همزمان با ۲۰ فبروری، «روز جهانی عدالت اجتماعی»، شماری از شهروندان افغانستان میگویند عدالت اجتماعی در عمل برای آنان تحقق نیافته و چالشهای جدی بر سر راه برابری حقوقی و اجتماعی وجود دارد.
به دختران افغان مثل خودم، عدالت اجتماعی مثل یک رویا است و این روز یادآور این است که چه حقوقی از ما گرفته شده و ما از کدام حقوق خود محروم هستیم.
بهار، دختریکه پس از محدودیتهای طالبان از آموزش محروم شده، در صحبت با رادیو آزادی میگوید: "به دختران افغان مثل خودم، عدالت اجتماعی مثل یک رویا است و این روز یادآور این است که چه حقوقی از ما گرفته شده و ما از کدام حقوق خود محروم هستیم، من امیدوار هستم روزی برسد که در افغانستان همه ما بتوانیم از عدالت اجتماعی صحبت کنیم و فرصتها، حقوق و آزادیها برای همه زنان و مردان و هر طبقهی اجتماعی یکسان باشد."
یکی از زنانیکه پس از وضع محدودیتها بر کار زنان شغل خود را از دست داده و نخواست نامش در گزارش ذکر شود، نیز میگوید که وضعیت کنونی، بیش از هر زمان دیگر، عدالت اجتماعی و دسترسی برابر زنان به فرصتهای اقتصادی را در افغانستان زیر پرسش برده است: "وضعیت فعلی زنان افغانستان از نظر اقتصادی خیلی وخیم است، چون هم از سوی دولت محدودیتها وضع شده و هم در اجتماع افغانستان کار و پیشهی وجود ندارد که زنان از آن طریق امرار حیات کنند، این وضعیت تاریکی، فقر و بیانضباطی اقتصادی را برای زنان و دختران به بار آورده، محدودیتهای وضعشده از سوی طالبان بر زنان باعث شده تا دسترسی آنان به خدمات اساسی، بهویژه خدمات صحی و اقتصادی، بهگونه چشمگیر کاهش یابد."
حکومت طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت، محدودیتهای گستردهی بر آموزش، کار و رفتوآمد آزادانه زنان بدون محرم وضع کردهاست.
اگرچه مقامهای طالبان بارها تأکید کردهاند که حقوق همه شهروندان، بهشمول زنان، در چارچوب شریعت اسلامی تأمین است، اما بسیاری از زنان و دختران افغان این ادعا را در عمل قابل قبول نمیدانند.
در کنار آن، شماری از مردان نیز میگویند وضعیت اقتصادی و اشتغال در کشور پس از حاکمیت طالبان بدتر شده و فقر و بیکاری افزایش یافته است.
بعد از حاکمیت طالبان، نهتنها کار کم شده، بلکه فرصتها هم عادلانه نیست. بسیاری از خانوادهها، بهویژه خانوادههایی که نانآور خود را از دست دادهاند
یک باشنده کابل که نخواست نامش در گزارش گرفته شود به شرط تغییر صدا در صحبت با رادیو آزادی گفت: "بعد از حاکمیت طالبان، نهتنها کار کم شده، بلکه فرصتها هم عادلانه نیست. بسیاری از خانوادهها، بهویژه خانوادههایی که نانآور خود را از دست دادهاند، در وضعیت بسیار دشوار قرار دارند. وقتی فقر اینقدر زیاد شود و مردم به کار و کمک دسترسی نداشته باشند، عدالت اجتماعی عملاً از بین میرود و فاصله میان فقیر و دارا هر روز بیشتر میشود."
بر اساس گزارشهای سازمانهای بینالمللی، فقر و بیکاری در افغانستان بهگونهی بیسابقه افزایش یافته و میلیونها تن به کمکهای بشردوستانه و حمایتهای اقتصادی نیاز دارند.
در مقابل، مقامهای طالبان میگویند وضعیت اقتصادی به اندازهی که از سوی سازمانهای بینالمللی گزارش میشود، وخیم نیست.
شهروندان افغانستان اما در حالی از عدم تحقق عدالت اجتماعی سخن میزنند که ۲۰ فبروری مصادف با روز جهانی عدالت اجتماعی است.
این روز همهساله به هدف برجسته ساختن اهمیت برابری، کاهش فقر و تضمین حقوق برابر برای همه شهروندان در کشورهای مختلف جهان گرامی داشته میشود.
عدالت اجتماعی به معنی آن است که هر فرد در جامعه، بدون تبعیض جنسیتی، قومی یا اقتصادی، بتواند به آموزش، خدمات صحی، فرصتهای شغلی و یک زندهگی مناسب دسترسی داشته باشد.
کارشناسان اجتماعی تأکید میکنند که بدون دسترسی برابر به آموزش، کار و خدمات اجتماعی، تحقق عدالت اجتماعی در کشور ممکن نخواهد بود.
عبدالرزاق عدیل، کارشناس مسایل اجتماعی در صحبت با رادیو آزادی گفت: "محدودیتهای وضع شده بر زنان در افغانستان عدالت اجتماعی را به طور جدی به چالش کشیده و متأسفانه موجب تعمیق فقر، بیکاری و نابرابری شدهاست. محرومیت نیمی از جامعه از آموزش و کار نهتنها نقض حقوق اساسی و انسانی است، بلکه مانع توسعه اقتصادی و ثبات اجتماعی نیز میشود، تحقق عدالت اجتماعی در افغانستان با آپارتاید جنسیتی روبهرو است."
روز جهانی عدالت اجتماعی از سوی سازمان ملل در سال ۲۰۰۷ میلادی به هدف ترویج برابری اجتماعی، کاهش فقر و تقویت همبستگی اجتماعی در جهان نامگذاری شد و برای نخستین بار در سال ۲۰۰۹ میلادی بهگونه رسمی گرامی داشته شد.
موضوع روز جهانی عدالت اجتماعی در سال ۲۰۲۶ میلادی «توانمندسازی شمولیت؛ پُر کردن شکافها برای تحقق عدالت اجتماعی» عنوان شدهاست.
این موضوع بر ضرورت سیاستهای فراگیر و اقدامهای هدفمند برای کاهش شکافهای اجتماعی و اقتصادی در سراسر جهان تأکید میکند.
درحالیکه جهان از روز جهانی عدالت اجتماعی گرامیداشت میکند، شماری از شهروندان افغانستان میگویند عدالت اجتماعی زمانی معنی پیدا میکند که مردم، بهویژه زنان و دختران، در عمل به آموزش، کار و خدمات اساسی دسترسی برابر داشته باشند.