به گزارش خبرگزاری فرانسپرس، کمیسیون اروپا از یک هیئت پنجنفرهٔ طالبان به ریاست عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه این گروه، دعوت کرده بود تا دربارهٔ جلوگیری از مهاجرت غیرقانونی و تقویت روند بازگشت مهاجران گفتگو کنند.
این در حالی است که اتحادیهٔ اروپا حکومت طالبان را به رسمیت نمیشناسد
یکی از مقامهای طالبان که دربارهٔ جزئیات گفتگوهای انجامشده با مقامهای اتحادیهٔ اروپا در پایتخت بلجیم، بروکسل صحبت میکرد، به این خبرگزاری گفته که مذاکرات سازنده بوده است.
این مقام که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش ذکر شود، گفت که این نشستها سازنده بوده و امید میرود نتایج مثبتی در پی داشته باشد.
این گفتگوها در زمانی انجام شده است که کشورهای اروپایی تلاش میکنند افرادی را که درخواست پناهندگیشان رد شده، مرتکب جرایم شدهاند یا تهدیدی برای امنیت به شمار میروند، به افغانستان بازگردانند.
کمیسیون اروپا تأیید کرد که روز سهشنبه ۲ سرطان میزبان یک هیئت طالبان در بروکسل بوده و مذاکرات بر موضوع اخراج و بازگرداندن شهروندان افغان متمرکز بوده است.
این نخستین بار در نزدیک به پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان است که مقامهای اروپایی در بروکسل با یک هیئت طالبان دیدار و گفتگو میکنند.
در ماه می، کمیسیون اروپا پس از آن مقامهای طالبان را به بروکسل دعوت کرد که بیست کشور عضو این اتحادیه خواستار برگزاری نشستی با مقامهای طالبان شدند تا دربارهٔ بازگرداندن آن عده از افغانهایی گفتگو شود که در کشورهای اروپایی حق قانونی اقامت ندارند.
مارکوس لامرت، سخنگوی کمیسیون اروپا، پیش از آغاز گفتگوها در بروکسل گفت که تمرکز این کشورهای عضو بر بازگرداندن افرادی است که مرتکب جرایم جدی شدهاند یا بهعنوان تهدید امنیتی شناخته میشوند. او جزئیات بیشتری در این مورد ارائه نکرد.
اما عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجهٔ طالبان، در بیانیهای ضمن تأیید گفتگوها با مقامهای کمیسیون اروپا در بروکسل گفت که در دستور کار این نشست، امکان ازسرگیری خدمات قونسلی برای افغانها در اتحادیهٔ اروپا، حضور قونسلی و نیز ضرورت اقدامات اعتمادسازی شامل بوده است.
او به موضوع بازگرداندن افغانها به افغانستان اشارهای نکرد، اما افزود که این نشست امیدواریهایی را برای ایجاد پیشرفت مثبت در راستای تأمین حقوق قونسلی افغانهای مقیم خارج به وجود آورده است.
پرسش این است که اگر طالبان خواستههای مقامهای اروپایی را بپذیرند، در مقابل چه چیزی میخواهند به دست آورند؟
نصرالله استانکزی، استاد پیشین فاکولته حقوق و علوم سیاسی پوهنتون کابل، در این باره میگوید با توجه به اینکه در شماری از کشورهای اروپایی از جمله جرمنی و هالند، دیپلماتهای طالبان در سفارتهای افغانستان امور قونسلی را پیش میبرند، آنان تلاش دارند حضور دیپلماتیک خود را بیش از پیش تقویت کنند.
او گفت:
"طالبان میخواهند از این طریق، بهاصطلاح بهگونهٔ غیرمستقیم، حاکمیت خود را در سطح بینالمللی تثبیت کنند و این را برای خود یک دستاورد بزرگ میدانند."
با آنکه مقامهای اتحادیهٔ اروپا گفتهاند که به هیئت طالبان تنها برای یک روز ویزه داده شده، این سفر با واکنشهای شدید فعالان حقوق بشر روبهرو شده است.
آنان میگویند که این اقدام با ارزشهای اتحادیهٔ اروپا در تضاد است.
ملاله یوسفزی، برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل که در سن ۱۵ سالگی از سوی طالبان پاکستانی هدف تیراندازی قرار گرفته بود، گفته طالبان زنان و دختران را از زندگی عمومی حذف کردهاند. او افزوده که دعوت اتحادیهٔ اروپا او را بسیار نگران و شگفتزده کرده است.
فرشته عباسی، پژوهشگر سازمان دیدهبان حقوق بشر گفته کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا اعتبار خود را تضعیف میکنند؛ زیرا از یکسو نقض حقوق بشر توسط طالبان را محکوم میکنند و خواستار پاسخگویی هستند، اما از سوی دیگر برای بازگرداندن اجباری افغانها با طالبان همکاری میکنند.
کشورهای اروپایی در سال ۲۰۲۱، زمانی که طالبان دوباره به قدرت رسیدند، سفارتهای خود را در کابل بستند.
طالبان در افغانستان تفسیر سختگیرانهٔ خود از شریعت اسلامی را تطبیق کردهاند.
زنان مجبوراند هنگام بیرون شدن از خانه تقریباً پوشش کامل داشته باشند، از ورود به بسیاری از مکانهای عمومی مانند پارکها، مکان های ورزشی منع شدهاند؛ طالبان آموزش بالاتر از صنف ششم را نیز برای دختران و زنان ممنوع کرده اند.
در ماه جاری، مگنوس برونر، کمیشنر مهاجرت اتحادیهٔ اروپا، از تعامل با طالبان دفاع کرد و گفت که بروکسل چارهای جز گفتگو با حکومت طالبان دربارهٔ بازگرداندن مهاجران غیرقانونی ندارد.
بر اساس اطلاعات ادارهٔ آمار اتحادیهٔ اروپا، بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ حدود یک میلیون افغان در کشورهای اروپایی درخواست پناهندگی دادهاند که نزدیک به نیمی از این درخواستها پذیرفته شده است.
از میان ۲۷ کشور عضو اتحادیهٔ اروپا، حدود ۲۰ کشور علاقهمندی نشان داده اند که برخی از افرادی را که حق قانونی اقامت ندارند، به افغانستان بازگردانند.
برخی کشورها از قبل نیز در این زمینه گامهای عملی برداشتهاند.
به گونه مثال جرمنی از سال ۲۰۲۴ به اینسو بیش از ۱۰۰ افغان را که به جرایم جنایی محکوم شده بودند، با کمک قطر و از طریق پروازهای ویژهٔ چارتر به افغانستان بازگردانده است. اتریش نیز اقدام مشابهی انجام داده است.
سازمانهای حقوق بشری نسبت به جنبههای قانونی و اخلاقی این روند ابراز نگرانی کردهاند؛ زیرا افغانستان با یک بحران شدید انسانی روبهرو است و به گفتهٔ سازمان ملل متحد، میلیونها نفر با گرسنگی و مشکلات اقتصادی دستوپنجه نرم میکنند.
ایو گِدی، رئیس دفتر نهادهای اروپایی سازمان عفو بینالملل، گفته که صحنههای ناامیدکنندهای که هنگام فرار مردم از افغانستان، از جمله کارکنان اتحادیهٔ اروپا، دیده شد، هنوز هم در یادها تازه است.
او افزوده باورکردنی نیست که اتحادیهٔ اروپا اکنون تلاش میکند مردم را به افغانستان بازگرداند؛ کشوری که در این مدت حتی خطرناکتر نیز شده است.