بهگفتۀ شماری از آنان، روی آوردن به کتابخوانی دیجیتالی و آنلاین بیشتر به دلیل محدود شدن امکان رفتن به کتابخانهها و دشوار شدن رفتوآمد، پس از وضع محدودیتهای طالبان بر گشتوگذار زنان بدون محرم است.
یکی از دخترانی که با محدودیتهای طالبان، از آموزش محروم شده و نخواست نامش در گزارش گرفته شود، در مورد اینکه چرا به کتابخوانی دیجیتالی و آنلاین روی آورده است، به رادیو آزادی گفت:
قبلاً در وقت جمهوریت ما به کتابخانه میرفتیم و کتابهای مورد علاقۀ خود را میگرفتیم. زمانیکه طالبان آمدند، این کار برای ما مشکل شد.یک دختر محروم از آموزش
"قبلاً در وقت جمهوریت ما به کتابخانه میرفتیم و کتابهای مورد علاقۀ خود را میگرفتیم. زمانیکه طالبان آمدند، این کار برای ما مشکل شد، چون ما نمیتوانیم بدون محرم بیرون برویم و هر وقت هم کسی نیست که با ما بیرون برود. به همین خاطر، ما کتابها را به شکل "پیدیاف" پیدا میکنیم."
شمار دیگر از دختران میگویند که کتابخوانی دیجیتالی و آنلاین برای آنان نوعی مبارزه و تلاشی است تا روند یادگیریشان متوقف نشود.
بهار، یکی از دختران محروم از آموزش که پیش از این به گونۀ منظم به کتابخانه میرفت، میگوید با وجود روبهرو بودن با محدودیتها، مصمم به ادامۀ یادگیری است و به همین دلیل بهگونۀ دیجیتالی و آنلاین مطالعه میکند:
بیشتر اوقات از نسخههای "پیدیاف" کتابها استفاده میکنم. آنها را دانلود میکنم و هر زمانیکه خواستم، مطالعه میکنم.بهار، یک دختر محروم از آموزش
"با وجود اینکه من شخصاً دوست دارم کتابهای چاپی مطالعه کنم، اما همیشه این امکان برای من وجود ندارد. بیشتر اوقات نمیتوانم از خانه بیرون بروم و در چنین شرایطی بیرون رفتن برای من امن نیست. به همین دلیل، بیشتر اوقات از نسخههای "پیدیاف" کتابها استفاده میکنم. آنها را دانلود میکنم و هر زمانیکه خواستم، مطالعه میکنم. این یکی از راههایی است که تلاش میکنم در این شرایط سخت خودم را آگاه، باسواد و امیدوار نگه دارم."
با این حال، این دختران میگویند که یکی از مشکلات اصلی در کتابخوانی دیجیتالی و آنلاین، نبود برخی از کتابهایی است که به آن نیاز دارند.
همچنان قابل ذکر است که حتی مطالعۀ دیجیتالی و آنلاین نیز برای همۀ دختران قابل دسترس نیست؛ زیرا پرداخت پول برای خرید کتابها، مشکلات برق، نبود امکاناتی چون موبایل هوشمند، انترنت، فضای آرام در خانه و برخی مشکلات دیگر میتواند مانعی در برابر این روند باشد.
در همین حال مالک یک کتابخانه در شهر کابل که نخواست نامش در گزارش گرفته شود، نیز تأیید میکند که شمار زیادی از دختران به مطالعۀ دیجیتالی و آنلاین روی آوردهاند.
او میگوید: "محدودیتها برای دخترخانمها زیاد است، آمدنشان به کتابخانه مشکل است و حالا که عصر تکنالوژی است، به کتابخوانی الکترونیکی روی آوردهاند. جستوجو میکنند، در انترنت و تلگرام کتابهای زیادی است که به شکل "پیدیاف" اسکن شده و همانها را استفاده میکنند."
در ادامه، شماری از کارشناسان آموزشی و آگاهان امور فرهنگی میگویند که کتابخوانی دیجیتالی آنلاین، هرچند در این عصر تکنالوژی فرصت تازهای برای ادامهی مطالعه فراهم کردهاست، اما نمیتواند بهگونهی کامل جای کتابخوانی حضوری را بگیرد.
این (مطالعۀ دیجیتالی و آنلاین) هیچوقت نمیتواند جایگزین فضای حضوری و کتابخانهها شود.غلام شاه عادل، کارشناس آموزش
غلام شاه عادل، یکی از کارشناسان آموزشی، در صحبت با رادیو آزادی گفت: "این (مطالعۀ دیجیتالی و آنلاین) هیچوقت نمیتواند جایگزین فضای حضوری و کتابخانهها شود. لازم است این فرصت فراهم شود که دختران نیز بتوانند در محیطهای امن آموزشی قرار بگیرند، جاییکه منابع و فضای مناسب آموزشی وجود داشته باشد. اگر یک دختر در خانه خسته میشود، داشتن یک کتابخانه با محیط آرام برای مطالعه و دسترسی به منابع مختلف، بسیار بهتر است."
حکومت طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت در افغانستان، افزون بر وضع محدودیت بر آموزش بالاتر از صنف ششم و کار زنان و دختران، محدودیتهایی را بر فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آنان نیز وضع کرده و گشتوگذار زنان بدون محرم را ممنوع ساخته است.
ممنوعیت طالبان بر گشتوگذار آزادانۀ زنان، نهتنها رفتن آنان به کتابخانهها را دشوار ساخته است، بلکه بهگفتۀ شماری از زنان، دسترسی آنان به خدمات اساسی، بهویژه خدمات صحی نیز با چالشهای جدی روبهرو شده است.
با این حال طالبان همواره تأکید کردهاند که حقوق زنان و دختران در چارچوب شریعت اسلامی تأمین است؛ اما این ادعا، به باور بسیاری از زنان افغان و همچنان جهانیان، قابل قبول نیست.
