ماموریت فعلی یکساله «یوناما»به تاریخ ۱۷ مارچ به پایان میرسد.
پیشنهاد برای اینکه مأموریت «یوناما» تنها برای سه ماه تمدید شود؛ در مقایسه با عملکرد گذشته که از سال ۲۰۰۲ تاکنون مأموریت هر سال برای یک دوره یکساله تمدید میشد، غیرمعمول دانسته میشود.
با این حال ایالات متحده امریکا گفته که یوناما یکی از پرهزینه ترین مأموریتهای ویژه سیاسی سازمان ملل متحد است و در محیطی پیچیده فعالیت میکند، بنابراین ابتدا باید بررسی شود که مأموریت هنوز مناسب و قابل اجرا است.
این پیشنهاد با مخالفت های روبرو شده ،بر اساس گزارش شورای امنیت شماری از اعضای این شورا استدلال کرده اند که تمدید کوتاه مدت مأموریت« یوناما» میتواند نشاندهنده عدم اطمینان در مورد آینده این مأموریت باشد و ممکن است جایگاه آن را در عرصه عملیاتی تضعیف کند.
در پیشنویس قطعنامۀ مربوط به تمدید مأموریت یوناما همچنین به نقض حقوق بشر در افغانستان اشاره شده و از مقامات طالبان خواسته شده محدودیتهایی را که بر آموزش دختران، کار زنان، دسترسی به خدمات صحی و مشارکت آنان در فعالیت های اجتماعی وضع کرده، لغو کنند.
کارشناسان چی میگویند؟
شماری از آگاهان امور بین المللی می گویند ضرورت مقابله با بحرانهای انسانی در افغانستان حیاتی است، اما اختلاف نظر اعضای شورای امنیت درباره نحوه تعامل با طالبان باعث شده که تمدید مأموریت «یوناما» تنها برای سه ماه در نظر گرفته شود .
میرویس آشفته تحلیلگر امور بین المللی روز یکشنبه ۲۴ حوت به رادیو آزادی گفت:
«ضرورت مبارزه با نابسامانی های بشری در افغانستان مبرم است؛ اینها توجه به چگونگی تعامل با حاکمیت ها و دولت ها از جمله حاکمیت طالبان دارند. همین اختلاف نظر باعث شده که این ماموریت تنها برای سه ماه مدنظر باشد و بعد اینها(اعضای شورای امنیت) فرصت برای جر و بحث داشته باشند تا به یک نتیجه بهتر برسند که چگونه تعامل صورت بگیرد و برای یونوما تغییر در نحوه برخوردش از طرف شورا تصویب شده بتواند.»
شماری از آگاهان امور سیاسی؛ اما میگویند در دوره تمدید کوتاهمدت سهماهه، جامعه جهانی نمیتواند بهطور مؤثر وضعیت افغانستان را ارزیابی کند و تصمیمهای کلیدی یا نقش راهبردی در امور سیاسی، بشردوستانه و حقوق بشری این کشور اتخاذ کند.
سید اشرف سادات یکی از این آگاهان در صحبت با رادیو آزادی گفت که تمدید کوتاهمدت مأموریت نشاندهنده عدم قاطعیت جامعه جهانی است و میتواند به کاهش کمکها، ضعیف شدن نظارت بر حقوق بشر و ایجاد ابهام در آینده مأموریت منجر شود.
او افزود که همچنین برنامههای بشردوستانه موسسات در این مدت کوتاه، قابلیت برنامهریزی بلندمدت ندارند و ممکن است پروژهها با کُندی روبرو شوند.
«وقتی تمدید کوتاه باشد می تواند ماموریت را کوچک بساز یا حتی پس از سه ماه حتی ممکن است به پایان برسد در کُل تمدید سه ماهه برای ماموریت یونوما بیشتر نشان دهنده مرحله انتقالی یا عدم قاطعیت سیاسی است در این مدت معمولا جامعه جهانی وضعیت افغانستان را به درستی نمی تواند ارزیابی کند یا در باره وضعیت افغانستان نمی تواند نقش کلیدی یا فیصله های مهمی داشته باشد.»
به گفته او هیئت معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) مأموریتی ویژه برای افغانستان است که نقش مهمی در امور سیاسی، حقوق بشر و کمک های انسانی دارد و پس از حاکمیت طالبان به عنوان پل ارتباطی با جامعه جهانی عمل کرده است.
اسحاق اتمر یکی دیگر از آگاهان سیاسی، اما میگوید که عدم تغییر در عملکرد حکومت طالبان و مشکلات مالی باعث شده که بسیاری از اعضای شورای امنیت به این فکر باشند که با توجه به کمبود بودجه سازمان ملل متحد، چگونه میتوان هزینه بالای مأموریت یوناما در کشوری مثل افغانستان را تأمین کرد.
او هشدار میدهد که اگر مأموریت قطع شود، برخی موسسات همکار فعالیتهای خود را محدود یا متوقف خواهند کرد:
«اعضای شورای امنیت به این فکر هستند در این وقتی که خود سازمان با کمبود بودجه مواجه است چطور می توانند اینها این مصرف گزاف را برای کشوری مثل افغانستان بپردازند و اگر ماموریت یونوما در افغانستان قطع شود طبیعی است که در پهلوی آن موسسات همکار دیگر هم ماموریت خود را محدود یا کاملا قطع می سازند.»
این درحالیست که پیش از این دفتر هماهنگی امور بشردوستانهٔ سازمان ملل متحد (اوچا) گفته که در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۱ اعشاریه ۹ میلیون نفر در افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز خواهند داشت.
حکومت طالبان به تازگی در مورد چگونگی تمدید ماموریت «یونوما» ابراز نظر نکرده ،اما ذبیح الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان سال گذشته پیش از تمدید یکساله ماموریت این سازمان در مصاحبهای با رادیو تلویزیون ملی تحت کنترل آنان، گفته بود که «یوناما علیه افغانستان و طالبان به جهان ذهنیت منفی میدهد.»
سازمان ملل متحد ؛اما همواره بر نقش سازنده و مثبت خود در افغانستان تاکید کرده است.
حکومت طالبان همچنان مدعی است که حقوق زنان در چهار چوب شریعت اسلام در افغانستان تامین است و حضور هرگونه گروه تروریستی در خاک افغانستان را رد کرده است.
در این حال در پیشنویس قطعنامه یوناما، بر تلفات غیرنظامیان از انفجار مینها، ادامه برنامه اقدام علیه مینها، مدیریت امن سلاحها، مقابله با تروریزم و دسترسی به کمک های بشردوستانه مطابق قوانین بینالمللی تأکید شده است.
در این پیش نویس از سرمنشی سازمان ملل متحد خواسته شده که به موقع و در مشورت با اعضای شورای امنیت، نماینده ویژه جدید برای رهبری «یوناما» منصوب کند و حضور دوامدار مأموریت در عرصه عملیاتی حفظ شود.