اسرائیل از زمان آغاز حملات هوایی مشترک امریکا و اسرائیل در ۲۸ فبروری، دست کم به چهار انبار نفت در اطراف تهران، پایتخت ایران، حمله کرده است. سایر زیرساختهای غیرنظامی، از جمله یک میدان هوایی تجاری و یک تصفیهخانۀ آب، نیز مورد اصابت قرار گرفتهاند.
استیو اچ. هنکی، استاد اقتصاد کاربردی در پوهنتون جان هاپکینز در بالتیمور، گفت: "هدف حملات امریکا و اسرائیل به زیرساختهای اقتصادی و انرژی ایران در درجۀ اول اقتصادی نیست. این یک هدف استراتژیک است. هدف، تضعیف ایران تا حد فروپاشی رژیم یا تجزیۀ کشور است."
ایران هم تأسیسات حیاتی انرژی و زیرساختهای غیرنظامی در خلیج فارس را هدف قرار داده است که ویرانی به بار آورده و قیمت جهانی انرژی را به شدت افزایش داده است. کارشناسان میگویند استراتژی تهران افزایش هزینههای اقتصادی جنگ برای ایالات متحده و متحدانش در منطقه است.
ایالات متحده اتهام تهران مبنی بر هدف قرار دادن عمدی زیرساختهای غیرنظامی ایران را رد کرده است. واشنگتن تلاش کرده است تا خود را از حملات اسرائیل به تأسیسات نفتی ایران دور کند. اما کارشناسان هشدار میدهند که این حملات میتواند چرخهای پرهزینۀ از انتقامجوییهای تلافیجویانه را آغاز کند.
محتملترین پیامد، تشدید تنش است. استراتژی ایران بازدارندگی است. این استراتژی نمیتواند با قدرت آتش امریکا و اسرائیل برابری کند، اما میتواند هزینۀ جنگ را افزایش دهد.استیو اچ. هنکی
هنکی که مشاور اقتصادی سابق دولت رونالد ریگان، رئیس جمهور ایالات متحده هم بود، گفت: "محتملترین پیامد، تشدید تنش است. استراتژی ایران بازدارندگی است. این استراتژی نمیتواند با قدرت آتش امریکا و اسرائیل برابری کند، اما میتواند هزینۀ جنگ را افزایش دهد. این بدان معناست که حملات تلافیجویانه به زیرساختهای انرژی و سایر اهداف اقتصادی در سراسر منطقه قطعی است."
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، در ۱۰ مارچ هشدار داد که ایران رویکرد "چشم در برابر چشم" را در پیش خواهد گرفت. او گفت اگر زیرساختهای ایران هدف قرار گیرد، تهران نیز به همان شکل پاسخ خواهد داد.
کارشناسان هم میگویند که جنگ زیرساختها میتواند گسترش یابد.
"جنگ اقتصادی"
هواپیماهای جنگی اسرائیل در ۸ مارچ به چهار تأسیسات ذخیرهسازی نفت و یک مرکز لوجستیک سوخت در داخل و اطراف تهران حمله کردند. این تأسیسات به تقریباً ۱۰ میلیون نفر ساکن در شهر خدماترسانی میکردند.
تهران برای روزها در دود سیاه سمی غرق بود، زیرا تأسیسات نفتی در آتش سوختند. مقامات هشدارهای فوری صحی صادر کردند و کارشناسان نسبت به یک فاجعأ زیستمحیطی هشدار دادند.
این حملات خشم برخی از ایرانیان را برانگیخت. اکسیوس در ۱۰ مارچ گزارش داد که دولت ترمپ از اسرائیل خواسته است که حملات بیشتری به تأسیسات انرژی ایران، به ویژه زیرساختهای نفتی، انجام ندهد.
سینا عضدی، متخصص نظامی و تاریخ ایران و استاد در بخش سیاست شرق میانه در پوهنتون جورج واشنگتن گفت: پیامدهای حملات اسرائیل "کمبود احتمالی سوخت و تیل است که میتواند با ایجاد کمبود مواد غذایی، تورم و خاموشی برق" در ایران، اثرات موجی داشته باشد.
بمباران سنگین امریکا و اسرائیل همچنین به بنادر دریایی و میدانهای هوایی تجاری، از جمله میدان هوایی بینالمللی مهرآباد تهران، یکی از دو میدان هوایی که به پایتخت خدمات میدهند، آسیب رسانده یا آنها را ویران کرده است. حملات هوایی اسرائیل در ۷ مارچ میدان هوایی تهران را به آتش کشید.
در همان روز، ایران ایالات متحده را به حمله به یک کارخانۀ آب شیرینکن در جزیرۀ قشم در خلیج فارس متهم کرد. اما کاپیتان تیم هاوکینز، سخنگوی نیروی دریایی فرماندهی مرکزی ایالات متحده، این اتهام را رد کرد و گفت: "نیروهای امریکایی غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهند – به هیچ وجه."
تهران روز بعد به یک تصفیهخانۀ آب در بحرین حمله کرد.
در ۱۰ مارچ، حملات هوایی امریکا و اسرائیل به شاهراه رسالت تهران، یکی از بزرگترین شاهراه این شهر، حمله کرد. به گزارش گروه حقوق بشری هرانا مستقر در امریکا، این حمله "منجر به کشته و زخمی شدن تعداد زیادی از غیرنظامیان شد."
به گزارش هرانا، از زمان آغاز جنگ، بیش از ۱۲۰۰ غیرنظامی در ایران کشته شدهاند. خانهها، ساختمانهای عمومی و اماکن فرهنگی در بمباران هوایی آسیب دیده یا ویران شدهاند که خشم برخی از ایرانیان را برانگیخته است.
سینا عضدی گفت ایران، ایالات متحده و اسرائیل درگیر "جنگ اقتصادی" شدهاند.
به گفتۀ او، هدف امریکا و اسرائیل "شکستن روحیۀ مردم ایران با مجازات آنها و سختتر کردن زندگیشان" است.
آنها همچنین قصد دارند تولید اقتصادی ایران را تضعیف کنند و کاهش دهند .سینا عضدی
عضدی گفت: "آنها همچنین قصد دارند تولید اقتصادی ایران را تضعیف کنند و کاهش دهند تا مانع از سرمایهگذاری مجدد آن در زیرساختهای دفاعی خود شوند."
کارشناسان گفتند که به عنوان بخشی از این هدف، ایالات متحده میتواند برای تصرف یا هدف قرار دادن ترمینال نفتی در جزیرۀ خارک ایران که حدود ۹۰ درصد از کل صادرات نفت ایران را مدیریت میکند، تلاش کند، اقدامی که میتواند درآمدهایی را که اقتصاد تحت تأثیر تحریمهای تهران را حفظ میکند، قطع کند.
گزارشهای رسانههای امریکایی حاکی از آن است که دولت ترمپ تصرف این جزیرۀ کوچک در خلیج فارس را مورد بحث قرار داده است.
عضدی گفت که ایران با توجه به آسیبپذیریها و ضعف نظامی خود در مقایسه با ایالات متحده و اسرائیل، سعی خواهد کرد جنگ زیرساختها را "تا جایی که میتواند" تشدید کند.
او افزود: "هر دو طرف به تشدید اوضاع ادامه خواهند داد، با این هدف که طرف مقابل را وادار کنند تا نخست تسلیم شود."