این بازگشتکنندگان که اغلب پس از سالها زندگی در خارج به افغانستان برگشتهاند، میگویند نبود زمینههای اشتغال، آنان را با چالشهای جدی معیشتی روبرو کرده است.
یکسال میشود که در خانه بیکار نشسته ام؛ کار کجا است؟
یک افغان که به گفته خودش کارگر ساختمانی است و حدود یک سال پیش پس از چهل سال زندگی در پاکستان به افغانستان بازگشته، میگوید از بیکاری رنج میبرد و توان تأمین هزینههای خانوادهاش را ندارد.
او که ساکن ننگرهار است و نخواست نامش در گزارش گرفته شود دوشنبه ۱۴ ثور به رادیو آزادی گفت: «بخدا، یکسال میشود که در خانه بیکار نشسته ام؛ کار کجا است؟ سه ماه کرایه خانه سرِ ما جمع شده، بیل برق هم سرِ ما جمع شده، به خدا قسم است که چند روز قبل صاحبخانه از حوزه جلب آورد و گفت خانهام را تخلیه کن و پولم را هم بده،در این وضعیت ما زندگی میکنیم؛ نه میمیریم، نه زندهگی میکنیم، خلاص دیگر. یک روز میخوریم، دو روز نمیخوریم؛ دو کودکم در بازار پلاستیک می فروشند روزانه پنجاه یا شصت افغانی پیدا شود؛ غیر از این هیچ چیزی نیست.»
از وقتی که از پاکستان آمدهایم نه کار یافتهایم و نه کار پیدا میشود.
او افزود که در تلاش است تا مقداری پول پیدا کند و برای کار دوباره به پاکستان برگردد.
خان ولی که او نیز پس از سال ها حدود یکسال قبل از پاکستان به افغانستان بازگشته می گوید که بیکار است و هنوز هم در منطقه بگرامی کابل با خانواده اش زیر خیمه بسر می برد:
«از وقتی که از پاکستان آمدیم نه کار یافته ایم نه کار پیدا می شود، در کسب که من وارد هستم دکانداری و رانندگی در توان اقتصادی ام نیست که آن را انجام بدهم،هیچ کاری پیدا نمی شود و نه کدام زمینی به ما داده شده و نه کمکی شده آنچه که وعده داده بودند هیچ یک آن عملی نشده است.»
نه تنها بازگشت کننده گان از پاکستان با مشکل بیکاری روبرو اند؛ بلکه بازگشت کننده گان از ایران به ویژه زنان که با محدودیت های کاری از سوی طالبان روبرو اند از نبود فرصت های شغلی و مشکلات اقتصادی شاکی اند.
زینب که سرپرست خانواده است و نزدیک به یک ماه قبل پس از چهار سال با دو کودکش از ایران به افغانستان اخراج شده و در شهر مزارشریف ولایت بلخ ساکن است به رادیو آزادی گفت:
«شبها تا صبح شاید باور تان نشود،خوابم نمی برد از تشویش زندگی ، چون نمیتوانم خودم اینجا کار کنم نمیتوانم وظیفهای داشته باشم، خانهای ندارم. زندگی برای من بسیار سخت شده، یعنی اگر یک روشنی میشد که مثلاً همین جا یک کاری برایم پیدا میشد ، آخرش چه میشود نمیدانم،فعلاً کاملا در بلاتکلیفی بسر می برم.»
این بازگشت کنندگان از حکومت طالبان و سازمان های بین المللی می خواهند تا در تسهیل فرصت های شغلی به آنان کمک کنند.
بر اساس گفتههای بازگشتکنندگان، بازار کار در بسیاری از ولایتها از پیش نیز محدود بوده و اکنون با افزایش تعداد افراد متقاضی کار، فشار و رقابت برای یافتن شغل بیشتر شده است.
شماری از کارشناسان اقتصادی می گویند که افزایش موج بازگشت مهاجران، در کنار رکود اقتصادی، فشار مضاعفی بر بازار کار وارد کرده و نبود سرمایهگذاری، محدودیت پروژههای انکشافی و کاهش فعالیتهای تولیدی، از عوامل اصلی کاهش فرصتهای شغلی بهشمار میروند.
بشیر دودیال آگاه اقتصادی به رادیو آزادی گفت که برای بهبود وضعیت اقتصاد افغانستان به یک پلان منظم کوتاهمدت و درازمدت، ایجاد نهادهای اقتصادی پایدار و جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی ضرورت است.
حکومت طالبان بارها گفته که از بازگشتکنندگان از کشورهای مختلف، بهویژه از پاکستان و ایران، حمایت میکند و برای آنان زمین نیز توزیع خواهد کرد.
سازمان بین المللی مهاجرت(آی او ام) دو هفته قبل گزارش داد که اخیرا شمار بازگشتکنندگان افغان از پاکستان تقریباً هفده برابر شده و بازگشتها از ایران نیز بهگونه چشمگیر افزایش یافته است.
به گفته (آی او ام) رقم بزرگ بازگشتها احتمال فشار بر جوامعی را که این افراد را در داخل افغانستان میپذیرند، برجسته میسازد.
