من ۳۲ سال میشود که به ایران رفتوآمد میکنم. نخستین بار در سال ۱۳۷۳ رفتممحمد کبیر نظری ۴۸ ساله
پس از حملات اسرائیل و ایالات متحدۀ امریکا بر ایران، ازدحام مهاجران افغان بازگشته در بندر اسلامقلعه افزایش یافته است.
محمد کبیر نظری ۴۸ ساله میگوید که از ۳۲ سال پیش به ایران رفتوآمد داشته و برای خانوادهاش نفقه تهیه میکرد، ولی میگوید که اکنون فضا برایش تنگ شده است.
نظری در بندر اسلامقلعه به خبرگزاری خبرگزاری فرانسپرس گفت که مردم عادی در ایران بسیار ترسیدهاند و تا حد زیادی بازارها نیز بسته شدهاند:
«من ۳۲ سال میشود که به ایران رفتوآمد میکنم. نخستین بار در سال ۱۳۷۳ رفتم. اکنون روزها و شبهای نوروز است. پیش از این در سرکها و بازارها آنقدر ازدحام بود که بهسختی میشد رفتوآمد کرد، اما دیروز خودم به بازار رفتم تا یک جوره بوت بخرم، در بازار هیچکس نبود.»
آمار سازمان ملل متحد نشان میدهد که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون بیش از ۱۲۰ هزار افغان از ایران بازگشتهاند که در سرحد ثبت شدهاند.
این مهاجران در زمینه های از اسناد گرفته تا کمکهای مالی و سرپناه، در انتظار حمایت حکومت و نهادهای امدادرسان هستند.
چارلی گودلیک، سخنگوی کمشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در افغانستان، گفته که این بازگشتکنندگان به دلیل جنگ با مشکلات روانی روبهرو اند و در افغانستان نیز امنیت و حقوقآنها تضمین نشده است.
گودلیک روز چهارشنبه از بندر اسلامقلعه در مصاحبه با شبکه TV4 سویدن گفت که یکی از مشکلات بازگشتکنندگان از ایران اینست که دخترانشان از آموزش بالاتر از صنف ششم محروم باقی میمانند:
این مهاجران برای یافتن محل امن به افغانستان برمیگردند، اما افغانستان نیز جای امن نیستچارلی گودلیک
« این مهاجران برای یافتن محل امن به افغانستان برمیگردند، اما با توجه به تنشها میان افغانستان و پاکستان، افغانستان نیز جای امن نیست. این مهاجران در وضعیت بسیار دشواری بازمیگردند. بمبارانها در ایران، وضعیت روانی آنها را با مشکلات جدی روبهرو کرده است. در افغانستان نیز وضعیت بشری و حقوق بشر، بهویژه برای زنان و دختران، بسیار دشوار است.»
علاوه بر ایران، موج بازگشت مهاجران از پاکستان نیز به افغانستان ادامه دارد.
هرچند سازمان ملل متحد و حکومت طالبان بارها از کشورهای میزبان مهاجران افغان، بهویژه ایران و پاکستان، خواستهاند که بازگشت مهاجران داوطلبانه باشد، اما این دو کشور همسایه، از سال ۲۰۲۳ میلادی اخراج مهاجران افغان را آغاز کردهاند.
در این پروسه تا اکنون حدود پنج میلیون مهاجر افغان به کشورشان بازگشتهاند که هر ازگاهی از مشکلات مالی و اقتصادی، نبود سرپناه و کمبود حمایت منظم شکایت میکنند.