ایالت پهناور و سرشار از منابع معدنی بلوچستان پاکستان شاهد بزرگترین حملات هماهنگ توسط شبهنظامیان جداییطلب در تاریخ خود بوده است. گروههای جداییطلب یک شورش قدرتمند و روزافزون را علیه اسلامآباد پیش میبرند.
به گفته کارشناسان، این حملات بیسابقه ناکامی سیاست پاکستان در استفاده از خشونت و سرکوب سیاسی برای خاموشکردن شورش چنددههای در این منطقه استراتیژیک را برجسته کرده است؛ منطقهای که با ایران و افغانستان سرحد مشترک دارد و محل زندگی اقلیت بلوچِ بهحاشیهراندهشده است.
به گفته کارشناسان، گروههای مسلح با استفاده از خشم روزافزون علیه دولت، که مردم محلی آن را به تاراج منابع طبیعی منطقه و ارتکاب نقض گسترده حقوق بشر متهم میکنند، زمینه جذب نیروهای خود را گسترش دادهاند. در سالهای اخیر جداییطلبان و شبهنظامیان همچنین تاکتیکهای مرگبارتر و سلاحهای پیشرفتهتری را به کار گرفتهاند.
کیا بلوچ، روزنامهنگار و تحلیلگر پاکستانی مقیم ناروی که تحولات در این منطقه را دنبال میکند، گفت: «برای برخی از بلوچها، مبارزه مسلحانه تنها راه باقیمانده برای مقاومت در برابر حاشیهنشینی سیاسی و سرکوب است.» او افزود: «دولت باید از سیاستهایی که تنها به عمیقشدن نارضایتی انجامیدهاند، فاصله بگیرد.»
در ۳۱ جنوری، اردوی آزادیبخش بلوچستان (BLA)، یک گروه شبهنظامی جداییطلب که برای جدایی بلوچستان از پاکستان میجنگد، دهها حمله همزمان را در شهرها و مناطق مختلف این ایالت آغاز کرد، از جمله یورش به قرارگاههای پولیس، تاسیسات نظامی و بانکها. برخی از این حملات چندین روز ادامه داشت.
دولت اعلام کرد که دستکم ۳۰ غیرنظامی و ۱۸ سرباز در این حملات کشته شدند. مقامها گفتند بیش از ۱۷۰ جنگجوی لشکر آزادیبخش بلوچستان کشته شدهاند. در مقابل، شورشیان مدعی شدند که بیش از ۲۰۰ نیروی امنیتی دولتی را کشته و ۳۴ جنگجوی خود را از دست دادهاند.
رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی نمیتواند این ادعاهای متناقض دو طرف را بهطور مستقل تایید کند، زیرا در این منطقه کمجمعیت خبرنگاران دسترسی کامل ندارند. دولت همچنین در سراسر این ایالت اینترنت را قطع کرده که بهدستآوردن معلومات دقیق را مشکل میسازد.
در ۴ فبروری، نیروهای امنیتی پاکستان پس از سه روز درگیری، کنترل شهر نوشکی با حدود ۵۰ هزار نفر جمعیت را از دست شبهنظامیان جداییطلب خارج کردند. مقامها گفتند اردو در این عملیات از طیارههای بیسرنشین و هلیکوپترها استفاده کرده است.
به گفته کیا بلوچ، «وسعت و شدت این حملات در بلوچستان، جایی که جداییطلبان و شبهنظامیان معمولا از تاکتیکهای کلاسیک جنگ چریکی، یعنی ضربهوفرار، استفاده میکردند، پیش از این هرگز مشاهده نشده بود.»اردوی آزادیبخش بلوچستان بیش از ۲۰ سال است که علیه دولت پاکستان میجنگد، ولی حملات آن علیه نیروهای دولتی عمدتا کوچک بوده است.
اما این گروه در سالهای اخیر سازمانیافتهتر شده و به نیرویی بهمراتب قدرتمندتر بدل شده است.
اردوی آزادیبخش بلوچستان (BLA) بزرگترین گروه مسلح فعال در این ایالت به شمار میرود. کارشناسان بر این باورند که این گروه چند هزار عضو دارد.
این گروه که از سوی ایالات متحده بهعنوان سازمان تروریستی شناخته میشود، گمان میرود به سلاحها و تجهیزات نظامی امریکایی دست یافته باشد که پس از خروج نیروهای امریکا و متحدانش از افغانستان در سال ۲۰۲۱ در آن کشور باقی مانده بود.
BLA که گروهی سکولار است، همچنین تاکتیکهای مرگبارتری را که پیشتر توسط گروههای شبهنظامی اسلامگرا استفاده میشد، به کار گرفته است؛ از جمله حملات انتحاری، بمبهای کنار جادهای (IED) و حملات موسوم به «پیچیده» که شامل چندین مهاجم و موترهای بمبگذاریشده میشود.
کارشناسان میگویند BLA در جذب جوانان بلوچ هم موفق بوده است. حدود ۶۵ درصد از جمعیت ۱۵ میلیونی بلوچستان زیر ۳۰ سال سن دارند.
امتیاز بلوچ، پژوهشگر امور بلوچستان در اسلامآباد، گفت: «سالها مناقشه بر سر کنترل منابع، حذف سیاسی و سرکوبها، فضا را برای تداوم خشونت باز گذاشته است.»به گفته کارشناسان، افزایش قدرت گروههای مسلح بلوچ نشان میدهد که اثربخشی استراتیژی سختگیرانه حکومت اسلامآباد در بلوچستان محدود بوده است.
اردوی قدرتمند پاکستان بهطور گسترده متهم شده که برای آرامکردن منطقه از روشهای خشن استفاده کرده است؛ از جمله ناپدیدسازی اجباری، قتلهای فراقضایی فعالان سیاسی و مظنونان جداییطلب، بازداشتهای خودسرانه و شکنجه.اسحاق بلوچ، رهبر حزب ملی که یک حزب سیاسی پارلمانی ناسیونالیست بلوچ است، به بخش مشال رادیو آزادی گفت:
«مسئلهای که سیاسی باشد باید از طریق سیاسی حل شود. برای ما فضای اعتماد ضرور است. ایجاد چنین فضا سبب پیشرفت میشود. برای حکومت بلوچستان متخصصین معلوم است؛ آنها باید برای این مردم زمینه را فراهم بسازند. مردم از نگاه اجتماعی و سیاسی متاثر اند. آنها راه مذاکره را پیش بگیرند تا این مسئله حل شود.»سرفراز بگتی، وزیر اعلی بلوچستان و عالیترین مقام منتخب این ایالت، ظاهرا مذاکره با BLA را رد کرد.
او در اول فبروری به خبرنگاران گفت: «آنها میخواهند ایدئولوژی خود را از لوله تفنگ تحمیل کنند و در پی آناند که مردم بلوچ را وارد یک جنگ بیهوده سازند.»