اداره عمومی امتحانات تحت کنترول طالبان اعلام کرده است که روز جمعه، پنجم سرطان امتحان اختصاصی خروج (ایگزیت) در هشت ولایت گرمسیر افغانستان برگزار میشود، اما برای چندمین بار متوالی، زنان و دختران از اشتراک در این روند محروم ماندهاند.
این امتحان در ولایتهای ننگرهار، کندهار، هلمند، فراه، نیمروز، زابل و ارزگان برگزار میشود.
در خبرنامه که این اداره روز پنجشنبه منتشر کرده آمده که روند ثبت بایومتریک برای تأمین شفافیت و عدالت در امتحانات انجام شده، اما در مورد حضور یا عدم حضور زنان و دختران توضیح مشخصی ارائه نشده است.
. ما بسیار ناامید و غمگین هستیم چون زحماتی که سالها برایش تلاش کردیم امروز بیسرنوشت به نظر میرسد.
فتانه، یکی از محصلان پیشین سمستر سوم فاکولته طب از ولایت غزنی، در گفتگو با رادیو آزادی میگوید محرومیت دختران از امتحان و کار، آینده بسیاری از آنان را با ابهام و ناامیدی روبهرو کرده است.
او میگوید: «این فقط موضوع یک امتحان نیست، بلکه مسئله آینده دخترانی است که تحصیلات خود را تکمیل کردهاند اما اکنون حتی حق کار هم ندارند. ما بسیار ناامید و غمگین هستیم چون زحماتی که سالها برایش تلاش کردیم امروز بیسرنوشت به نظر میرسد. امید ما این است که برای دختران نیز فرصت برابر برای اشتراک در امتحان و کار فراهم شود تا بتوانیم از طریق مسلک خود به مردم خدمت کنیم.»
در پنج سال گذشته، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم در افغانستان تحت حاکمیت طالبان متوقف شده است؛ تصمیمی که به گفته نهادهای بینالمللی، تأثیر گستردهای بر وضعیت آموزشی و اجتماعی این کشور گذاشته است.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) در گزارش اخیر خود اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۴ حدود ۳.۸ میلیون دختر ۷ تا ۱۸ سال از آموزش محروم بودهاند. بر اساس این گزارش، در پنج سال گذشته دستکم یک میلیون دختر بهطور مستقیم از محدودیتهای آموزش متوسطه آسیب دیدهاند و در صورت ادامه این وضعیت، تا سال ۲۰۳۰ بیش از دو میلیون دختر دیگر نیز از آموزش باز خواهند ماند.
این نهاد هشدار داده است که ادامه این روند میتواند پیامدهای جدی برای بخشهای مختلف، بهویژه خدمات صحی و آموزشی در افغانستان داشته باشد.
در کنار آموزش، کمبود نیروی زن در بخش صحی نیز نگرانیهایی را ایجاد کرده است. یک زن از ولایت فراه که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، میگوید نبود قابلهها و داکتران زن، دسترسی زنان به خدمات صحی را دشوار ساخته است.
کمبود قابله بسیار زیاد است. قبلاً قابلهها در هر جایی بودند، اما حالا پیدا نمیشوند. مجبور میشویم پیش داکتر مرد برویم تا معاینه یا تزریق کند.
او به رادیو آزادی گفت: «کمبود قابله بسیار زیاد است. قبلاً قابلهها در هر جایی بودند، اما حالا پیدا نمیشوند. مجبور میشویم پیش داکتر مرد برویم تا معاینه یا تزریق کند.»
یونیسف همچنین هشدار داده است که ادامه محدودیتها بر آموزش دختران، تا سال ۲۰۳۰ میتواند افغانستان را با کمبود بیش از ۲۰ هزار معلم زن و بیش از ۵ هزار کارمند زن صحی روبهرو کند؛ وضعیتی که به گفته این نهاد، میتواند فشار بیشتری بر خدمات اساسی وارد کند.
در حالی که امتحانات ایگزیت در هشت ولایت امروز برگزار می شود، در چند سال گذشته از زمان حاکمیت طالبان به قدرت به زنان و دختران واجد شرایط این امتحان اجازه اشتراک داده نشده است.
حکومت طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، دختران بالاتر از صنف شش را از آموزش محروم ساخت و در سال ۲۰۲۲ دروازه های پوهنتون ها را نیز بروی آنان بست و سپس در سال ۲۰۲۴ ، آموزش آنان در انستیتوت های نیمهعالی افغانستان را نیز ممنوع ساخت، با آنهم مقام های حکومت طالبان مسئله کمبود کارمندان صحی زن در افغانستان را ، رد کرده اند.
امتحان خروج یا امتحان نهایی (ایگزیت)، برای محصلان انستیتوتهای طبی و صحی الزامی است تا بتوانند بهگونه رسمی فارغ شده و وارد بازار کار بخش صحت شوند.
