یک خبرنگار یک رسانه داخلی در زون شرق افغانستان که بهدلیل حساسیت موضوع نخواست نام خود و رسانهاش در گزارش ذکر شود، روز پنجشنبه «۱۰ ثور» با تغییر صدا به رادیو آزادی گفت: "نشرات سانسور شدهاند و خبرنگاران باید مطابق خواست و هدایت مقامهای حکومت فعلی کار کنند. مسایلیکه مردم نیاز دارند از آن آگاه شوند، امکان افشا یا گزارشدهی ندارد. اگر در ادارهی مشکل، فساد، یا رشوهگیری وجود داشته باشد و خبرنگاری آن را افشا کند، نهتنها از سوی یک اداره، بلکه از سوی نهادهای مختلف مانند امنیت (استخبارات) و امر بالمعروف تهدید میشود."
خبرنگاران باید مطابق خواست و هدایت مقامهای حکومت فعلی کار کنند
سازمان گزارشگران بدون مرز (آراساف) نیز در گزارش تازهی خود نگرانیاش را از محدودیتها بر کار رسانهها و خبرنگاران در افغانستان ابراز کردهاست.
این سازمان روز پنجشنبه «۱۰ ثور» در وبسایت خود اعلام کرده که در شاخص جهانی آزادی مطبوعات سال ۲۰۲۶، افغانستان در میان ۱۸۰ کشور در جایگاه ۱۷۵ قرار گرفته است.
بر اساس این شاخص، افغانستان تحت حاکمیت طالبان در حالی در این رتبه قرار دارد که سال گذشته نیز در همین جایگاه بود.
بهگفته این سازمان، افغانستان در پنج سال گذشته از نظر آزادی مطبوعات ۵۳ رتبه سقوط کردهاست.
این سازمان افزوده که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، حکومت آنان با تطبیق قوانین مختلف و گسترده، برای کنترول وجهه این کشور، جلوگیری از هر گونه نظارت بر حکومت و تحمیل تبلیغات خود، محدودیتها را افزایش دادهاست.
بر بنیاد گزارش «آراساف»، افغانستان پیش از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ در جایگاه ۱۲۲ قرار داشت، اما پس از آن ۳۴ رتبه سقوط کرد و به جایگاه ۱۵۶ رسید.
افغانستان در پنج سال گذشته از نظر آزادی مطبوعات ۵۳ رتبه سقوط کردهاست
بهگفته این سازمان، با ادامه محدودیتها بر رسانهها، افغانستان در سال ۲۰۲۳ در جایگاه ۱۵۲ قرار گرفت و در سال ۲۰۲۴ وضعیت آزادی مطبوعات بدتر شد و این کشور به رتبه ۱۷۸ سقوط کرد، اما در سال ۲۰۲۵ دوباره به جایگاه ۱۷۵ ارتقا یافت.
گزارشگران بدون مرز گفته است که برای نخستین بار در تاریخ شاخص جهانی آزادی مطبوعات، بیش از نیمی از کشورهای جهان در ردههای «دشوار» یا «بسیار وخیم» برای آزادی رسانهها قرار گرفته اند.
این گزارش در حالی منتشر شده که سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو) نیز بار دیگر از سانسور رسانهها و خبرنگاران توسط حکومت طالبان خبر دادهاست.
این سازمان روز چهارشنبه «۹ ثور» در بیانیهی گفته است که وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان به رسانههای داخلی دستور داده تا تنها مهمانانی را به برنامههای سیاسی و بحثها دعوت کنند که دارای کارت هویت تأیید شده برای بحثهای سیاسی و اجازه رسمی از این وزارت باشند.
«امسو» تأکید کرده که این اقدام، استقلال رسانهها را تضعیف کرده و آزادی بیان و حق دسترسی مردم به اطلاعات را محدود میکند.
شماری از مسئولان رسانهها در افغانستان نیز این موضوع را تأیید میکنند.
رسانههای افغانستان، چه تصویری و چه صوتی، بهطور جدی زیر سانسور کامل قرار دارند
یک مسئول یک رسانه داخلی در زون مرکزی افغانستان که بهدلیل حساسیت موضوع و نگرانیهای امنیتی نخواست نامش فاش شود، روز پنجشنبه با تغییر صدا به رادیو آزادی گفت: "از زمانیکه طالبان دوباره به قدرت رسیدهاند، رسانههای افغانستان، چه تصویری و چه صوتی، بهطور جدی زیر سانسور کامل قرار دارند. آنچه وزارت اطلاعات و فرهنگ و اداره استخبارات میگویند و افرادی را که بهعنوان مهمان معرفی میکنند یا نامهایشان را به مسئولان رسانهها میفرستند، فقط همانها اجازه حضور در برنامهها را دارند و دیگران، چه در بخشهای اجتماعی و چه سیاسی، اجازه اشتراک در بحثها را ندارند."
قابل یادآوری است که در اوایل سال ۲۰۲۵، برخی مسئولان رسانههای داخلی در کابل فهرستی را با رادیو آزادی شریک ساخته بودند که بهگفته آنان از سوی حکومت طالبان تهیه شده و تنها افراد درجشده در آن اجازه حضور در برنامههای سیاسی را داشتند.
اما در آن زمان، حکومت طالبان در پاسخ به پرسشهای رادیو آزادی، این موضوع را تأیید یا رد نکرده بود.
«امسو» تأکید کرده که رسانهها و خبرنگاران باید بتوانند موضوعات و مهمانان خود را بهگونه مسلکی انتخاب کنند و افزوده که مداخله در کار آنان، استقلال رسانهها را تضعیف میکند.
رادیو آزادی تلاش کرد دیدگاه حکومت طالبان را نیز در مورد این ادعاها و گزارشها داشته باشد، اما خبیب غفران، سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ، تا زمان نشر گزارش به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ نداد.
با این حال، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، پیشتر به رادیو آزادی گفته بود که آنان در چارچوب شریعت اسلامی و منافع ملی، از فعالیت رسانهها و خبرنگاران حمایت میکنند.
قابل ذکر است که پیش از این نیز سازمان ملل متحد و شماری از نهادهای داخلی و بینالمللی بارها از محدودیتهای شدید بر آزادی بیان و فعالیت رسانهها پس از بازگشت طالبان به قدرت سخن گفته و افزودهاند که در نتیجه آن، صدها خبرنگار بیکار شده، دهها رسانه بسته شده و بسیاری دیگر با نظارت شدید روبهرو هستند.
