این نهادها به رادیو آزادی گفتهاند که آنها عملاً فعال بودهاند و هیچگونه اطلاعی قبلی در مورد لغو فعالیت هایشان به آنان داده نشده و اکنون نام نهادهای خود را در این فهرست دیدهاند.
یکی از اعضای انجمن استادان پوهنتونها در افغانستان، به شرط فاش نشدن نام و تغییر صدا، به رادیو آزادی گفت که این انجمن در سطح افغانستان میان استادان پوهنتونها هماهنگی ایجاد کرده بود و همچنان در مورد موضوعات مختلف، وقت به وقت سمینارها و نشستهایی برگزار میکرد.
به گفتهٔ او، این انجمن علاوه بر آن، در بخشهای گوناگون مشورههای مفیدی نیز به وزارت تحصیلات عالی ارائه میکرد.
"یک اتحادیه سرتاسری پوهنتون ها بود، سپس در داخل هر پوهنتون، انجمن استادانِ پوهنځیها وجود داشت. این یک صدای مدافع حقوق استادان بود که خاموش شد. انسجام استادان صورت میگرفت که پس از این دیگر وجود نخواهد داشت. همچنان میان استادان هماهنگی برقرار بود که برای حکومت نیز مفید بود، زیرا اگر حکومت میخواست با استادان گفتوگو کند، از یک آدرس صحبت میکرد، اما اکنون مجبور است با هر استاد جداگانه صحبت کند. مسئلهٔ دیگر این است که تصمیمگیریها یکجانبه شده است؛ هر تصمیمی که آنان بگیرند، مردم مجبور به پذیرفتن آن هستند و هیچکسی نخواهد بود که مخالفت کند."
در همین حال، شماری از فعالان، لغو فعالیت شمار زیادی از نهادها و انجمنهای مدنی از سوی طالبان را گامی دیگر در راستای تلاشهای سیستماتیک آنان برای استبداد و انحصار قدرت میدانند.
خوشحال روهی، فعال مدنی و عضو کمپاین ملی آموزش دختران، به رادیو آزادی گفت که طالبان با لغو این نهادها، تلاشهای مردم برای مشارکت و نظارت اجتماعی را از میان میبرند.
او در مورد تأثیر فعالیت این انجمنها در افغانستان گفت: "از زمانی که طالبان به قدرت رسیدهاند، بهگونهٔ سیستماتیک تلاش میکنند صدای مردم را در گلو خفه کنند و هر نوع فعالیت اجتماعی و مدنی را از کار بیندازند. جامعهٔ مدنی نقش پل میان دولت و مردم را دارد که صدای مردم را میرساند و جلو قدرت بیمهار را میگیرد. این نهادها فضای مطمئن مشارکت و اعتماد عمومی را ایجاد میکنند."
این در حالی است که طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت در افغانستان، تمام احزاب سیاسی را لغو و فعالیت آنها را ممنوع اعلام کردند .
به تازگی، در ششم دلو سال جاری، حکومت طالبان فعالیت تمام نهادهای حامی رسانه ها را بهاستثنای سه نهاد در افغانستان ممنوع اعلام کرد.
پیش از این، در یازدهم ماه جنوری، وزارت عدلیهٔ طالبان اعلام کرده بود که در دو ماه گذشته، دفترهای نزدیک به ۵۰ نهاد خیریه و سازمان اجتماعی را به اتهام فعالیت غیرقانونی در کابل بسته است.
اما مسؤولان شماری از نهادهای خیریه، طالبان را به برخورد سیاسی متهم کرده و ادعا دارند که وزارت عدلیهٔ طالبان تلاش میکند فعالیتهای آنان را محدود سازد.