برخی دختران محصل رشتههای صحی محروم از تحصیل در افغانستان میگویند که محروم شدن شان از اشتراک در امتحان خروج، سالها تلاش و آرزوهای آنان را ناتمام گذاشته است.
فتانه، محصل پیشین سمستر سوم فاکولته طب از ولایت غزنی به رادیو آزادی گفت دخترانی که در شرایط دشوار درس خواندهاند، اکنون نه تنها از امتحان ؛بلکه از حق کار و خدمت به مردم نیز محروم شدهاند و این وضعیت باعث ناامیدی و نگرانی عمیق آنان درباره آیندهشان شده است.
بسیار ناامید و غمگین هستیم چون زحماتی که سالها برایش تلاش کردیم امروز بیسرنوشت به نظر میرسد
« این فقط موضوع یک امتحان نیست، بلکه مسئله آینده این دخترانی است که تحصیلات خود را تکمیل کردهاند اما اکنون حتی حق کار هم ندارند. ما بسیار ناامید و غمگین هستیم چون زحماتی که سالها برایش تلاش کردیم امروز بیسرنوشت به نظر میرسد. امید ما این است که برای دختران نیز فرصت برابر برای اشتراک در امتحان و کار فراهم شود تا بتوانیم از طریق مسلک خود به مردم خدمت کنیم.»
در این حال یک زن از ولایت فراه می گوید که نبود کارمندان صحی زن، زندگی زنان مریض را با دشواری روبرو کرده است.
او که نخواست نامش در گزارش گرفته شود به رادیو آزادی گفت: «کمبود قابله، کم، کمبود دکتر بسیار زیاد در سطح ولایت ما، وقت خوب بود که قابلهها زیاد بود، در هر جایی که میرفتیم قابله پیدا میشد به خاطر کنول و پیچکاری و این چیزها که حالا فعلاً همان هم نیست. مجبور ما پیش داکتر مرد برویم که آنجا برای ما پیچکاری ما را بکند یا معاینه کند.»
برخی از زنان کارمند بخش صحت می گویند که در شماری از مراکز صحی کمبود داکتران زن محسوس است.
کثریت فامیلها که پیش ما میآیند، زیادترشان میگویند که مریض شان را باید داکتر زن معاینه کند، نه داکتر مرد
یک داکتر زن از ولایت تخار که نخواست نامش در گزارش ذکر شود به شرط تغییر صدا چنین گفت:
«اکثریت فامیلها که پیش ما میآیند ، زیادترشان میگویند که مریض شان را باید داکتر زن معاینه کند، نه داکتر مرد، پیش داکتر مرد معاینه نمیکنند، زمانی که داکتر زن نبود، باز مجبور میشوند پیش داکتر مرد معاینه کنند، کمبود پرسنل زیادتر است. »
پیش از این برخی از خانواده ها در ولایت های مختلف نیز به رادیو آزادی گفته اند که در مراکز صحی، بهویژه در بخش نسایی و ولادی، تعداد کارمندان زن اندک است و این موضوع باعث شده زنان باردار یا مریضان زن در دریافت خدمات صحی با مشکل روبهرو شوند.
این نگرانی ها در حالی مطرح میشود که اداره ملی امتحانات تحت کنترول حکومت طالبان روز یکشنبه ۲۰ ثور اعلام کرده که امتحان خروجی(اگزیت) انستیتوت های صحی مربوط وزارت صحت عامه حکومت طالبان در ولایت های ننگرهار، لغمان، کندهار، هلمند، زابل، ارزگان، نیمروز و فراه بتاریخ ۵ ماه سرطان اخذ می شود.
این اداره در اعلامیه خود بهطور مشخص به زن یا مرد بودن اشتراککنندگان اشاره نکرده است، اما در چند سال گذشته از زمان حاکمیت طالبان به قدرت به زنان و دختران واجد شرایط این امتحان اجازه اشتراک داده نشده است.
حکومت طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، دختران بالاتر از صنف شش را از آموزش محروم ساخت و در سال ۲۰۲۲ دروازه های پوهنتون ها را نیز بروی آنان بست و سپس در سال ۲۰۲۴ ، آموزش آنان در انستیتوت های نیمهعالی افغانستان را نیز ممنوع ساخت، با آنهم مقام های حکومت طالبان مسئله کمبود کارمندان صحی زن در افغانستان را ، رد کرده اند.
امتحان خروج یا امتحان نهایی (ایگزیت)، برای محصلان انستیتوتهای طبی و صحی الزامی است تا بتوانند بهگونه رسمی فارغ شده و وارد بازار کار بخش صحت شوند.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد «یونیسف» اخیرا هشدار داده که افغانستان با یک بحران دوگانه روبرو است، از یک طرف نیروی کار زنِ آموزشدیده را از دست میدهد و از طرف دیگر، نسل جدیدی برای جایگزینی آنها در حال شکلگیری نیست.
بر اساس گزارش تحلیلی که این سازمان دو هفته قبل منتشر کرد، ممکن است تا سال ۲۰۳۰ این کشور تا ۵۴۰۰ کارمند زن در بخش صحت را از دست بدهد.
در ادامه آمده که پیامدهای آن در بخش صحت میتواند جدی باشد؛ زیرا در بسیاری از مناطق، زنان به دلیل سنتهای اجتماعی نمیتوانند به داکتران مرد مراجعه کنند.
ریچارد بنت گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، نیز حدود دو نیم ماه قبل به رادیو آزادی گفت که سیاست های طالبان در قبال زنان و دختران از جمله ممنوعیت آموزش طبی و همچنین سیاست های مانند محدودیت در آزادی رفت و آمد و الزام داشتن محرم برای مراجعه به کلینک یا شفاخانه، موانع جدی ایجاد کرده است .
به گفته او این موانع برای دسترسی زنان و دختران به خدمات صحی افزایش یافته و پیامد های صحی در حال بدتر شدن است و ادامه خواهد یافت.
